Cortinarius violaceus – Vişne Örümcekmantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Cortinariaceae
Cins: Cortinarius
Tür: Cortinarius violaceus
Cortinarius violaceus, dünyada yaygın olarak the violet webcap or violet cort olarak bilinir. Cortinarius cinsine ait görseli hoş ve zehirli ve ölümcül zehirli yakın akrabalarının tam tersi yenilebilir bir Cortinarius türüdür.
Tür ilk olarak 1753 yılında taksonominin babası olarak bilinen Carl Linnaeus tarafından tanımlanmış, türeAgaricus violaceus adını vermiştir. Tür daha sonra birçok isim değişikliğine uğramıştır. 1821 yılında İngiliz mikolog Samuel Frederick Gray (1766 – 1828) tarafından Cortinarius cinsine aktarılmıştır.
Bazı otoriteler Cortinarius violaceus’u iki çeşide ayırmaktadır: Cortinarius violaceus var. violaceus (geniş yapraklı ağaçlarla mikoriza olan) ve Cortinarius violaceus var. hercynicus (kozalaklı ağaçlarla mikoriza oluşturan). Birincisi badem şeklinde sporlara sahipken, ikincisi elipsoidal sporlarla ayırt edilir.
Şapka: İlk başta yarım küre şeklinde olan ve daha sonra hafif bir umbo ile genişleyen, ancak çoğu zaman içe doğru kıvrılmış bir kenar boşluğunu koruyan bu nadir türün şapkaları, gençken koyu mor renktedir. C. violaceus’un şapka çapı olgunlaştığında 6 ila 12 cm arasında değişir.
Lameller: Adnate yani sapa bitişik olan lamelleri gençken orta aralıklı ve mor renktedir. Sporlar olgunlaştıkça lameller paslı kahverengiye döner ve sonunda sporlar tarafından daha da koyu renklerde olur.
Gövde-Sap: C. violaceus sapı, şapkası gibi mor veya mora yakın renklerdedir. Sap lifli olup, hafif klavat (çomak şeklinde) bir tabana sahiptir. Tipik olarak 1 ila 2 cm çapında ve 6-12 cm boyundadır.
Koku: Ayırt edici bir kokusu olmamakla birlikte, kesilmiş etinin hafif sedir ağacı koktuğu ve kayda değer bir tadının olmadığı bildirilmiştir.
Spor Baskısı: Spor baskısı pas rengi (Pas kahverengisi) olup, sporlar elipsoidal ila amigdaliform (badem şeklinde), 11.5-14.5 x 7-9 μm boyutlarında, kalın duvarlı, ve amiloiddir.
Habitat: Bu mikorizal mantar, genellikle yaprak döken ağaçların (Huş, Kavak, Kayın ve Meşe) olduğu ormanlarda ve bazen de alkali (tebeşir ve kireçtaşı) yani asitli topraklarda, kozalaklı (iğne yapraklı) ağaçlar altında bulunurlar. Dünyada Avrupa, Asya, Amerika, Japonya,Yeni Zelanda ve Avustralya’da mevcutturlar. Türkiye’de de resmi kaydı olan Vişne Örümcekmantarına, Orta Karadeniz bölümünde rastlanmıştır.
Mevsim: Yaz – Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Birçok kaynak ve otorite Cortinarius violaceus – Vişne Örümcekmantarının yenilebilir iyi bir mantar olduğunu belirtse de, bu türün yenılmemesinin ve de toplanmamasının en az iki önemli nedeni olduğu bildirilmiştir; Birinci neden nadirliğidir: Bu mantar ender rastlanan bir Cortinarius türüdür. Uzun yıllar mantar avlayan birçok deneyimli mantarcı, bu güzel mantarı nerdeyse hiç görmemiştir ve bu nedenle ayrıntılı bir bilimsel çalışma için bir örnek gerekmedikçe, herhangi birini doğal ortamından çıkarmamak, bu mantarları toplamamak gerekir. Bu ve Cortinarius cinsinin diğer tüm üyelerinden uzak durmanın ikinci nedeni ise, birçoğunun ciddi derecede zehirli olması ve birkaçının ölümcül Cortinarius’lardan olmasıdır. Özellikle Cortinarius rubellus ve Cortinarius orellanus’un her yıl can almaya devam ettiğini bilmek yeterlidir.
Ek bilgiler: Benzer türler bulunmaktadır; Bir dereceye kadar menekşe rengine sahip birçok Cortinarius türü bulunmasına rağmen, C. violaceus ve yakın akrabaları, çok daha koyu mor renkleriyle kolaylıkla ayırt edilirler. Amerika Birleşik Devletleri’nin güneydoğusundaki Cortinarius iodes’in sümüksü mor bir şapkası ve daha soluk mor bir sapı vardır. Cortinarius bölümündeki diğer türler koyu mor renktedir ve sadece yüzeysel olarak benzerdirler, ancak C. violaceus ile aynı lokasyonda bulunmamaları nedeniyle konakçı ve coğrafyaya göre ayırt edilebilirler. Leptonia carnea ve Leptonia nigroviolacea dahil olmak üzere Kuzeybatı Kuzey Amerika’daki belirli Leptonia türleri benzer renklere sahiptir, ancak pembe spor izleri nedeniyle kolayca ayırt edilirler. C. cotoneus, Entoloma bloxamii ve E. parvum ile de benzer yanları vardır. Bazen Kokulu Mor Cincile – Lapista nuda ve diğer mor Lepista türleri ile de karıştırıldığı bilinmektedir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
