Boletopsis grisea – Dibidelik Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Thelephorales
Aile: Bankeraceae
Cins: Boletopsis
Tür: Boletopsis grisea
Boletopsis grisea, Bankaraceae familyasından bir mantar türüdür. B.grisea – Dibidelik Mantarı, İskoç çamı (Pinus sylvestris) ile mikorizal bir ilişki içinde yerde büyüyen gri, etli bir polipordur. Avrupa ve Kuzey Amerika’da bulunur.
Sinonimleri, Polyporus griseus (1874), Scutiger griseus (1903), Polyporus involutus (1896), Polyporus earlei (1897) ve Polyporus maximovicii (1922) olarak sıralanabilir.
Yanlış uygulanan isimler mevcuttur, bunlar Boletopsis subsquamosa ve Boletopsis leucomelaena’dır.
Tür, ilk olarak 1874 yılında Copake, New York’ta tip koleksiyonunu yapan Amerikalı mikolog Charles Horton Peck tarafından bir Polyporus türü olarak tanımlandı. Appollinaris Semenovich Bondartsev ve Rolf Singer bu türü 1941 yılında Boletopsis cinsine aktardılar.
Şapka: Şapka 5.0-13,0 cm genişliğinde, dışbükey, genellikle yükseltilmiş alanlarla düzensiz; kenar kavisli, sonra kavisli, dalgalı; yüzey kuru, türpuz ila yamalı basılmış-fibriloz, darbeye maruz kalmadığında soluk, kısa süre sonra grimsi ila siyahımsı kahverengi, bazen morumsu tonlarla, ele alındığı yerde daha koyu; sert, diskte 3,0 cm kalınlığa kadar, yavaşça soluk griye değişmeden; hafif hoş kokulu; tadı sıklıkla acı.
Gözenekler ve tüpler: Gözenekler ince, 3-4/mm, çoğunlukla açısal, beyazımsı, morardığında kararıyor; tüp tabakası alt akım, 1.0-3.0 mm kalınlığında, kapak bağlamından kolayca ayrılamaz.
Gövde-Sap: Sap 3ila 8 cm uzunluğunda, 2 ila 4 cm kalınlığında, katı, merkezi veya eksantrik, ventrikoza eşittir, taban genellikle sivri; yüzey kapak gibi renklidir ancak genellikle daha açık, tüysüz, morarma koyu grimsi-kahverengi; bağlam beyaz, sert, tabanda grimsi dışında kesildiğinde değişmez; kısmi örtü yoktur.
Koku: Ayırt edici değildir, acı bir tadı vardır.
Spor Baskısı: Sporlar 5.0-6.0 x 4.0-5.0 µm boyutlarında, nodüloz yüzeyli subgloboz ve inamiloiddir. Sporlar hiyalin ila soluk bronz yani ten rengindedir.
Habitat: Ektomikorizal bir mantardır. Pinus sylvestris (İskoç çamı =Avrupa Kızıl Çamı) ile mikorizal ilişkisi olduğu net bilinmektedir. Genellikle karışık ormanlarda sert ağaçlarla ve de kozalaklı ağaçlar ile birlikte bulunurlar. asidik
Türkiye’de de resmi kaydı yapılmış olan bu mantara, Asıl Ege Bölmünde, Yukarı Sakarya ve Konya Bölümlerinde ve Akdeniz bölgesinde rastlanılmıştır.
Mevsim: Yaz – Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir olup olmadığı konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Bazı kaynaklar, Boletopsis türlerinin yenilmeye uygun olmadığını veya potansiyel olarak hafif zehirli olabileceğini belirtmektedir. Japonya’da acısını gidermek amaçlı Salamurası yapıldığı bilinmektedir. Ne kadar kaynatılırsa kaynatılsın acının giderilemediği kaynaklarda yazmaktadır.
Ek bilgiler: Çok benzer bir tür olan Boletopsis watlingii (B. perplexa) 2006 yılında tanımlanmıştır (Watling ve Milne 2006). Avrupa’da tehdit altındaki bir türdür ve burada Avrupa Mantarları Koruma Konseyi tarafından Avrupa Yaban Hayatının ve Doğal Yaşam Alanlarının Korunmasına İlişkin Berne Sözleşmesi’ne dahil edilmek üzere ek listeye alınmıştır. 15 ülkeden kaydedildi ve beş Bölgesel Kırmızı Listede yer alıyor. Mantara yönelik tehditler arasında ormansızlaşma, hava kirliliği ve kereste üretimini artırmak için kullanılan gübre ve kireç kullanımı bulunmaktadır.
Boletopsis grisea – Dibidelik Mantarının, Albatrellus flettii ve Jahnoporus hirtus türleri ile karıştırılması mümkündür. A. flettii yaş olarak mavimsi bir şapkaya ve somon rengi gözeneklere sahip olmakla farklılık gösterirken, Jahnoporus hirtus gri-kahverengi, bazen mor-kahverengi, tomentoz (tüylü) bir şapkaya sahiptir. Mikroskobik olarak, Boletopsis grisea, nodüloz sporlarıyla kolayca ayırt edilir. Boletopsis leucomelaena ve Albatrellus ovinus ile de benzer yönleri vardır.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.