Connect with us

Clavariadelphaceae

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Published

on

Clavariadelphus pistillaris – Haşmetli Topuzmantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Gomphales

Aile: Clavariadelphaceae

Cins: Clavariadelphus

Tür: Clavariadelphus pistillaris

Clavariadelphus pistillaris, Clavariadelphaceae familyasına mensup, minyatür bir beyzbol sopasını veya yuvarlak tepeli bir topuzu andıran, yenilebilir bir mantar türüdür.

İlk olarak 1753 yılında Carl Linnaeus tarafından bilimsel olarak tanımlanmış, ve Clavaria pistillaris ismi verilmiştir. Bu isim daha sonra Elias Magnus Fries tarafından onaylanmıştır – Haşmetli Topuzmantarı -C.pistillaris, 1933′ yılında, Hollandalı mikolog Marinus Anton Donk tarafından Clavariadelphus cinsine aktarılmıştır (1908 – 1972). C. pistillaris’in eşanlamlıları arasında Clavaria pistillaris ve Clavaria herculeana bulunur. 

Makroskobik Özellikleri: Biraz yanal olarak düzleştirilmiş ve uzunlamasına kırışık veya yivli olan bu büyük basit (çatallı değil) topuz görünümlü mantarlar (tabana doğru hafifçe sivrilen) yuvarlak uçlara sahiptirler. İlk başlarda (genç örneklerde) sarı renktedir. Daha sonra pembe ve leylak rengi alabilen tür, yaşla birlikte veya berelendiğinde kahverengi olur.. Bireysel örnekler (tek bir örnek düşünülürse), tamamen geliştiklerinde, en geniş noktalarında tipik olarak 7 – 15cm (max30 cm) boyunda ve 2 – 6 cm (max) 8 cm kalınlığında olurlar. Gençken sağlam bir C. pistillaris’in beyaz eti kesildiğinde menekşemsi kahverengimsi olur. Mantar tam olgunluğa ulaştığında yumuşak ve süngerimsi hale gelir.

Clavariadelphus pistillaris
Clavariadelphus pistillaris

Karpoforun (Carpophore) yani mantarın yenilebilen kısmının tabanı, bazı beyaz misel kordonlarına sahiptir.  Hymenophore yani mantarın spor taşıyan hücrelerini üreten kısmı, sapın üst kısmında bulunur, az farklılaşmıştır, ince pürüzlü ve olgunlaştığında prüinözdür. Et başlangıçta sert, sonra yumuşak ve süngerimsi ama yine de kompakt, beyaz, kesildiğinde menekşemsi kahverengimsi olur, özellikle alt kısımda kahverengimsi lekeler, koku yok, ekşi tat. 

Clavariadelphus pistillaris
C. pistillaris

Clavariadelphus pistillaris
C. pistillaris

Koku: Ayırt edici değildir. Ancak, tam olgunlaştığında kötü bir koku yaydığı bilinmektedir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyaz veya soluk sarıdır. Sporlar elipsoidal ve pürüzsüz olup, 11-16 x 6-10 µm boyutlarındadır.

Habitat: Tür, kayın ormanlarındaki, kireçli topraklarda, talaş ve ağaç yongaları üzerinde yetişir. Avrupa ve Kuzey Amerika’da dağılımı mevcuttur. Türkiye’de de resmî kaydı (Aralık 2020 kayıtlarına göre) olan türe, ülkemizde, Çatalca – Kocaeli Bölümü, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Yukarı Sakarya Bölümü ve Adana Bölümünde rastlanmıştır.

Mevsim: Yaz- Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Haşmetli Topuzmantarı yenilebilir bir mantar olarak bildirilmiştir. Yüksek miktarlarda antioksidan ve insanların yaşamlarını devam ettirebilmesi için dışarıdan alması gereken, vücutta yapılamayan yağ asitleri, yani esansiyel yağ asitleri içerdiği bilinmektedir. Ancak, hem küçük boyutları, hem de nadir bulunan türler olması nedeniyle tüketilmesi pek tavsiye edilmez.

Ek bilgiler: Görünüşü nedeniyle, iğne yapraklı dağlık ormanlarda bulunan bir tür olan yakın akrabası Şekerlice Mantarı – Clavaridelphus truncatus ile sıkça karıştırılır. Farklı habitatlarda büyümeleri ve C. truncatus’un düz veya düze yakın üst kısmı ile ayırt edilirler. Clavulinopsis fusiformis ile benzerlikleri vardır, ancak bu tür altın sarısı renklerde ve çok daha küçüktür.

Yüksek antioksidan aktivitesi ve esansiyel yağ asitleri içermesi nedeniyle mantarın “nutrasötik ve/veya fonksiyonel gıda” olduğuna dair raporlar vardır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Güzel fotoğrafları içim Antalya’dan Hakan Baydoğan kardeşimize ve web sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri23 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)