Connect with us

Clitocybe

Dallı hunimantar (Clitocybe phyllophila)

Published

on

Clitocybe phyllophila


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Tricholomataceae

Cins: Clitocybe

Tür: Clitocybe phyllophila

Clitocybe phyllophila -Frosty funnel, Tricholomataceae familyasına ait zehirli bir mantardır. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitapta hocalarımızın uygun gördüğü ismi ile “Dallı hunimantar”, Türkiye’de birçok bölgemizde resmî kaydı olan ve yaygın bulunan, öldürücü zehirli bir mantar türüdür.

Bu tür, 1801 yılında, ona Agaricus phyllophilus iki terimli bilimsel adını veren Christiaan Hendrik Persoon tarafından tanımlanmıştır. 1871’de Alman mikolog Paul Kummer, bu türü Clitocybe cinsine aktardı ve şu anda kabul edilen bilimsel adını Clitocybe phyllophila olarak belirledi.

Sinonim (eşanlamlı) isimleri arasında, Agaricus phyllophilus Agaricus cerussatus, Agaricus pithyophilus, Clitocybe cerussata, Clitocybe pithyophila  and Clitocybe cerussata var. pithyophila bulunur.

Şapka: Frosty funnel şapkası genç örneklerde dışbükeydir. Genç iken şapka merkezindeki umbosu (tepecik) ile tanınan, daha sonra basık ve düzensiz huni şeklinde olan, 4 – 8 (max 10) cm boyutlarında bir mantardır.  Kütikül kirli beyazdır ve yaşla birlikte çatlama eğilimi gösterir. Dalgalı kenarlara sahiptir, çok etli değildir.

 Etinin rengi beyaz ve beyazımsı açık renklerde olup, berelendiğinde kesildiğinde renk değişmez.

Clitocybe phyllophila
Clitocybe phyllophila

Lameller: Lamelleri adnate (sapa bitişik, yapışık), kalın ve incedir. Rengi beyazımsıdır. Yaşla birlikte hafif pembeleşir.

Clitocybe phyllophila
Clitocybe phyllophila

Gövde-Sap: Dallı hunimantar sapı 4-7 x 0,5-1,5 cm boyutlarında, silindirik, genellikle kavisli, lifli, beyazımsıdır. Yaşla birlikte pembe, uzunlamasına çizgili olur. Ne yüzük ne de volvası mevcut olan sapının şapkadan ayrılması zordur.

Clitocybe phyllophila
Clitocybe phyllophila

Koku: Koku ve tat ayırt edici olmamakla birlikte, bazı kaynaklarda güzel bir kokusunun ve ekşi bir tadının olduğu yazar.

Spor Baskısı: Sporlar Elipsoidal ila subglobose (küremsi) pürüzsüz ve 4-5 x 3-3.5μm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi soluk pembemsidir.        

Habitat: Hem iğne yapraklı hem de yaprak döken geniş yapraklı ormanlarda nadir bulunan bu güzel huniler, güneş ışığında aşağıdan bakıldığında yarı saydamdır. Şapkanın buzlu yapısı en iyi kuru havalarda ve genç örneklerde görülür.

Türkiye’de kaydı bulunan bölgeler arasında Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Asıl Ege Bölümü, Orta Kızılırmak ve Konya Bölümleri, Adana Bölümü ve Orta Fırat Bölümü bulunur.

Mevsim: Yaz ve Sonbahar aylarında büyük gruplar halinde büyüyen yaygın bir türdür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu çok zehirli (öldürücü zehirli) Dallı hunimantarları, muskarin toksini içerir.  Tüketim amaçlı beyaz lamelli mantarları (örneğin Calocybe gambosa-St George’s Mushroom- Kokulu Cincile Mantarı) toplayanların çok dikkatli olmaları gerekmektedir. Clitocybe phylophilla, insanların yenilebilir mantar bulmayı umduğu habitatlarda yetişen, ölümcül, zehirli ve oldukça yaygın bir türdür. Bu onu gerçekten çok tehlikeli kılmaktadır. Bu ve benzeri beyaz şapkalı Clitocybe türleri tarafından zehirlenme belirtileri, muskarin zehirlenmesi ile ilişkili olanlardır. Bu mantarları yedikten sonra yarım saat içinde aşırı tükürük ve terleme başlar. Tüketilen miktara bağlı olarak, mağdurlar ayrıca karın ağrısı, hastalık ve ishal ile birlikte bulanık görme ve nefes alma güçlüğü çekebilirler. Sağlıklı insanların bu mantarları yemekten ölmeleri çok nadirdir, ancak kalbi zayıf veya solunum problemleri olan herkes çok daha fazla risk altındadır.

Ek bilgiler: Beyaz veya beyazımsı başlıklı Clitocybe türleri çoktur ve hepsi zehirli veya şüphelidir. Bu nedenle hiçbiri tüketilmemelidir. En yaygın olanları arasında: Clitocybe dealbata daha küçük boyutlu, dalgalı ve uzun kıvrımlı kenarlı basık bir şapkalı ve opak, pürüzsüz ve pruinose kütikül, açık kahverengi-pembe lamellidir. Clitocybe cerussata   artık birçok yazar tarafından Clitocybe phyllophila ile eşanlamlı olarak kabul edilmektedir: iğne yapraklı ağaçların altındaki tercih edilen habitat, boyut ve diğer küçük ayrıntılar, türlerin değişkenliğine dahil edilmiştir.  Clitocybe phæophthalma, küçük ve uçuk gri-kahverengi huni şeklindeki şapkası ile kolayca ayırt edilebilen, yoğun çok düzensiz lamellere ve kıt ete sahip, bazıları tarafından tavuk kümesi olarak tanımlanan güçlü bir kokuşmuş koku ve acı bir tada sahiptir. Ayrıca olgunlaştığında pembe lamelleri, kırılgan eti ve güzel bir taze un kokusuna sahip olan Clitopilus prunulus ile de karıştırılabilir. Lakin C.prunulus bahar aylarının bir mantarıdır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Asterophora6 saat ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri6 gün ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 hafta ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 hafta ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae1 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri1 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae1 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae2 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus2 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula2 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri2 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe2 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri2 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae3 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)