Connect with us

Cortinariaceae

Menekşe Örümcekmantarı (Cortinarius iodes)

Published

on

Cortinarius iodesMenekşe Örümcekmantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Cortinariaceae

Cins: Cortinarius

Tür: Cortinarius iodes

Cortinarius iodes, genellikle  benekli cort (spotted cort) veya viskoz menekşe cort (viscid violet cort) olarak bilinen Cortinariaceae familyasından agarik yani lamelli mantar türüdür. Mantarlı Yaşam olarak bu türü sizlere “Menekşe Örümcekmantarı” olarak anlatacağız.

Tür ilk olarak 1853 yılında Miles Joseph Berkeley ve Moses Ashley Curtis tarafından bilimsel olarak tanımlanmıştır. 1905 yılında Peck tarafından isimlendirilen Cortinarius heliotropicus, aynı tür için başka bir isimdir (Ammirati & Bigelow, 1984);  ancak Cortinarius iodes daha eski bir isim olduğundan  (1853’te Berkeley & Curtis tarafından uygulandı) önceliklidir.

Spesifik epitet “iodes” menekşe benzeri anlamına gelir.

Şapka: C. iodes şapkası 3–6 cm çapında, dışbükey, geniş dışbükey veya geniş çan şeklindedir. Şapka üzeri genç ve taze olduğunda sümüksü ve pürüzsüzdür. Mantar gençken mor ila koyu leylak renklerdedir, özellikle merkeze yakın yerlerde sarımsı ila kahverengimsi lekeler görülür ve sonunda sarımsı ten rengine veya grimsi ten rengine dönüşür. Şapka  kenarları çizgili değildir.

Cortinarius iodes
Mor Örümcekmantarı

Lameller: Menekşe Örümcekmantarı lamelleri, sapa bağlı yani bitişiktir. Lamellerin rengi soluk mordan donuk leylak rengine ve tarçından paslı kahverengiye değişir. Lamelleri kısa ve sıktır, gençken ince bir kortina ile kaplıdır.

Cortinarius iodes
C. iodes

Gövde-Sap: Sap 3–6 cm uzunluğunda ve  0,5–1 cm kalınlığındadır. Gövde gençken sopa görünümlüdür. Sap sümüksü, beyazımsı ila morumsu veya gümüşi leylak rengindedir. Sap üzerinde genellikle paslı bir halka bölgesi bulunur.

Eti beyazımsı ila soluk leylak renginde olup yumuşaktır. Berelendiğinde ve kesildiğinde renk değişmez.

Cortinarius iodes
C. iodes

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi paslı kahverengidir. Sporlar 8–12 x 5–7 µm boyutlarında, elipsoid ve genellikle bir ucu hafifçe daralmış görünümlüdür.

Habitat: Yaprak döken ağaçlarla, özellikle Meşe ağaçları ile mikorizal olan bu mantarlar, tek başına ve toplu halde büyürler. Kuzey Amerika’da özellikle doğu bölgelerinde yaygındır ve Kuzeybatı Pasifik’te nadirdir. Dağılımı Güney Kanada’dan Orta Amerika’ya ve Güney Amerika’nın kuzey bölgelerine kadar uzanmaktadır. Kuzey Asya’da da görülmüştür. Son olarak Avrupa’da Sırbistan’dan bildirilmiştir. 

Mevsim: Yazdan Kışa (Temmuzdan Kasım Sonuna kadar) görmek mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu mantar, “tüketilmek için önerilmez” olarak bildirilmiştir; C.iodes – Örümcekmantarının bazı kaynaklarda yenilebilir olduğu bildirilse de, bu mantarın neredeyse tıpa tıp aynı, ikizi kadar benzeyen ama yenmeyen mantar türü olan Cortinarius iodeoides ile karıştırılma ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle mantarın toplanması ve yenmesi önerilmez. Bu ikiz kardeşler arasında ayrım yapmanın iki yöntemi vardır, ancak bunlar sıradan, amatör mantarcılara pek yardımcı olmaz.  Birincisi, C. iodeoides slime’ın (Slime: şapka üzerindeki kayganımsı mukus-sümük) tadı acı iken, C. iodes slime’ın hafif bir tadı olduğundan, iki türün slime’ın tadıyla ayrılabilmesidir, ancak tanımlanamayan mantarları yalamanız önerilmez. Diğer yöntem ise mikroskobisibe bakarak spor boyutlarından ayırmaktır.

Ek bilgiler: Benzer türler vardır; Cortinarius iodeoides, Corrinarius iodes ile neredeyse aynıdır, ancak acı tadımlı şapka mukusu (sümüksü katikülü) ve 7.7-9.3 x 4.6-5.4 μm ölçülerinde daha küçük, daha dar sporları ile ikincisinden ayırt edilebilir. Cortinarius violaceus ( Violet cort”) kuru, pullu, koyu mor bir şapka ve sapa sahiptir. Cortinarius traganus (Pungent cort) kuru, açık mor bir şapkaya, sapa ve kötü bir kokuya sahiptir. Menekşe renkli ve sümüksü bir şapkaya sahip diğer iki yaygın cortinarius türü, C. Salor ve C. croceocaeruleus, sarımsı lekelenmenin olmaması ile C. iodes’ten ayırt edilebilir. Bir Kuzey Amerika türü C. oregonensis, sarımsı veya kahverengimsi merkezi bir bölgeye sahip daha soluk bir leylak renkli şapkaya ve 7-8 x 4-5 μm ölçen daha küçük sporlara sahiptir. Cortinarius cinsinden olmayan bir başka benzeri olan Inocybe lilacina, belirgin bir umbo içeren kuru, ipeksi bir şapkaya sahiptir. 

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri21 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)