Connect with us

Amanita

Safrankesesi Mantarı (Amanita crocea)

Published

on

Amanita crocea – Safrankesesi Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Amanitaceae

Cins: Amanita

Tür: Amanita crocea

Amanita crocea, Avrupa’da yaygın olarak yayılım gösteren The Saffron Ringless Amanita ve Orange Grisette olarak bilinen Safron renkli yüzüksüz bir Amanita türüdür.

Safronkesesi Mantarı ilk kez 1898’de mantara “Amanita vaginata var. crocea” adını veren Lucien Quélet tarafından tanımlanmıştır. Şimdiki ismi Amanita crocea ise, bu sevimli mantarın şu anda kabul edilen bilimsel adıdır ve 1951 yılında Almanya doğumlu mikolog Rolf Singer tarafından verilmiştir.

Amanita crocea’nın eş anlamlıları arasında Amanita vaginata var.  crocea ve Amanitopsis crocea bulunur.

Spesifik sıfat crocea, bu mantarın safran rengine atıfta bulunur (Safran, Latince ismi Crocus sativa olan Saffron Crocus’un çiçeklerinden elde edilen turuncu-sarı bir baharattır).

Şapka: Amanita crocea’nın genç şapkası ‘yumurta’ aşamasında ve olgunluk aşamasında görünüm farklılığı gösterir. Şapka,  5 – 10 cm çapında, merkezinde kayısı rengi olan çeşitli sarı-turuncu tonlarında olup başlangıçta yumurta şeklinde ve pürüzsüzdür.

Gövde yani Sap büyüyüp, uzadıkça, şapkayı volvadan (patlayan evrensel peçe) dışarı doğru iter, şapka dışbükey veya hatta düz olacak şekilde genişler, ancak genellikle şapka yüzeyinin geri kalanından daha koyu olan küçük bir yükseltilmiş merkezi alana (bir umbo) sahiptir.

Çok yaşlı örneklerde, şapka uçları bazen belirgin bir şekilde çizgili hale gelir (şapkanın altındaki lamellerin konumlarına karşılık gelen tarak benzeri radyal çıkıntılar oluşur).

Amanita crocea
Amanita crocea
Photo:I.Donmez

Lameller: Orange grisette lamelleri aralıklı yani serbest olup bazen adnexed yani bitişik olabilmektedir. Lamelleri krem renginde ve sıktır (bazen hafif somon veya pembemsi bir yansıma ile ve 2 – 3 mm genişliğinde olabilir). Genellikle değişken uzunlukta ve düzensiz dağılmış birkaç kısa lameli vardır.

Amanita crocea
Amanita crocea
Photo:I.Donmez

Gövde-Sap: Orange Grisette’in sapları 10 ila 15 cm uzunluğunda ve 1 ila 1.5 cm çapında, sivrilen (üstte daha dar), yumuşak pullardan oluşan, beyaz zikzak desenli, soluk ila koyu turuncu (başlık rengine çok yakın) renklerdedir. Diğer grisette türlerinde olduğu gibi, gövde üzerinde halka yani yüzük yoktur, ancak sapın tabanında, bazen zemin seviyesinin altına veya yaprak çöpüne gömülü olan büyük beyaz çuval benzeri bir volvası vardır.

Amanita crocea
Amanita crocea

Koku: Safrankesesi Mantarının hoş bir kokusunun ve hafif cevizli tadının olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyaz olup, sporlar küremsi (subglobose), pürüzsüz, inamiloid (yani iyot ile tepkimeye girdiğinde mavi renk vermeyen ) ve 9,5-12,5 x 8,5-11µm boyutlarındadır.

Habitat: A. crocea, özellikle Huş ve Kayın gibi sert ağaçlarla mikorizal bir mantardır. Genellikle yosunlu ormanlarda ve koruluklarda bulunur. Bazen karaçam, çam ve ladin  ile de mikorizal olduğu tespit edilmiştir. Türkiye’de Güney Marmara Bölgesi ile Doğu Karadeniz Bölgesinde kaydı yapılmış bir Amanita türüdür.

Mevsim: Yaz – Sonbahar. Özellikle Temmuz ayından Ekim sonuna kadar görmek mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: “ Yenilebilir yabani mantarlar ve bunların kullanım alanları ile insanlar için önemine genel bakış” (Wild Edible Fungi: A Global Overview Of Their Use And Importance To People by E. R. Boa) adlı kitapta Amanita crocea yenilebilir bir mantar olarak bildirilmiştir. Bazı otoriteler ise bu türün “yenilebilirliğinin bilinmediğini” belirtirken, birçok kaynak ölümcül zehirli Amanita türleri ile karıştırılma olasılığı nedeniyle Amanita crocea’nın toplanmaması konusunda uyarmaktadır ve bu yüzden bizim tavsiyemiz yemek için toplanmaması yönündedir.

Ek bilgiler: Bu güzel görünümlü mantarın renkleri hakkında küçük bir not düşmekte fayda olduğu kanısındayız; Bu sevimli ormanlık mantarın rengi önemli ölçüde değişiklikler gösterebilmektedir. Öylesi bazen normalden çok daha derin turuncu-sarı ve safran renklere sahip olabilir iken, bazen de çok soluk ve açık sarı renkli örneklerle de karşılaşmak mümkün olabilmektedir.

Benzer türler: Sezar Mantarı – Amanita caesarea ile acemi mantar avcılarınca sıkça karıştırılır. Sezar Mantarı, Kuzey Avrupa’da nadiren bulunur ve henüz İngiltere veya İrlanda’dan kaydedilmemiştir. Ancak Türkiye’de kaydı bulunan iyi yenilebilir bir mantardır, şapkası parlak turuncu, çizgili kenarlı, sap kısmı sarı ve büyük sarkık bir yüzüğe sahiptir. Amanita crocea’da yüzük bulunmaz.

Diğer bir benzer tür ise Amanita fulva’dır. Ancak, Amanita fulva’nın sarımsı-turuncu bir şapkası ve beyaz lamelleri vardır. Artı sapı pürüzsüz ve özelliksizdir ve kendine özgü bir kokusu veya tadı yoktur.

Bu makalemizde yer alan (bana ait olanları) fotolar Ağustos 2021’de İskoçya ormanlarında çekilmiştir.

Dip not 1: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

Dip Not 2: Bu makaleyi ve diğer tüm makalelerimi hazırlamamda , bazı mycology (mikoloji: mantar bilimi) terimlerinin tam karşılığının çevirisinde bana her zaman çok yardımcı sevgili eşim Consultant Dr E.Dow’a da teşekkürlerimi sunarım.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae3 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae5 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)