Connect with us

Entoloma

Tepeli Kıvrıkbaş Mantarı (Entoloma clypeatum)

Published

on

Entoloma clypeatum – Tepeli Kıvrıkbaş MantarıShield pinkgill


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Entolomataceae

Cins: Entoloma

Tür: Entoloma clypeatum

Entoloma clypeatum, genellikle dalgalı bir kenar boşluğu ve küçük bir merkezi umbo ile, bu büyük (bir Entoloma için) mantarın gri-kahverengi şapkasının şekli ile karakterize bir Entoloma türüdür. Memleketimizdeki mantar türlerinin isimleri ile resmi kaydı olan bölgeleri kaynak aldığımız, Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitaptaki ismi Tepeli Kıvrıkbaş Mantarı’dır.

Tür ilk olarak 1753 yılında Carl Linnaeus tarafından bilimsel olarak tanımlanmış ve ona Agaricus clypeatus adını vermiştir  (Mantar taksonomisinin ilk günlerinde, lamelli mantarların çoğu başlangıçta Agaricus cinsine dahil edildiği unutulmamalıdır!). 1871’de bu türü bugünkü cinsine aktaran Alman mikolog Paul Kummer olmuştur.

“Entoloma” cins adı, eski Yunanca iç anlamına gelen entos ve saçak veya etek anlamına gelen lóma kelimelerinden gelir. Bu cinsteki mantarların birçoğunun iç kenar boşluklarına bir referanstır. Spesifik sıfat “clypeatum” ise Latince’dir ve yuvarlak bir kalkan gibi şekillendirilmiş anlamına gelir.

Şapka: Tepeli Kıvrıkbaş Mantarı şapkası 3 ila 10 cm çapındadır. Genç evrelerde dışbükey olup, alçak bir umbo ve bazen geniş bir çöküntü ile geniş bir dışbükey olacak şekilde genişler. Şapka koyu kahverengi radyal fibriller ile gri-kahverenginin çeşitli tonlarında olur (bazen sarıya çalan bir renk alabilir). Mantar kuruduğunda çok daha solgunlaşır;  eti ince, beyazımsı ve serttir.

Entoloma clypeatum
Entoloma clypeatum

Lameller: Başlangıçta soluk gri olan lamelleri, olgunlukta pembeye, daha sonra kirli kahverengimsi pembeye dönüşür.

Entoloma clypeatum
E. clypeatum

Gövde-Sap: 3- 5 cm boyunda ve 8 ila 15 mm çapında olan E.clypeatum sapı uzunlamasına ipeksi kahverengi liflerle kaplıdır. Sap, beyazımsı, tabana doğru daha soluk, silindirik, bazen yandan sıkıştırılmış olup gövde üzerinde halkası (yüzük) yoktur.

Entoloma clypeatum
E. clypeatum

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı pembedir. Sporlar köşeli, beşgen ila yedigen olup 9-11 x 7,5-10µm boyutlarındadır.

Habitat: Türkiye’de Çatalca-Kocaeli Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü, Antalya Bölümü ve Dicle Bölümünde resmi kaydı yapılmıştır. Tür, muhtemelen, altında en sık görüldüğü Rosaceae familyasından ağaçlarla mikorizaldir.

Mevsim: Yaz ve sonbaharda ortaya çıkan pembe lamelli (Pinkgill) yakın akrabalarının çoğunun aksine, Shield Pinkgill bir ilkbahar ve yaz mantarıdır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Entoloma türlerinden bazılarının ciddi anlamda zehirli olduğu ve gastroenterik semptomlara (kusma, ishal, mide bulantısı ve karın ağrısı) neden olduğu bilinmektedir (misal Entoloma rhodopolium zehirlidir ve önemli miktarlarda mikotoksin muskarin içermektedir). E. clypeatum – Tepeli Kıvrıkbaş Mantarının Meksika’da tüketildiğinde dair veriler mevcut olmasına rağmen, biz bu mantardan ve tüm Entoloma türlerinden uzak durulması, tüketilmemesi gerektiğine inanıyoruz. Sizlerde tüketmeyiniz.

Ek bilgiler: Entoloma rhodopolium -Wood pinkgill mushroom ile yüzeyi pürüzsüz ve ipeksi olmasına rağmen şapka renginde benzerlik gösterirler.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Discina5 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae4 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)