Connect with us

Agaricaceae

At mantarı (Agaricus arvensis)

Published

on

Agaricus arvensis – At mantarı – Horse mushroom


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Agaricus

Tür: Agaricus arvensis

Dünyada yaygın olarak Horse Mushroom (At Mantarı- Türkiye Mantarları Listesinde kayıtlı ismidir) olarak bilinen Agaricus arvensis, Agaricus cinsinin bir mantarıdır.1762’de Jacob Christian Schaeffer tarafından Agaricus arvensis olarak tanımlanmıştır. Spesifik epitet arvensis, ‘tarla’ veya ‘çayırlar’ anlamına gelir. At Mantarı ismi ile en yaygın olarak bulunduğu yaşam alanına atıfta bulunulur. Türkiye’de bilinen diğer isimleri, Evlek Mantarı, At Evleği Mantarıdır. Yeni Zelanda’da bu tür genellikle Kartopu Mantarı olarak bilinir.

Şapka: Agaricus arvensis şapkası, 8 ila 20 cm. (istisnai olarak 30 cm’den fazla olanlara da rastlanılmaktadır) çapa kadar olgunlaşır.  Başlangıçta beyaz olan, ancak yaşla birlikte yavaş yavaş sararan, pürüzsüz veya ince pullu olan şapkası başlangıçta küreseldir ve düz olana veya neredeyse tamamen genişleyene kadar büyür. Kalın olan mantar eti beyaz ve serttir. Şapka, çürümenin olduğu yerde sarımsı hale gelir ve yaşlanmış örneklerde şapka genellikle sarı-kahverengi bir renk alır.

Agaricus arvensis
Agaricus arvensis

Lameller: At Mantarı lamelleri ilk başlarda soluk pembe ila beyaz renklidir (bu çok genç ve taze örnekler ölümcül Amanita türleri ile özellikle Amanita virosa – Ölüm Meleği ile karıştırılabilir). Daha sonra donuk çikolata haline gelmek için gri ve kahverengiden geçerler. Yukarıda beyaz, ancak bazen altında sarımsı pullar bulunan büyük bir yayılma halkası yani yüzüğü vardır. 

Agaricus arvensis
Agaricus arvensis

Gövde-Sap: 10 cm boya ulaşabilen sapın çift halkalı yüzüğü vardır. Katı gövde, halkanın üzerinde pürüzsüzdür, ancak bazen altta ince pulludur.  Çapı 2 ila 3 cm arasında değişmektedir. Gövde tabanından kesildiğinde, Agaricus arvensis hızla parlak sarıya dönmez, bu yenilebilir çayır mantarları ile, kesilen eti havaya maruz kalır kalmaz gövde tabanı krom sarısına dönen zehirli sararan çayır mantarı Agaricus xanthodermus arasında faydalı bir görsel ayrımdır.

Agaricus arvensis
Agaricus arvensis

Koku: Tadı ayırt edici değildir. Fakat kokusu ayırt edici özellik kabul edilir ve yoğun anason kokar (Benzer tür olan Sararan Çayır Mantarı -Agaricus xanrhodermus’un hoş olmayan fenolik veya mürekkepli bir kokuya sahip olması, At Mantarı ile Zehirli Agaricus xanthodermus’u ayırt edebilmemizde bize yardımcıdır). Bazı kaynaklarda Anason kokusuna ilaveten Badem gibi koktuğu da bildirilmiştir.

Agaricus arvensis
Agaricus arvensis

Spor Baskısı: Elipsoidal olan sporları, 6-9 x 4-6 µm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi  koyu mor-kahverengidir.       

Habitat: Agaricus arvensis, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’daki en büyük beyaz Agaricus türlerinden biri olarak kabul edilir. Gübreli çayır ve otlakların yanı sıra, ahırların yakınında da sıkça bulunurlar. Saprofıtik olarak yaşamını sürdüren bir mantar olduğundan, bol miktarda çürüyen organik maddelerin bulunduğu yerleri severler. At Mantarı, cinsinin en büyük ve en ayırt edici mantarlarından biridir ve kalıcı otlaklarda genellikle birkaç metre çapında peri halkaları oluşturur. At Mantarı, genellikle ısırgan otlarıyla (besin açısından zengin toprağı seven bir bitki) birlikte bulunur. Ayrıca, Ladin ağaçları ile de mikorizal ilişkili olduğu kayıtlara geçmiştir.

Mevsim:  Yaz sonundan Sonbahar sonuna kadar görmek mümkündür. Ağustos’tan Kasım’a kadar sezonu olur demekte yanlış olmaz. Genellikle karıştırılması olası Agaricus campestris- Çayır Mantarından bir veya iki hafta sonra çıkar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: At Mantarı, iyi bir yenilebilir çayır mantarı türüdür ve büyük (Portobello) yetiştirilmiş kültür mantarları isteyen herhangi bir tarifte At Evleği Mantarı da kullanılabilir. Risotto ve omletlerde harikadır ve et yemeklerinde kullanılabilir, lezzetli çorbalar veya soslar yapmak için de kesinlikle yeterli tada ve aromaya sahiptir. Bilinmesi önem arz eden konu, bulduğunuz mantarın gerçekten bir At Evleği Mantarı olup olamadığıdır. Zehirli Sararan Çayır Mantarı (Agaricus xanthodermus) veya Ölüm Meleği (Amanita virosa) gibi toksik bir mantar olmadığından kesinlikle emin olmaktır. “Mantar Mantar Benzer” düsturundan yola çıkıp, bilmediğimiz ve %100 emin olmadığımız hiçbir mantarı yemememizin hayat kurtaracağını asla unutmayalım.

Bu yenilebilir ve çok değerli mantarın, bakır ve kadmiyum gibi ağır metalleri biriktirme eğiliminde olduğuna dair raporlar var ve bu nedenle toplanılan habitata çok dikkat edilmesi gerekir. Sanayi bölgelerinden, şehirlere ve yerleşim bölgelerine çok yakın yerlerden, otoban kenarlarından ve tarım ilacı atılmış tarlalardan Çayır Mantarları ve At Mantarı toplanmamalıdır.

Ek bilgiler: Benzer türler içinde ilk sırada, aynı aile ve cinse mensup olan, yenilebilir Agaricus campestris – Çayır Mantarı vardır. Çayır mantarı olan Agaricus campestris genellikle (ancak her zaman değil) daha küçüktür, gençken pembe lamellere sahiptir ve aynı zamanda yenilebilir. Agaricus osecanus’ a da benzer, ama bu mantar nadir bulunan bir tür olup, anason kokusu da yoktur. Agaricus silvicola ile karıştırılabilir. İlkbahar agaricusu olan Agaricus bitorquis, yaz ve sonbaharda daha sık görülen arvensis ve campestris’e benzer. Agaricus bisporus’a benzer. Bu tür Agaricus cinsinin daha yaygın olarak yetiştirilen bir mantarıdır. Zehirli bir tür olan Sararan Çayır Mantarı- Agaricus xanthodermus, kesildiğinde veya zedelendiğinde hızla parlak krom sarısına döner ve anason yerine iyot veya mürekkep kokar. Agaricus urinascens var.  urinascens (Agaricus macrosporus) görünüş olarak At Evleği Mantarına çok benzerdir, ancak kesildiğinde veya zedelendiğinde parlak krom sarısına dönmez ve açık otlaklarda ve ormanlık açıklıklarda yetişir. Eski eşanlamlısının spesifik epiteti, bu mantardaki sporların büyük (bir Agaricus türü için) boyutuna atıfta bulunur. Tipik olarak 11 x 6 µm boyutlarda olması onu Sararan Çayır Mantarından ayıran diğer bir özelliktir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Cortinariaceae2 saat ago

Akça Örümcekmantarı (Cortinarius variegatus)

Agaricaceae1 gün ago

Sarıçalan Mantarı (Agaricus iodosmus)

Bankeraceae2 gün ago

Turuncuağlayan Mantar (Hydnellum aurantiacum)

Boletaceae5 gün ago

Bahçeboleti (Hortiboletus bubalinus)

Genel1 hafta ago

GDPR Gizlilik Politikası

Mantar Türleri1 hafta ago

Gevrek Süngermantarı (Suillus spraguei)

Abortiporus2 hafta ago

Karanfilmantarı (Abortiporus biennis)

Mantar Türleri3 hafta ago

Yer yumurtamantarı (Volvariella surrecta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Aslan Çıtkırdı Mantarı (Pluteus leoninus)

Asterophora3 hafta ago

Mantareniği (Asterophora parasitica)

Bondarzewia4 hafta ago

Yanıktere Mantarı (Bondarzewia mesenterica)

Boletaceae4 hafta ago

Tapa Bolet Mantarı (Boletus barrowsii)

Mantar Türleri1 ay ago

Gölgeli Çıtkırdı Mantarı (Pluteus umbrosus)

Inocybaceae1 ay ago

Utangaçmantar (Inocybe godeyi)

Agaricaceae1 ay ago

Pullu Kızıl Mantarı (Agaricus impudicus)

Amanita1 ay ago

Keseli Peri Mantarı (Amanita alseides)

Lactarius1 ay ago

Kanayan Kanlıca (Lactarius rubrilacteus)

Inocybaceae1 ay ago

Terskümbet Mantarı (Inocybe mixtilis)

Boletaceae1 ay ago

Elma Şekeri Boleti (Exsudoporus frostii)

Mantar Türleri1 ay ago

Orakkarakız Mantarı (Tricholoma focale)

Mantar Türleri2 ay ago

Esmer Bolet (Porphyrellus porphyrosporus)

Mantar Türleri2 ay ago

Beyaz Trappe Trüfü (Tuber oligospermum)

Agaricaceae2 ay ago

Saklı Etlice Mantarı (Leucoagaricus nympharum)

Mantar Türleri2 ay ago

Sapısulu Mantarı (Roridomyces roridus)

Boletaceae2 ay ago

Sarıkızıl Bolet (Neoboletus flavosanguineus)

Cantharellaceae2 ay ago

Düzsarıkız Mantarı (Cantharellus lateritius)

Amanita2 ay ago

Sarkıkkese Mantarı (Amanita decipiens)

Agaricaceae2 ay ago

Kısaşalvarlı Mantar (Leucocoprinus cepistipes)

Agaricaceae2 ay ago

Belkızılı Mantarı (Agaricus bernardii)

Amanita2 ay ago

Gizlikese Mantarı(Amanita abscondita)

Amanita2 ay ago

Yamalıgelin Mantarı (Amanita nivalis)

Boletaceae2 ay ago

Pestifal Mantarı (Tylopilus felleus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kızıl Domalan Mantarı (Terfezia claveryi)

Basında Mantar2 ay ago

Mantar nasıl saklanmalı?

Bolbitiaceae2 ay ago

Kor Tersçanı Mantarı (Panaeolus cinctulus)

Caloscypha2 ay ago

Portakalçanak Mantarı (Caloscypha fulgens)

Mantar Türleri3 ay ago

Anadolu Karasüngeri (Melanogaster anatolicus)

Amanita3 ay ago

Dikenlikese Mantarı (Amanita echinocephala)

Basında Mantar3 ay ago

Kanlıca ve Sahte Kanlıca Mantarı

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar daha keşfedildi (Melanogaster anatolicus – Anadolu Karasüngeri)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni Bir Amanita türü keşfedildi

Mantar Türleri3 ay ago

Eksiketek Mantarı (Rickenella fibula)

Lactarius3 ay ago

Kuşaksütlüsü Mantarı (Lactarius zonarius)

Boletaceae3 ay ago

Feslik Mantarı (Rheubarbariboletus armeniacus)