Connect with us

Colus

Leş kafesi mantarı (Colus hirudinosus)

Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi “Leş kafesi”mantarıdır.

Published

on

Colus hirudinosus – Leş kafesi Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phallales

Aile: Phallaceae

Cins: Colus

Tür: Colus hirudinosus

Colus hirudinosus, Clathrus ruber ile karıştırılması olası bu ilginç mantarın Türkiye kaydı, Kasım 2017’de Edirne ilinden toplanan örneklerle yapılmıştır. Türkiye’de Doç Dr Ilgaz Akata ve arkadaşlarınca kayıt altına alınan ve ülkemizde ender rastlanılan bu mantar, Asya, Avustralya, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa’da bulunan bir kokuşmuş mantar (Gasteromycete) türüdür. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi Leş kafesi mantarıdır.

Tür ilk olarak 1835 yılında Cavalier ve Séchier tarafından Fransa’nın Toulon şehrinden toplanan örneklerle Clathrus hirudinosus olarak tanımlanmıştır.

Makroskobik Özellikleri: Mantar gövdesi, birkaç süngerimsi, buruşuk, sapa benzer, turuncu ila kırmızı sütunlara bölünen kısa, kalın bir sapa sahiptir ve üstte birleşir ve böylece bir kafes oluşturur. 

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Mantar gövdeleri gelişimlerine yumurta benzeri bir yapı şeklinde başlar.  Çapı yaklaşık 1 cm olan kabaca küresel yumurta beyazdır veya üst kısmı kahverengi ile beneklidir.  Altına bir veya daha fazla ince beyaz rizomorf eklenmiştir.  Yumurtadan çıktıktan sonra, meyve gövdesi, dört ila altı arasında dikey, kemerli sütunun çıktığı kısa, kalın bir saptan oluşur.  Altları pembe renkli, üst kısımlarında yavaş yavaş kırmızıya doğru derinleşen bu sütunlar, oluklu bir yüzey dokusuna sahiptir.  Sütunlar genellikle kafes benzeri veya klatrat bir kubbeyi destekleyen ek dallara doğru çatallanır.  Verimli ağın ağları kabaca çok yüzlüdür ve sütunlardan kafese ani bir geçiş vardır.  

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Zeytin yeşili gleba, klatrat kubbenin alt kısmında ve ağları arasında ve üst kolların iç tarafında tutulur. 

Colus hirudinosus

Koku: Sporlarını üzerlerine konan sinek ve böceklerle uzaklara taşıma görevini etkin bir şekilde yerine getirecek kadar pis kokan, leş benzeri kokusu ile karakterizedir.

Spor Baskısı: Sporlar, sütunların içini kaplayan koyu, zeytin-kahverengi bir balçık olan gleba içinde bulunur. Sporlar, gleba’nın iğrenç kokusundan etkilenen böcekler tarafından yayılır, sporları yerler ve başka yerlere çimlenmek üzere iletir. Mantarı ziyaret eden sinekleri kendine çeken, gleba’yı tüketen ve sporları filizlenmek için başka bir yere bırakan dışkıya benzer pis kokulu bir kokusu vardır.

C. hirudinosus tarafından üretilen sporlar çubuk şeklindedir, hiyalindir (yarı saydam) ve 3.5-6.5 x 1-1.75 µm boyutlarındadır. Yapısal olarak süngerimsi kolonlar, büyük bir iç ve iki veya üç dış olmak üzere çift katmanlı tüplerden oluşur. Yumurta dokusunun kalıntıları yapının tabanını bir volva olarak çevreler.

Habitat: Colus hirudinosus’un saprobik olduğuna inanıldığı bildirilmiştir, yani besinleri ölü veya çürüyen organik maddeleri parçalayarak elde eder. Mantar gövdeleri gübreli toprakta, kumda ama sıklıkla Cistus çalılarının altında da büyür, bu da bazılarının mantarın fakültatif bir endofit olarak hareket edebileceğini öne sürmesine neden olmuştur. Türler en çok Avrupa’da, özellikle Akdeniz ülkelerinde (Korsika, Kıbrıs, Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İsrail ve İspanya dahil) ve aynı zamanda İsviçre kadar kuzeyde yaygındır.  Afrika’da, Cezayir ve Nijerya’dan bildirilirken, Asya ve Avustralya’da da bulunmuştur. Karayipler’de sadece Jamaika’dan bilinmektedir.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu enteresan görünümlü leş kafesi mantarı zararlı veya zehirli bir tür olmamakla birlikte, isminden de anlaşılacağı üzere katlanılması çok zor pis kokusu nedeniyle yenilmez olarak kabul edilir. Ancak bilim adamları, bu mantarın yanlızca yumurta aşamasında tüketilebileceğini konusunda hemfikirdirler. Ayrıca iyi bir ayrıştırıcı, toprağı besleyici – iyileştirici özellikleri olduğu da bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Colus hiruinosus (solda) ve Clathrus ruber (sağda) kafesleri Avustralya’dan bilinen Colus pusillus, görünüş olarak Colus hirudinosus’a oldukça benzer ve tek bir değişken tür mü yoksa küçük morfolojik farklılıklara sahip birkaç tür mü olduğu kesin olarak belirlenmemiştir.

Edirne’den alınan örneklerin temini ve fotoğraflanması konusundaki değerli yardımlarından dolayı Belkıs Göçmen hanıma ve Gürkan Göçmen beye, ayrıca örneklerin Ilgaz Akata hocamıza ulaştırılmasındaki katkılarından dolayı Naim Güleç hocamıza çok teşekkür ederiz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Coprinopsis1 saat ago

Coprinopsis lagopus (Hürmüz Döbelen Mantarı)

Gymnopus10 saat ago

Gymnopus fusipes (Garip Çırpıbacak Mantarı)

Agaricaceae3 gün ago

Chlorophyllum molybdites (Sahte Şemsiye Mantarı)

Hymenochaetaceae4 gün ago

Körgelen Mantarı (Pseudoinonotus dryadeus)

Coprinopsis5 gün ago

Coprinopsis romagnesiana (Dişlek Döbelen Mantarı) 

Agaricaceae6 gün ago

Chlorophyllum brunneum (Pullu Şemsiye Mantarı) 

Boletaceae1 hafta ago

Neoboletus xanthopus (Sarıbacak Bolet)

Mantar Türleri2 hafta ago

Russula sanguinaria (Körpe Kirmit Mantarı)

Clitopilus2 hafta ago

Clitopilus geminus (Unmantarı)

Mantar Türleri2 hafta ago

Pluteus mediterraneus (Zeytin Mantarı) 

Mantar Türleri2 hafta ago

Pluteus petasatus (Ayak Çıtkırdı Mantarı)

Hebeloma2 hafta ago

Hebeloma mesophaeum (Ala Turpkokan Mantarı)

Hygrocybe3 hafta ago

Hygrocybe cantharellus (Kızıl Mummantarı) 

Mantar Türleri3 hafta ago

Russula xerampelina (Boncuk Kirmiti)

Boletaceae3 hafta ago

Imperator luteocupreus (Bakırsarısı Bolet)

Mantar Türleri3 hafta ago

Suillus grevillei (Karaçam Kaypak Mantarı)

Bondarzewia4 hafta ago

Bondarzewia berkeleyi (Berkeley Poliporu)

Mantar Türleri4 hafta ago

Çamkarakız mantarı (Tricholoma batschii)

Mantar Türleri4 hafta ago

Delikarakız (Tricholoma pardinum)

Agaricaceae1 ay ago

Lepiota cremea (Anadolu Pullu Mantarı)

Lactifluus1 ay ago

Lactifluus vellereus (Biberlice)

Boletaceae1 ay ago

Leccinum pseudoscabrum (Gürgenmantarı)

Basında Mantar1 ay ago

Flammulina velutipes yetiştiriciliği 

Boletaceae1 ay ago

Leccinum holopus (Hayalet Bolet)

Mantar Türleri1 ay ago

Betkarakız (Tricholoma ustale) 

Macrotyphula1 ay ago

Değnekmantarı (Macrotyphula juncea)

Basında Mantar2 ay ago

Bu Mantar da İlk Türkiye’de Keşfedildi

Mantar Türleri2 ay ago

Leylak göbek mantarı (Morchella purpurascens)

Albatrellaceae2 ay ago

Albatrellus ovinus (Akgevrek Mantarı)

Mantar Türleri2 ay ago

İsli Göbek Mantarı (Morchella vaporaria)

Agaricaceae2 ay ago

Battarrea phalloides (Boylubaş Mantarı)

Basında Mantar2 ay ago

Phytophthora infestans (Mildiyö)

Mantar Türleri2 ay ago

Sıralı Göbek Mantarı (Morchella inamoena)

Basında Mantar2 ay ago

Psilosibin-Psilosin

Mantar Türleri2 ay ago

İbreligöbek mantarı (Morchella conifericola)

Mantar Türleri2 ay ago

İri göbek mantarı (Morchella importuna)

Mantar Türleri2 ay ago

Suillus mediterraneensis (Ak Süngermantarı)

Amanita2 ay ago

Amerikan Sezar Mantarı (Amanita jacksonii)

Helvella2 ay ago

Esnek Semermantarı (Helvella elastica)

Agrocybe2 ay ago

Kırışık Metelik Mantarı (Agrocybe rivulosa)

Basında Mantar2 ay ago

Tuber magnatum Yetiştiriciliği

Mantar Türleri2 ay ago

Peçeli Kadın Mantarı (Phallus indusiatus)

Mantar Türleri2 ay ago

Pembe Kokar Boynuz Mantarı (Phallus hadriani)

Mantar Türleri2 ay ago

Göz Karasünger Mantarı (Melanogaster broomeanus)

Translate »