Connect with us

Cortinariaceae

Menekşe Örümcekmantarı (Cortinarius iodes)

Published

on

Cortinarius iodesMenekşe Örümcekmantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Cortinariaceae

Cins: Cortinarius

Tür: Cortinarius iodes

Cortinarius iodes, genellikle  benekli cort (spotted cort) veya viskoz menekşe cort (viscid violet cort) olarak bilinen Cortinariaceae familyasından agarik yani lamelli mantar türüdür. Mantarlı Yaşam olarak bu türü sizlere “Menekşe Örümcekmantarı” olarak anlatacağız.

Tür ilk olarak 1853 yılında Miles Joseph Berkeley ve Moses Ashley Curtis tarafından bilimsel olarak tanımlanmıştır. 1905 yılında Peck tarafından isimlendirilen Cortinarius heliotropicus, aynı tür için başka bir isimdir (Ammirati & Bigelow, 1984);  ancak Cortinarius iodes daha eski bir isim olduğundan  (1853’te Berkeley & Curtis tarafından uygulandı) önceliklidir.

Spesifik epitet “iodes” menekşe benzeri anlamına gelir.

Şapka: C. iodes şapkası 3–6 cm çapında, dışbükey, geniş dışbükey veya geniş çan şeklindedir. Şapka üzeri genç ve taze olduğunda sümüksü ve pürüzsüzdür. Mantar gençken mor ila koyu leylak renklerdedir, özellikle merkeze yakın yerlerde sarımsı ila kahverengimsi lekeler görülür ve sonunda sarımsı ten rengine veya grimsi ten rengine dönüşür. Şapka  kenarları çizgili değildir.

Cortinarius iodes
Mor Örümcekmantarı

Lameller: Menekşe Örümcekmantarı lamelleri, sapa bağlı yani bitişiktir. Lamellerin rengi soluk mordan donuk leylak rengine ve tarçından paslı kahverengiye değişir. Lamelleri kısa ve sıktır, gençken ince bir kortina ile kaplıdır.

Cortinarius iodes
C. iodes

Gövde-Sap: Sap 3–6 cm uzunluğunda ve  0,5–1 cm kalınlığındadır. Gövde gençken sopa görünümlüdür. Sap sümüksü, beyazımsı ila morumsu veya gümüşi leylak rengindedir. Sap üzerinde genellikle paslı bir halka bölgesi bulunur.

Eti beyazımsı ila soluk leylak renginde olup yumuşaktır. Berelendiğinde ve kesildiğinde renk değişmez.

Cortinarius iodes
C. iodes

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi paslı kahverengidir. Sporlar 8–12 x 5–7 µm boyutlarında, elipsoid ve genellikle bir ucu hafifçe daralmış görünümlüdür.

Habitat: Yaprak döken ağaçlarla, özellikle Meşe ağaçları ile mikorizal olan bu mantarlar, tek başına ve toplu halde büyürler. Kuzey Amerika’da özellikle doğu bölgelerinde yaygındır ve Kuzeybatı Pasifik’te nadirdir. Dağılımı Güney Kanada’dan Orta Amerika’ya ve Güney Amerika’nın kuzey bölgelerine kadar uzanmaktadır. Kuzey Asya’da da görülmüştür. Son olarak Avrupa’da Sırbistan’dan bildirilmiştir. 

Mevsim: Yazdan Kışa (Temmuzdan Kasım Sonuna kadar) görmek mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu mantar, “tüketilmek için önerilmez” olarak bildirilmiştir; C.iodes – Örümcekmantarının bazı kaynaklarda yenilebilir olduğu bildirilse de, bu mantarın neredeyse tıpa tıp aynı, ikizi kadar benzeyen ama yenmeyen mantar türü olan Cortinarius iodeoides ile karıştırılma ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle mantarın toplanması ve yenmesi önerilmez. Bu ikiz kardeşler arasında ayrım yapmanın iki yöntemi vardır, ancak bunlar sıradan, amatör mantarcılara pek yardımcı olmaz.  Birincisi, C. iodeoides slime’ın (Slime: şapka üzerindeki kayganımsı mukus-sümük) tadı acı iken, C. iodes slime’ın hafif bir tadı olduğundan, iki türün slime’ın tadıyla ayrılabilmesidir, ancak tanımlanamayan mantarları yalamanız önerilmez. Diğer yöntem ise mikroskobisibe bakarak spor boyutlarından ayırmaktır.

Ek bilgiler: Benzer türler vardır; Cortinarius iodeoides, Corrinarius iodes ile neredeyse aynıdır, ancak acı tadımlı şapka mukusu (sümüksü katikülü) ve 7.7-9.3 x 4.6-5.4 μm ölçülerinde daha küçük, daha dar sporları ile ikincisinden ayırt edilebilir. Cortinarius violaceus ( Violet cort”) kuru, pullu, koyu mor bir şapka ve sapa sahiptir. Cortinarius traganus (Pungent cort) kuru, açık mor bir şapkaya, sapa ve kötü bir kokuya sahiptir. Menekşe renkli ve sümüksü bir şapkaya sahip diğer iki yaygın cortinarius türü, C. Salor ve C. croceocaeruleus, sarımsı lekelenmenin olmaması ile C. iodes’ten ayırt edilebilir. Bir Kuzey Amerika türü C. oregonensis, sarımsı veya kahverengimsi merkezi bir bölgeye sahip daha soluk bir leylak renkli şapkaya ve 7-8 x 4-5 μm ölçen daha küçük sporlara sahiptir. Cortinarius cinsinden olmayan bir başka benzeri olan Inocybe lilacina, belirgin bir umbo içeren kuru, ipeksi bir şapkaya sahiptir. 

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hymenochaetaceae2 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae6 gün ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces6 gün ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus1 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae1 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina2 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae3 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae3 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)