Connect with us

Agaricaceae

Boylubaş Mantarı (Battarrea phalloides)

Published

on

Battarrea phalloides – Boylubaş Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Battarrea

Tür: Battarrea phalloides

Battarrea phalloides, dünya mantar literatürlerinde scaley-stalked puffballsandy stiltball, ve desert stalked puffball gibi isimlerle tanınan Agaricaceae familyasından bir mantardır. Türkiye Mantarları Listesindeki ismi ise çok uzun sapıyla uyumlu “Boylubaş” mantarıdır. Kıbrıs’ta, yerel olarak “eşek mantarı” olarak bilinir. Türkiye’de Güney Marmara Bölgesinde resmi kaydı yapılmış bir türdür.


İlk olarak 1785 yılında İskoç botanikçi James J Dickson (1738 – 1822) tarafından Lycoperdon phalloides olarak tanımlanmış, daha sonraları 1801 yılında, Christiaan Hendrik Persoon tarafından Battarrea cinsine aktarılmıştır. Özel sıfat phalloides fallus (Erkeklik organı) benzeri anlamına gelirken, Battarrea genel adı İtalyan mikolog Giovanni Antonio Battara’ya (1714 – 1789) ithaf edilmiştir.

B.phalloides’in eşanlamlıları arasında Phallus campanulatus, Ithyphallus campanulatus ve Lycoperdon phalloides bulunur.

Şapka: Koniden yarım küreye kadar olan şapkası, başlangıçta “universal veil” dediğimiz ince açık renk (beyazımsı) bir örtü ile şapka üst kısmı tamamen örtülür. Bu örtünün hemen altında gövdeye bağlı bir spor kesesi bulunur. Üniversal örtünün kurumuş üst kısmı uçup gittiğinde, sporlu tabakanın paslı-kahverengi üst yüzeyi rüzgara ve yağmura açılır ve bu şekilde sporlar etrafa dağılır. Şapka çapı 1 ila 4 cm arasında değişmektedir.

Battarrea phalloides
Battarrea phalloides

Etinin rengi beyazdır. Mantar kesildiğinde veya berelendiğinde renk değiştirmez.

Battarrea phalloides
Battarrea phalloides

Gövde-Sap: 7-40 cm uzunluğunda ve 2 cm kalınlığında bir sap mevcuttur. Sap çok sert, içi boş, beyazımsı ila kahverengi tonlarda olabilmektedir. Çıkıntılı veya kıllı, yırtık-pullu halleri olabilen sap genellikle birkaç santimetre yer altında devam eder 8 kök salar gibi). Genellikle toprak altında olduğu için pek kendini göstermeyen beyazımsı, grimsi bir volvası mevcuttur. Yandaki fotoda bu durumu çok net görmek mümkündür.

Battarrea phalloides
Battarrea phalloides

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor rengi kahverengi ila pas kahverengisidir. Sporlar 4,5–8 µm boyutlarında ve küreseldir.

Habitat: 40 cm boya (Meksika’da 70 cm boyda olanı da bulunmuştur) kadar büyüyebilen bu tuhaf görünümlü ve uzun bacaklı mantar, Avrupa, Asya (özellikle Çin), Afrika, Avustralya ve hem Kuzey Amerika hem de Güney Amerika’da bulunur. Avrupa’da bulunan Boylubaş mantarlarının, Kuzey Amerika’da bulunan ve tanımlanan B. phalloides ile aynı tür olup olmadığı konusunda anlaşmazlık vardır ve bazı kaynaklar Avrupa’daki türleri Battarrea stevenii olarak yazarlar. Saprofit yani Çürükçül bir mantardır. Dünyanın hemen her yerinde dağılımı olan türü, kuru ve kumlu habitatlarda bulmak mümkündür. Mantar, hızlı büyüyen yaprak dökmeyen ağaç Schinus molle’nin yanı sıra kıyı kumlarında Lycium brevipes, Solanum hindsianum, Salicornia subterminalis, Atriplex linearis, Quercus agrifolia ve Opuntia türleri ile ilişkilendirilmiştir.

Mevsim: İlkbahar ve yaz başı (ancak aylarca devam eder) veya sonbaharda veya sıcak iklimlerde kış boyunca görmek te mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Genel olarak yenilmeyen bir mantar olarak bilinir. Kıbrısta mantarın olgunlaşmadan evvelki yumurta formunun yenildiği söylenmektedir.

Ek bilgiler: Meksika’da 70 cm boyda olan örneklerine rastlandığı bildirilmiştir. İngiltere ve Macaristan gibi bazı ülkelerde bu tür, kırmızı listeye eklenmiş ve koruma altına alınmış türler arasına girmiştir. Tanımlanması çok kolay olan mantarlardandır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hymenochaetaceae2 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae6 gün ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces6 gün ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus1 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae1 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina2 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae3 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae3 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)