Connect with us

Colus

Leş kafesi mantarı (Colus hirudinosus)

Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi “Leş kafesi”mantarıdır.

Published

on

Colus hirudinosus – Leş kafesi Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phallales

Aile: Phallaceae

Cins: Colus

Tür: Colus hirudinosus

Colus hirudinosus, Clathrus ruber ile karıştırılması olası bu ilginç mantarın Türkiye kaydı, Kasım 2017’de Edirne ilinden toplanan örneklerle yapılmıştır. Türkiye’de Doç Dr Ilgaz Akata ve arkadaşlarınca kayıt altına alınan ve ülkemizde ender rastlanılan bu mantar, Asya, Avustralya, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa’da bulunan bir kokuşmuş mantar (Gasteromycete) türüdür. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi Leş kafesi mantarıdır.

Tür ilk olarak 1835 yılında Cavalier ve Séchier tarafından Fransa’nın Toulon şehrinden toplanan örneklerle Clathrus hirudinosus olarak tanımlanmıştır.

Makroskobik Özellikleri: Mantar gövdesi, birkaç süngerimsi, buruşuk, sapa benzer, turuncu ila kırmızı sütunlara bölünen kısa, kalın bir sapa sahiptir ve üstte birleşir ve böylece bir kafes oluşturur. 

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Mantar gövdeleri gelişimlerine yumurta benzeri bir yapı şeklinde başlar.  Çapı yaklaşık 1 cm olan kabaca küresel yumurta beyazdır veya üst kısmı kahverengi ile beneklidir.  Altına bir veya daha fazla ince beyaz rizomorf eklenmiştir.  Yumurtadan çıktıktan sonra, meyve gövdesi, dört ila altı arasında dikey, kemerli sütunun çıktığı kısa, kalın bir saptan oluşur.  Altları pembe renkli, üst kısımlarında yavaş yavaş kırmızıya doğru derinleşen bu sütunlar, oluklu bir yüzey dokusuna sahiptir.  Sütunlar genellikle kafes benzeri veya klatrat bir kubbeyi destekleyen ek dallara doğru çatallanır.  Verimli ağın ağları kabaca çok yüzlüdür ve sütunlardan kafese ani bir geçiş vardır.  

Colus hirudinosus
Colus hirudinosus

Zeytin yeşili gleba, klatrat kubbenin alt kısmında ve ağları arasında ve üst kolların iç tarafında tutulur. 

Colus hirudinosus

Koku: Sporlarını üzerlerine konan sinek ve böceklerle uzaklara taşıma görevini etkin bir şekilde yerine getirecek kadar pis kokan, leş benzeri kokusu ile karakterizedir.

Spor Baskısı: Sporlar, sütunların içini kaplayan koyu, zeytin-kahverengi bir balçık olan gleba içinde bulunur. Sporlar, gleba’nın iğrenç kokusundan etkilenen böcekler tarafından yayılır, sporları yerler ve başka yerlere çimlenmek üzere iletir. Mantarı ziyaret eden sinekleri kendine çeken, gleba’yı tüketen ve sporları filizlenmek için başka bir yere bırakan dışkıya benzer pis kokulu bir kokusu vardır.

C. hirudinosus tarafından üretilen sporlar çubuk şeklindedir, hiyalindir (yarı saydam) ve 3.5-6.5 x 1-1.75 µm boyutlarındadır. Yapısal olarak süngerimsi kolonlar, büyük bir iç ve iki veya üç dış olmak üzere çift katmanlı tüplerden oluşur. Yumurta dokusunun kalıntıları yapının tabanını bir volva olarak çevreler.

Habitat: Colus hirudinosus’un saprobik olduğuna inanıldığı bildirilmiştir, yani besinleri ölü veya çürüyen organik maddeleri parçalayarak elde eder. Mantar gövdeleri gübreli toprakta, kumda ama sıklıkla Cistus çalılarının altında da büyür, bu da bazılarının mantarın fakültatif bir endofit olarak hareket edebileceğini öne sürmesine neden olmuştur. Türler en çok Avrupa’da, özellikle Akdeniz ülkelerinde (Korsika, Kıbrıs, Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İsrail ve İspanya dahil) ve aynı zamanda İsviçre kadar kuzeyde yaygındır.  Afrika’da, Cezayir ve Nijerya’dan bildirilirken, Asya ve Avustralya’da da bulunmuştur. Karayipler’de sadece Jamaika’dan bilinmektedir.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu enteresan görünümlü leş kafesi mantarı zararlı veya zehirli bir tür olmamakla birlikte, isminden de anlaşılacağı üzere katlanılması çok zor pis kokusu nedeniyle yenilmez olarak kabul edilir. Ancak bilim adamları, bu mantarın yanlızca yumurta aşamasında tüketilebileceğini konusunda hemfikirdirler. Ayrıca iyi bir ayrıştırıcı, toprağı besleyici – iyileştirici özellikleri olduğu da bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Colus hiruinosus (solda) ve Clathrus ruber (sağda) kafesleri Avustralya’dan bilinen Colus pusillus, görünüş olarak Colus hirudinosus’a oldukça benzer ve tek bir değişken tür mü yoksa küçük morfolojik farklılıklara sahip birkaç tür mü olduğu kesin olarak belirlenmemiştir.

Edirne’den alınan örneklerin temini ve fotoğraflanması konusundaki değerli yardımlarından dolayı Belkıs Göçmen hanıma ve Gürkan Göçmen beye, ayrıca örneklerin Ilgaz Akata hocamıza ulaştırılmasındaki katkılarından dolayı Naim Güleç hocamıza çok teşekkür ederiz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
2 Comments

2 Comments

  1. Emre yeşil

    16/01/2023 at 15:01

    Bilgilendirme ve emeğiniz için size teşekkür ederim. Çanakkale/ Biga’da bu sabah mantar yürüyüşü yaparken bu türe rastlayıp fotoğrafladım ve araştırırken sizin sitenizde gördüm. İlk defa 2017 de rastlanmış olmasına, ender sayılabilecek bir tür bulduğuma sevindim ve şaşırdım.

  2. İsmail Dönmez

    16/01/2023 at 20:26

    Sitemizi takip ediyor olmanıza çok sevindik. Site kurucu ve yöneticilerimizden biri de Biga lı ayrıca. Saygılar🇹🇷

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hymenochaetaceae2 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae6 gün ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces6 gün ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus1 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae1 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina2 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae3 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae3 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)