Connect with us

Colus

Leş kafesi mantarı (Colus hirudinosus)

Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi “Leş kafesi”mantarıdır.

Published

on

Colus hirudinosus – Leş kafesi Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phallales

Aile: Phallaceae

Cins: Colus

Tür: Colus hirudinosus

Colus hirudinosus, Clathrus ruber ile karıştırılması olası bu ilginç mantarın Türkiye kaydı, Kasım 2017’de Edirne ilinden toplanan örneklerle yapılmıştır. Türkiye’de Doç Dr Ilgaz Akata ve arkadaşlarınca kayıt altına alınan ve ülkemizde ender rastlanılan bu mantar, Asya, Avustralya, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa’da bulunan bir kokuşmuş mantar (Gasteromycete) türüdür. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi Leş kafesi mantarıdır.

Tür ilk olarak 1835 yılında Cavalier ve Séchier tarafından Fransa’nın Toulon şehrinden toplanan örneklerle Clathrus hirudinosus olarak tanımlanmıştır.

Makroskobik Özellikleri: Mantar gövdesi, birkaç süngerimsi, buruşuk, sapa benzer, turuncu ila kırmızı sütunlara bölünen kısa, kalın bir sapa sahiptir ve üstte birleşir ve böylece bir kafes oluşturur. 

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Mantar gövdeleri gelişimlerine yumurta benzeri bir yapı şeklinde başlar.  Çapı yaklaşık 1 cm olan kabaca küresel yumurta beyazdır veya üst kısmı kahverengi ile beneklidir.  Altına bir veya daha fazla ince beyaz rizomorf eklenmiştir.  Yumurtadan çıktıktan sonra, meyve gövdesi, dört ila altı arasında dikey, kemerli sütunun çıktığı kısa, kalın bir saptan oluşur.  Altları pembe renkli, üst kısımlarında yavaş yavaş kırmızıya doğru derinleşen bu sütunlar, oluklu bir yüzey dokusuna sahiptir.  Sütunlar genellikle kafes benzeri veya klatrat bir kubbeyi destekleyen ek dallara doğru çatallanır.  Verimli ağın ağları kabaca çok yüzlüdür ve sütunlardan kafese ani bir geçiş vardır.  

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Zeytin yeşili gleba, klatrat kubbenin alt kısmında ve ağları arasında ve üst kolların iç tarafında tutulur. 

Colus hirudinosus

Koku: Sporlarını üzerlerine konan sinek ve böceklerle uzaklara taşıma görevini etkin bir şekilde yerine getirecek kadar pis kokan, leş benzeri kokusu ile karakterizedir.

Spor Baskısı: Sporlar, sütunların içini kaplayan koyu, zeytin-kahverengi bir balçık olan gleba içinde bulunur. Sporlar, gleba’nın iğrenç kokusundan etkilenen böcekler tarafından yayılır, sporları yerler ve başka yerlere çimlenmek üzere iletir. Mantarı ziyaret eden sinekleri kendine çeken, gleba’yı tüketen ve sporları filizlenmek için başka bir yere bırakan dışkıya benzer pis kokulu bir kokusu vardır.

C. hirudinosus tarafından üretilen sporlar çubuk şeklindedir, hiyalindir (yarı saydam) ve 3.5-6.5 x 1-1.75 µm boyutlarındadır. Yapısal olarak süngerimsi kolonlar, büyük bir iç ve iki veya üç dış olmak üzere çift katmanlı tüplerden oluşur. Yumurta dokusunun kalıntıları yapının tabanını bir volva olarak çevreler.

Habitat: Colus hirudinosus’un saprobik olduğuna inanıldığı bildirilmiştir, yani besinleri ölü veya çürüyen organik maddeleri parçalayarak elde eder. Mantar gövdeleri gübreli toprakta, kumda ama sıklıkla Cistus çalılarının altında da büyür, bu da bazılarının mantarın fakültatif bir endofit olarak hareket edebileceğini öne sürmesine neden olmuştur. Türler en çok Avrupa’da, özellikle Akdeniz ülkelerinde (Korsika, Kıbrıs, Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İsrail ve İspanya dahil) ve aynı zamanda İsviçre kadar kuzeyde yaygındır.  Afrika’da, Cezayir ve Nijerya’dan bildirilirken, Asya ve Avustralya’da da bulunmuştur. Karayipler’de sadece Jamaika’dan bilinmektedir.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu enteresan görünümlü leş kafesi mantarı zararlı veya zehirli bir tür olmamakla birlikte, isminden de anlaşılacağı üzere katlanılması çok zor pis kokusu nedeniyle yenilmez olarak kabul edilir. Ancak bilim adamları, bu mantarın yanlızca yumurta aşamasında tüketilebileceğini konusunda hemfikirdirler. Ayrıca iyi bir ayrıştırıcı, toprağı besleyici – iyileştirici özellikleri olduğu da bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Colus hiruinosus (solda) ve Clathrus ruber (sağda) kafesleri Avustralya’dan bilinen Colus pusillus, görünüş olarak Colus hirudinosus’a oldukça benzer ve tek bir değişken tür mü yoksa küçük morfolojik farklılıklara sahip birkaç tür mü olduğu kesin olarak belirlenmemiştir.

Edirne’den alınan örneklerin temini ve fotoğraflanması konusundaki değerli yardımlarından dolayı Belkıs Göçmen hanıma ve Gürkan Göçmen beye, ayrıca örneklerin Ilgaz Akata hocamıza ulaştırılmasındaki katkılarından dolayı Naim Güleç hocamıza çok teşekkür ederiz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
2 Comments

2 Comments

  1. Emre yeşil

    16/01/2023 at 15:01

    Bilgilendirme ve emeğiniz için size teşekkür ederim. Çanakkale/ Biga’da bu sabah mantar yürüyüşü yaparken bu türe rastlayıp fotoğrafladım ve araştırırken sizin sitenizde gördüm. İlk defa 2017 de rastlanmış olmasına, ender sayılabilecek bir tür bulduğuma sevindim ve şaşırdım.

  2. İsmail Dönmez

    16/01/2023 at 20:26

    Sitemizi takip ediyor olmanıza çok sevindik. Site kurucu ve yöneticilerimizden biri de Biga lı ayrıca. Saygılar🇹🇷

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita7 gün ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)