Connect with us

Agaricaceae

Pösteki mantarı-Söbelen Mantarı (Coprinus comatus)

Published

on

Coprinus comatus – Söbelen Mantarı

Taksonomi- Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Coprinus

Tür: Coprinus comatus

Pösteki mantarı (Coprinus comatus), Agaricaceae ailesinden olan, yenilebilen bir mantar türüdür. Adını, koyun postu gibi görüntüsüne dayanılarak  Fars’ça kökenli pösteki (koyun ya da keçi postu) sözünden alır. Diğer adları Mürekkep mantarı veya Söbelen‘dir. Avrupa’da genellikle Shaggy Inkcap veya Lawyer’s Wig olarak anılan Söbelen, büyük ve görselliği üst düzey olan bir mantardır. Çayırlarda, ormanda ve yol kenarlarında görülür. Son yıllarda Agaricaceae ailesine ait olduğu kabul edilir, çünkü jenerik ismini aldığı Coprinus cinsinin türüne aktarılmıştır. Diğer mürekkep mantarlarının çoğu  Coprinopsis, Coprinellus ve Parasola cinslerine aittir ve bunların hepsi Psathyrellaceae ailesinin üyeleridir.

Shaggy inkcap (Tüylü mürekkep şapkası) ilk olarak 1780’de Danimarkalı doğa bilimci Otto Friedrich Müller tarafından Agaricus comatus olarak tanımlandı ve 1797’de Christiaan Hendrik Persoon tarafından mevcut olan iki terimli adı verildi .

Coprinus comatus , Coprinus cinsi türüdür. Bu cins, eskiden 100’den fazla türe sahip olan, büyük bir aile olarak kabul ediliyordu. Bununla birlikte, DNA dizilerinin moleküler analizi, eski türlerin Agaricaceae ve Psathyrellaceae olmak üzere iki aileye ait olduğunu gösterdi . Coprinus comatus, Coprinus’un en iyi bilinen üyesidir.

Genel adı Coprinus , ‘pislik üzerinde yaşamak’ anlamına gelir. Bu, çoğu mürekkep mantarı için doğrudur, ancak özellikle bu tür için uygun değildir. Comatus , tüylü anlamına gelir. Yağışlı havalar dışında her yerde kapak yüzeyinde tüylü pullar gözlemlenir.

Şapka : Başlangıçta uzun bir yumurta şeklinde olan Söbelen mantarının tüylü şapkası saf beyazdır. Tepesinde geniş kıvrımlı pullar ile kaplı, soluk kahverengi bir alan vardır. Yağışlar pulları düzleştirebilir.

Genel olarak 5 ila 10 cm, ancak bazen 15 cm uzunluğunda ve 6 cm’ye kadar çapa sahip olan Pösteki’nin beyaz şapkaları, alt kenardan koyulaşır ve sulanır. Sonunda üstte çok küçük siyah bir disk ile birlikte sadece sap kalır.

Coprinus comatus
Pösteki mantarı- Coprinus comatus

Lameller : Söbelen’in serbest lamelleri sık ve başlangıçta beyazdır. Kenarlardan sıvılaşmaya başladıktan kısa süre sonra pembeye ve sonra siyaha dönerler.

Coprinus comatus
Mürekkep mantarı-Coprinus comatus

Gövde-sap : Coprinus comatus’un gövdesi paralel kenarlı, 10 ila 15 mm çapındadır ayrıca 30 cm uzunluğa kadar çıkabilir; beyaz, oldukça kırılgan ve içi boştur.

Gövde halkası siyah sporlarla lekelenir, kısa sürede akıcı,hareket edebilir hale gelir ve sıklıkla gövdenin dibine düşer.

Coprinus comatus

Koku: Hafif ve oldukça güzeldir bununla birlikte ayırt edici değildir.

Spor Baskısı : Spor baskısı siyah olup, elipsoidal, pürüzsüz, 9-13 x 7-9.5 μm boyutlarında olur, merkezi veya biraz eksantrik olarak konumlandırılmıştır.

Coprinus comatus
Coprinus comatus

Habitat : Çim kenarlarında ve çimlerde, patikaların kenarlarında ve açık ormanlık alanda. Shaggy Inkcaps genellikle küçük gruplar halinde ve bazen uzun, dolaşan çizgiler veya peri halkaları halinde görünür. Hatta evlerin bahçelerinde, parklarda, futbol sahalarında bile rastlamak mümkündür. Bazen ağaçlık alanlar da bile rastlanır.

Mevsim : Nisandan Kasıma kadar, ancak en çok yaz ve sonbaharda; bu yenilebilir mürekkep mantarı, yağmurdan hemen sonra çok fazla miktarlarda görünür.

Yenilebilirlik ve toksisite: Tadı biraz eksik olsa da iyi bir ‘ikinci bölüm’ yenilebilir türdür. Et yemekleri ile servis edilecek çorbalar veya soslar yapmak veya sadece şeritler halinde kesip kızartmak için kullanılabilir. En önemli şey, kullandığınız meyve gövdelerinin genç ve taze olduğundan kesinlikle emin olmaktır, çünkü bu mantarlar yaşlandıkça eriyip yenmez, yapışkan hale gelirler. Söbelen, genç ve tazeyken toplanan ve daha sonra pişirilip hemen yenen ideal bir ‘kahvaltı mantarı’dır. Buzdolabında saklansalar bile çok çabuk bozuldukları için bu mantarları topladıktan sonra, bir veya iki saat içinde tüketmek önemlidir.

Ülkemizde ise bazı mantar avcılarının favori mantarlarındandır, severek tüketilir. Şifa mantarı olarak tanımlanır. Şeker hastalığı başta olmak üzere bir takım faydaları kanıtlanmıştır.

Dip not : Meyve gövdesi gelişiminin ilk aşamalarında, Coprinopsis picacea Coprinus comatus’a çok benzer , ancak şapka griye dönüp genişledikçe, koyu kahverengi bir arka plana karşı belirgin yamalar halinde öne çıkan küçük beyaz pullarla kaplıdır. Zehirli olan bu tür ile karıştırmamak gerekir. Ayrıca benzeri olan Coprinopsis atramentaria alkol ile birlikte tüketildiğinde zehirlidir.

Sitemizde yazılanlar, sadece bilgilendirme amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere dayanarak mantar toplamayınız ve tüketmeyiniz.

GALERİ: Bu bölümde, Söbelen mantarının evrelerini inceleyeceğiz. Galerideki tüm fotoğraflar İsmail Donmez’e aittir. Kendisine teşekkür ediyoruz.

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri1 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita7 gün ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)