Connect with us

Artomyces

Çalımantarı-Taç Mantarı (Artomyces pyxidatus)

Published

on

Artomyces pyxidatusClavicorona pyxidata


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Auriscalpiaceae

Cins: Artomyces

Tür: Artomyces pyxidatus

Artomyces pyxidatus, daha çok “Clavicorona pyxidata” olarak bilinen bu muhteşem görünümlü, ayırt edici mercan mantarı, Türkiye’de Batı Karadeniz ve Orta Karadeniz Bölümünde resmi kaydı olan bir mantardır. Türkiye’de Çalımantarı, dünyada ise Taç mercanı – Taç uçlu mercan (crown coral veya crown-tipped coral fungus) olarak bilinen bu görkemli yenilebilir mantar, ahşapta (genellikle sert ağaçların ahşabında) yetişir. Renkleri tazeyken beyazımsı ila sarımsıdır  ve mantarın dal uçları belirgin bir şekilde “taçlıdır” ve 3-6 nokta ile çevrili küçük fincan benzeri bir çöküntü içerir. Başarılı bir tanımlama için mikroskobik analiz gerekli değildir.

1981 yılında Jülich tarafından Atromyces pyxidata olarak adlandırılmıştır. DNA çalışmaları, morfolojik farklılıkların Clavicorona pyxidata ve yakından ilişkili mantarları ayrı bir cins olan Artomyces’e yerleştirmek için yeterince önemli olduğu fikrini desteklemiştir. Artomyces pyxidatus pek çok araştırmanın konusu olmuştur ve birkaç araştırma onun dünya çapında yaygın bir şekilde dağılmış bir “biyolojik tür” olduğunu belirlemiştir. Bu da onun Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’dan gelen örneklerinin birbirleriyle başarılı bir şekilde “çiftleşebileceği” ( en azından laboratuvar ortamında) göstermektedir. Bununla birlikte, dünyanın farklı yerlerinden gelen Artomyces pyxidatus örnekleri, DNA’larında farklılıklar göstermektedir. 

Genel Özellikleri: Mantar gövdesi 4-13 cm yüksekliğinde ve 2-10 cm genişliğindedir. Çok dallı güzel görünümlü bir mantardır. Dalları 1-5 mm kalınlığında, düz, başta beyazımsı ila soluk sarımsı, bazen soluk ten rengine koyulaşan veya gelişen pembemsi tonlardadır. Mantar  uçları sığ bir çöküntü ve 3-6 nokta ile taçlandırılmış, dallar gibi renklendirilmiş veya kahverengimsi hale gelmiştir. Taban kısmı 1-3 cm uzunluğunda, 1 cm’nin altında bir kalınlıkta , beyazımsı, pembemsi veya kahverengimsi renklerdedir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

 Eti beyazımsı, oldukça sert ve esnektir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

Dalların yüzeyleri üzerinde basidia ve basidiosporlar üretilir.

Artomyces pyxidatus
Artomyces pyxidatus

Koku: Kokusu ayırt edici olmamakla birlikte, hafif veya acı biber tadında olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyazdır. Sporlar 4-5 x 2-3 µm boyutlarında olup küçük bir apikulus (tepecik) ile eliptik, çok ince çukurlu ve amiloiddir.

Habitat: Saprobik (Çürükçül) bir mantardır. Yaprak döken sert ağaçların (özellikle titrek kavak, lale, söğüt ve akçaağaç) kuru odunları üzerinde tek başına veya kümelenmiş halde büyürler. Özellikle Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde (Kuzey Amerika’da) bulunan bu mantara, Avrupa ve Asya’da da çok sık olmasa da rastlanılır.

Mevsim: İlkbahar, Yaz ve Sonbahar mantarıdır. Ancak Haziran Eylül ayları arasında daha yoğundur.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir güzel bir mercan mantarıdır. Tadı çiğ iken biberimsi ve acı olup iyi bir pişirilmeyle bu acılık her zaman olmasa da giderilebilir. Artomyces pyxidatus toksik olarak kabul edilmese de aşırı tüketimi ishal ve mide krampları gibi mide be bağırsak sorunlarına sebep olabilir.

Ek bilgiler: Ağaçta büyüyen birkaç mercan (Coral Fungus) mantarından biridir. Benzer türler arasında Ramaria türleri özellikle de Ramaria stricta gösterilebilir.

Artomyces pyxidatus Çin’de, gastrik rahatsızlık, hazımsızlık ve gut gibi hastalıkların tedavisinde geleneksel ilaç olarak kullanılmış doğal bir mantardır. Anti-mikrobiyal etkilerinin olduğu ve Alzheimer tedavisinde etkili olabileceği bildirilmiş, tıbbi faydaları üzerindeki bilimsel çalışmalar devam etmektedir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae1 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae3 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae5 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)