Connect with us

Clavariadelphaceae

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Published

on

Clavariadelphus pistillaris – Haşmetli Topuzmantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Gomphales

Aile: Clavariadelphaceae

Cins: Clavariadelphus

Tür: Clavariadelphus pistillaris

Clavariadelphus pistillaris, Clavariadelphaceae familyasına mensup, minyatür bir beyzbol sopasını veya yuvarlak tepeli bir topuzu andıran, yenilebilir bir mantar türüdür.

İlk olarak 1753 yılında Carl Linnaeus tarafından bilimsel olarak tanımlanmış, ve Clavaria pistillaris ismi verilmiştir. Bu isim daha sonra Elias Magnus Fries tarafından onaylanmıştır – Haşmetli Topuzmantarı -C.pistillaris, 1933′ yılında, Hollandalı mikolog Marinus Anton Donk tarafından Clavariadelphus cinsine aktarılmıştır (1908 – 1972). C. pistillaris’in eşanlamlıları arasında Clavaria pistillaris ve Clavaria herculeana bulunur. 

Makroskobik Özellikleri: Biraz yanal olarak düzleştirilmiş ve uzunlamasına kırışık veya yivli olan bu büyük basit (çatallı değil) topuz görünümlü mantarlar (tabana doğru hafifçe sivrilen) yuvarlak uçlara sahiptirler. İlk başlarda (genç örneklerde) sarı renktedir. Daha sonra pembe ve leylak rengi alabilen tür, yaşla birlikte veya berelendiğinde kahverengi olur.. Bireysel örnekler (tek bir örnek düşünülürse), tamamen geliştiklerinde, en geniş noktalarında tipik olarak 7 – 15cm (max30 cm) boyunda ve 2 – 6 cm (max) 8 cm kalınlığında olurlar. Gençken sağlam bir C. pistillaris’in beyaz eti kesildiğinde menekşemsi kahverengimsi olur. Mantar tam olgunluğa ulaştığında yumuşak ve süngerimsi hale gelir.

Clavariadelphus pistillaris
Clavariadelphus pistillaris

Karpoforun (Carpophore) yani mantarın yenilebilen kısmının tabanı, bazı beyaz misel kordonlarına sahiptir.  Hymenophore yani mantarın spor taşıyan hücrelerini üreten kısmı, sapın üst kısmında bulunur, az farklılaşmıştır, ince pürüzlü ve olgunlaştığında prüinözdür. Et başlangıçta sert, sonra yumuşak ve süngerimsi ama yine de kompakt, beyaz, kesildiğinde menekşemsi kahverengimsi olur, özellikle alt kısımda kahverengimsi lekeler, koku yok, ekşi tat. 

Clavariadelphus pistillaris
C. pistillaris

Clavariadelphus pistillaris
C. pistillaris

Koku: Ayırt edici değildir. Ancak, tam olgunlaştığında kötü bir koku yaydığı bilinmektedir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyaz veya soluk sarıdır. Sporlar elipsoidal ve pürüzsüz olup, 11-16 x 6-10 µm boyutlarındadır.

Habitat: Tür, kayın ormanlarındaki, kireçli topraklarda, talaş ve ağaç yongaları üzerinde yetişir. Avrupa ve Kuzey Amerika’da dağılımı mevcuttur. Türkiye’de de resmî kaydı (Aralık 2020 kayıtlarına göre) olan türe, ülkemizde, Çatalca – Kocaeli Bölümü, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Yukarı Sakarya Bölümü ve Adana Bölümünde rastlanmıştır.

Mevsim: Yaz- Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Haşmetli Topuzmantarı yenilebilir bir mantar olarak bildirilmiştir. Yüksek miktarlarda antioksidan ve insanların yaşamlarını devam ettirebilmesi için dışarıdan alması gereken, vücutta yapılamayan yağ asitleri, yani esansiyel yağ asitleri içerdiği bilinmektedir. Ancak, hem küçük boyutları, hem de nadir bulunan türler olması nedeniyle tüketilmesi pek tavsiye edilmez.

Ek bilgiler: Görünüşü nedeniyle, iğne yapraklı dağlık ormanlarda bulunan bir tür olan yakın akrabası Şekerlice Mantarı – Clavaridelphus truncatus ile sıkça karıştırılır. Farklı habitatlarda büyümeleri ve C. truncatus’un düz veya düze yakın üst kısmı ile ayırt edilirler. Clavulinopsis fusiformis ile benzerlikleri vardır, ancak bu tür altın sarısı renklerde ve çok daha küçüktür.

Yüksek antioksidan aktivitesi ve esansiyel yağ asitleri içermesi nedeniyle mantarın “nutrasötik ve/veya fonksiyonel gıda” olduğuna dair raporlar vardır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Güzel fotoğrafları içim Antalya’dan Hakan Baydoğan kardeşimize ve web sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Agaricaceae7 saat ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri2 gün ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita5 gün ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae1 hafta ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae2 hafta ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus2 hafta ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita2 hafta ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kızıl Pulbaş Mantarı (Pholiota alnicola)

Gomphaceae3 hafta ago

İri Mortopaç Mantarı (Gomphus crassipes)

Aspergillaceae4 hafta ago

Divane Asper Mantarı (Aspergillus tubingensis)

Gomphaceae4 hafta ago

Tellice Mantarı (Ramaria flava)

Britzelmayria4 hafta ago

Çit Pulcuklu Mantar (Britzelmayria multipedata)

Hygrocybe1 ay ago

Bal Mummantarı (Hygrocybe reidii)

Agaricaceae1 ay ago

Solguntellice Mantarı (Ramaria pallida)

Mantar Türleri1 ay ago

Kızılkenet Mantarı (Pycnoporus cinnabarinus)

Mantar Türleri1 ay ago

İri İztutan Mantarı (Paxillus obscurisporus)

Elaphomyces2 ay ago

Benli İçikara Mantarı (Elaphomyces granulatus)

Gomphidiaceae2 ay ago

Kaygan Gabaramantarı (Gomphidius glutinosus)

Boletaceae2 ay ago

Enginsüngercik Mantarı (Rubroboletus pulchrotinctus)

Agaricaceae2 ay ago

Hosmantarı (Lycoperdon echinatum)

Amanita2 ay ago

Uzak Doğu Sezar Mantarı (Amanita caesareoides)

Hypsizygus2 ay ago

Kahve Kırkkafa Mantarı (Hypsizygus tessulatus)

Hymenogaster2 ay ago

Kaba Papazküre Mantarı (Hymenogaster griseus)

Boletaceae2 ay ago

Gri Sap Örgübacak (Leccinum cyaneobasileucum)

Hydnangiaceae2 ay ago

Çam Düzenbazı (Laccaria trichodermophora)

Boletaceae2 ay ago

Karakalpak Mantarı (Strobilomyces strobilaceus

Hebeloma2 ay ago

Meşe Turpkokan (Hebeloma quercetorum)

Inocybaceae2 ay ago

Çırpıkümbet Mantarı (Inocybe lacera)

Genel2 ay ago

Çatlakyumurta Mantarı (Gyroporus castaneus)

Boletaceae2 ay ago

Oktavyan Mantarı (Octaviania asterosperma)

Cortinariaceae2 ay ago

Akça Örümcekmantarı (Cortinarius variegatus)

Agaricaceae3 ay ago

Sarıçalan Mantarı (Agaricus iodosmus)

Bankeraceae3 ay ago

Turuncuağlayan Mantar (Hydnellum aurantiacum)

Boletaceae3 ay ago

Bahçeboleti (Hortiboletus bubalinus)

Genel3 ay ago

GDPR Gizlilik Politikası

Mantar Türleri3 ay ago

Gevrek Süngermantarı (Suillus spraguei)

Abortiporus3 ay ago

Karanfilmantarı (Abortiporus biennis)

Mantar Türleri3 ay ago

Yer yumurtamantarı (Volvariella surrecta)

Mantar Türleri3 ay ago

Aslan Çıtkırdı Mantarı (Pluteus leoninus)

Asterophora3 ay ago

Mantareniği (Asterophora parasitica)

Bondarzewia3 ay ago

Yanıktere Mantarı (Bondarzewia mesenterica)

Boletaceae3 ay ago

Tapa Bolet Mantarı (Boletus barrowsii)

Mantar Türleri4 ay ago

Gölgeli Çıtkırdı Mantarı (Pluteus umbrosus)

Inocybaceae4 ay ago

Utangaçmantar (Inocybe godeyi)