Connect with us

Artomyces

Çalımantarı-Taç Mantarı (Artomyces pyxidatus)

Published

on

Artomyces pyxidatusClavicorona pyxidata


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Auriscalpiaceae

Cins: Artomyces

Tür: Artomyces pyxidatus

Artomyces pyxidatus, daha çok “Clavicorona pyxidata” olarak bilinen bu muhteşem görünümlü, ayırt edici mercan mantarı, Türkiye’de Batı Karadeniz ve Orta Karadeniz Bölümünde resmi kaydı olan bir mantardır. Türkiye’de Çalımantarı, dünyada ise Taç mercanı – Taç uçlu mercan (crown coral veya crown-tipped coral fungus) olarak bilinen bu görkemli yenilebilir mantar, ahşapta (genellikle sert ağaçların ahşabında) yetişir. Renkleri tazeyken beyazımsı ila sarımsıdır  ve mantarın dal uçları belirgin bir şekilde “taçlıdır” ve 3-6 nokta ile çevrili küçük fincan benzeri bir çöküntü içerir. Başarılı bir tanımlama için mikroskobik analiz gerekli değildir.

1981 yılında Jülich tarafından Atromyces pyxidata olarak adlandırılmıştır. DNA çalışmaları, morfolojik farklılıkların Clavicorona pyxidata ve yakından ilişkili mantarları ayrı bir cins olan Artomyces’e yerleştirmek için yeterince önemli olduğu fikrini desteklemiştir. Artomyces pyxidatus pek çok araştırmanın konusu olmuştur ve birkaç araştırma onun dünya çapında yaygın bir şekilde dağılmış bir “biyolojik tür” olduğunu belirlemiştir. Bu da onun Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’dan gelen örneklerinin birbirleriyle başarılı bir şekilde “çiftleşebileceği” ( en azından laboratuvar ortamında) göstermektedir. Bununla birlikte, dünyanın farklı yerlerinden gelen Artomyces pyxidatus örnekleri, DNA’larında farklılıklar göstermektedir. 

Genel Özellikleri: Mantar gövdesi 4-13 cm yüksekliğinde ve 2-10 cm genişliğindedir. Çok dallı güzel görünümlü bir mantardır. Dalları 1-5 mm kalınlığında, düz, başta beyazımsı ila soluk sarımsı, bazen soluk ten rengine koyulaşan veya gelişen pembemsi tonlardadır. Mantar  uçları sığ bir çöküntü ve 3-6 nokta ile taçlandırılmış, dallar gibi renklendirilmiş veya kahverengimsi hale gelmiştir. Taban kısmı 1-3 cm uzunluğunda, 1 cm’nin altında bir kalınlıkta , beyazımsı, pembemsi veya kahverengimsi renklerdedir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

 Eti beyazımsı, oldukça sert ve esnektir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

Dalların yüzeyleri üzerinde basidia ve basidiosporlar üretilir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

Koku: Kokusu ayırt edici olmamakla birlikte, hafif veya acı biber tadında olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyazdır. Sporlar 4-5 x 2-3 µm boyutlarında olup küçük bir apikulus (tepecik) ile eliptik, çok ince çukurlu ve amiloiddir.

Habitat: Saprobik (Çürükçül) bir mantardır. Yaprak döken sert ağaçların (özellikle titrek kavak, lale, söğüt ve akçaağaç) kuru odunları üzerinde tek başına veya kümelenmiş halde büyürler. Özellikle Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde (Kuzey Amerika’da) bulunan bu mantara, Avrupa ve Asya’da da çok sık olmasa da rastlanılır.

Mevsim: İlkbahar, Yaz ve Sonbahar mantarıdır. Ancak Haziran Eylül ayları arasında daha yoğundur.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir güzel bir mercan mantarıdır. Tadı çiğ iken biberimsi ve acı olup iyi bir pişirilmeyle bu acılık her zaman olmasa da giderilebilir. Artomyces pyxidatus toksik olarak kabul edilmese de aşırı tüketimi ishal ve mide krampları gibi mide be bağırsak sorunlarına sebep olabilir.

Ek bilgiler: Ağaçta büyüyen birkaç mercan (Coral Fungus) mantarından biridir. Benzer türler arasında Ramaria türleri özellikle de Ramaria stricta gösterilebilir.

Artomyces pyxidatus Çin’de, gastrik rahatsızlık, hazımsızlık ve gut gibi hastalıkların tedavisinde geleneksel ilaç olarak kullanılmış doğal bir mantardır. Anti-mikrobiyal etkilerinin olduğu ve Alzheimer tedavisinde etkili olabileceği bildirilmiş, tıbbi faydaları üzerindeki bilimsel çalışmalar devam etmektedir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri15 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)