Gurumelo Mantarı (Amanita ponderosa)

Amanita ponderosa – Gurumelo

Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Amanitaceae

Cins: Amanita

Tür: Amanita ponderosa

Amanita ponderosa, yaygın olarak “Gurumelo” olarak bilinen ve özellikle Huelva ve güney Extremadura’da (İspanya) ve Alentejo’da (güney Portekiz) orta ve batı Endülüs’e özgü, yenilebilir bir mantardır. Bu endemik mantarın İngilizce adı “Ağır Amidella” dır. Muhtemelen adını, çıkmak için yukarı ittiği toprak höyüğünden (grumo) almıştır.

Amanita ponderosa, ilk olarak 1942 yılında Malençon ve Heim tarafından tanımlanmıştır. Bu tür Avrupa’da pek bilinmez, İber Yarımadası’nın güneybatısında (İspanya ve Portekiz), Fas’ta bol miktarda bulunur ve İtalya’da çok nadirdir.  İspanya’da yaygın olarak “gurumelo” olarak bilinir.

Sinonim (eşanlamlı) isimleri arasında Amanita curtipes var. ponderosa (Malençon & R. Heim) bulunur.

Şapka: Gurumelo Mantarı şapkasının çapı genellikle 6 ile 18 cm arasındadır. Bazen istisnai olarak 20 cm şapka çapını ve ağırlıkları 1 kg’ı geçmiş örneklere de rastlanmıştır. Şapka küresel ila düzlem-dışbükeydir. Erken evrelerde veya yer altındayken beyazımsı olan, yaşlanınca veya toprakla temas ettiğinde soluk pembeden kahverengiye dönen büyük ve sağlam basidiomata ile karakterizedir. Gençken kalın bir zarla, evrensel bir örtüyle kaplı görünürler. Kenar kısa çizgili ve apendikslidir.

Gurumelo’nun ayırt edici bir özelliği, berelendiğinde kendine özgü bir pembe renk kazanmasıdır.

Lameller:  Lameller serbest, sık, beyazımsı ila pembemsidir. Yaşlandığında veya kuruduğunda lamellerin rengi kahverengimsi görünür.

Gövde-Sap: Sap silindiriktir, 4.5–10 × 2-3 cm boyutlarındadır. Şapkası ile uyumlu renktedir. Kısa sürede uçup giden (düşen) ve bazen gövdede ve zarsı volvada pul pul artıklara dönüşen, bol ve yüksek, kılıflı, başlangıçta beyaz sonra hardal sarısı ve son olarak kahverengi-kırmızımsı bir halka (yüzük) ile donatılmıştır. Volva keseli, kalıcı, obkonik, beyazımsı ve kalındır. Mantarın etli kısımları beyazımsı olup, yaralanma, berelenme vb durumunlarda pembemsi olabilmektedir.

Koku: Toprak kokusu hakimdir.

Spor Baskısı: Basidia tetrasporiktir, basidiosporlar [n = (10)/11–13 × 6–7 μm;  uzunluk/genişlik oranı 1.83–1.85], silindirik: silindirik–elipsoid, amiloid ve pürüzsüzdür. Sporlar kümelenmiş veya dağınıktır ve tazeyken beyaz, kuruyken krem ​​rengidir.  A. ponderosa, gelişiminin ilk aşamalarında tamamen yeraltında büyüdüğü için yarı hipoge bir alışkanlığa sahiptir, pileus’un (şapka) genişlemesinden sonra kısmen veya tamamen ortaya çıkar.          

Habitat: Asitli topraklarda simbiyotik olabileceği meşe (Quercus ilex, Quercus suber vb)ve ladin (Cystus salvifolius, Cistus ladanifer vb) mevcudiyeti ile Akdeniz habitatını tercih eder. Sadece İspanya’nın güneyinde, Portekiz’de ve Kuzey Afrika’da (Özellikle Fas’ta) yetişen endemik bir türdür.

Mevsim: İlkbaharda veya daha erken bulunur, hatta daha sıcak yıllarda Ocak ayında dahi ortaya çıkabilir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: İspanya ve Portekiz’de yenilebilir, mükemmel kalite ve 5 çatallı yiyecek olarak listelenmiştir. İspanyol ve Portekizli gurmelerin mantarıdır demek yanlış olmaz. Öyleki Andévalo d’Huelva’nın bulunduğu Paymogo’da her yıl düzenli olarak, Gurumelo’nun Gastronomi Fuarı kutlanır, bu yörenin tamamen tipik bir ürünü olduğundan, farklı tabaklarda değişik yemekler olarak sunulur. Güveçinin çok lezzetli olduğu bildirilmiştir.

“Amanita ponderosa’nın mutfak kalitesi, bu türü asla tam olarak tanımayan insanlar tarafından tanınmasıyla kutsanmıştır” diye söylenir.

Ek bilgiler: Bu mantar, İspanya’nın bazı bölgelerinde bulunan gastronomik bir lezzettir ve İspanya’da yaşayan tüm mantar yiyen insanlar tarafından çok sevilir ve değer verilir. Guisos (güveç), tortilla (İspanyol omleti) veya revueltos (yumurta ile çırpılmış) gibi birçok şekilde kullanılır.

Deneyimsiz mantar avcıları için beyaz ölümcül Amanitalar ile karıştırma riski her zaman mevcuttur. Amanita phalloides tehlikesi vardır, ancak görünüm ve dokularına ve bakarsanız çok farklılar olduğu görülür. Beyaz renkli olan Amanita verna – Beyaz Ölüm Meleği, Amanita ponderosa ile benzer habitatlarda yetişir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.