Connect with us

Geopyxis

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Published

on

Geopyxis carbonaria – Kömür Kuşağzı Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Pyronemataceae

Cins: Geopyxis

Tür: Geopyxis carbonaria

Geopyxis carbonaria, Türkiye Mantarları Listesinde “Kömür Kuşağzı Mantarı” Türkçe ismi ile geçen Pyronemataceae familyasına mensup tüketilmeyen bir mantar türüdür. Bilinen ve kullanılan ingilizce isimleri arasında “Charcoal loving elf-cupDwarf acorn cupStalked bonfire cup ve Pixie cup” bulunmaktadır.

Sinonim isimleri arasında; Peziza carbonaria Alb. & Schwein. (1805), Pustularia carbonaria(Alb. & Schwein.) Rehm (1884) ve Geopyxis carbonaria var. sessilis Grélet (1937) bulunmaktadır.

Mantar ilk olarak 1805 yılında Avrupa’dan Johannes Baptista von Albertini ve Lewis David de Schweinitz tarafından Peziza carbonaria olarak bilimsel olarak tanımlanmıştır.1889’da Pier Andrea Saccardo, mantarı Geopyxis cinsine aktararak türe bugünkü adını vermiştir. Heinrich Rehm tarafından 1884’te yayınlanan Pustularia carbonaria, G. carbonaria ile eşanlamlı olduğu anlaşılmıştır.

Spesifik sıfat “carbonaria”, latince karbon yani “kömür” kelimesinden türemiştir.

Makroskobik (Morfolojik) Özellikleri: Mantarın küçük, kadeh veya kupa şeklinde gövdesi vardır. Geopyxis carbonaris türünün fincan görünümlü gövdeleri (ascocarps), 5–20 mm genişliğindedir ve saçaklı beyazımsı kenar boşluklara sahiptir. Fincanın sporu taşıyan verimli iç yüzeyi, tuğla kırmızısı ve pürüzsüzdür, dış yüzey ise donuk sarıdır ve pürüzsüz olabilir veya kabarcık benzeri lekelere (püstüller) sahip olabilir.

Geopyxis carbonaria

Pezizales takımına mensup diğer tüm mantarlarda olduğun gibi, bu türde de lameller bulunmaz. Dış yüzey pürüzsüzdür.

Bu mantar, Kuzey Yarımküre’nin birçok ılıman bölgesine dağılmıştır. Avrupa, Türkiye ve Kuzey Amerika’da bulunur.

Gövde-Sap: Stipe yani sap şayet varsa beyazımsıdır, 15 mm uzunluğa ve 2 mm genişliğe kadar olabilen sap, aniden fincana veya bardağa genişler. Mantarın kahverengimsi eti ince ve kırılgandır. Beyazımsı bir saçak ile kırmızımsı kahverengidir ve 2 cm kadar olabilir. Bazen çok kısa olan veya hiç yokmuş görüntüsü veren sapları koniktir.

Geopyxis carbonaria

Koku: Mantarın kendine has bir tadı yoktur, ancak ezildiğinde hoş olmayan bir kokusu vardır.

Spor Baskısı: Sporlar, 13.5-18.5 x 6.0-9.5 µm boyutlarında olup, elipsoid veya dikdörtgen şekilli, pürüzsüz ve ince duvarlıdır. Kütle olarak sporlar beyazımsı olan sporlar, yağ damlacıkları (eguttulate) yoksundurlar. Asci 10-12 × 180-300 µm boyutlarında, 8 sporlu, silindirik ve hiyalindir.

Habitat: Mantar, büyüme mevsimi boyunca yanmış bölgelerdeki topraklarda veya odun kömürlerinde yaygındır. Yanmış toprakta bulunan en yaygın öncü türlerden biridir. Orman tabanındaki kömürleşmiş çöp, altta yatan toprak pH’ını ve minerallerin mevcudiyetini artırır. Mantar gövdeleri, iğne yapraklı ağaçların bulunduğu alanlarda, orman yangınından sonraki ilk yılda oldukça bol olur ve yanmış ağaç gövdelerinin yakınındaki, toprakla karışık olan yanmış odunsu mikrohabitatlarda büyümeyi tercih eder. Geopyxis carbonaria mantarları, genellikle morel yani kuzugöbeği ile aynı yangın sonrası standlarda bulunur, ancak G.carbonaria genellikle daha boldur ve kuzugöbeği mantarlarından daha erken çıktıkları için, kuzugöbeği mantarlarının habercisi olarak düşünülebilir. G. carbonaria ile aynı bölgede büyüyen diğer fincan mantarları arasında Aleuria, Anthracobia, Peziza ve Tarzetta cinslerinden olanlar bulunur.

Türkiye’de resmi kaydı olan bölgeler arasında; Batı Karadeniz Bölümü, Asıl Ege Bölümü ve Yukarı Fırat Bölümü bulunmaktadır.

Mevsim: Genellikle bir ilkbahar mantarı olan tür, ılıman ülkelerde ilkbahardan sonbahara kadar büyüyebilir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Her ne kadar zehirli bir mantar olmasa da, tüketilmeyen ve mutfak değeri pek olmayan bir mantar olduğunu söyleyebiliriz.

Ek bilgiler: Benzer türler mevcuttur; Aynı cinsin bir türü olan yakın akrabası Geopyxis vulcanalis ile benzerler, ancak bu tür olgunlukta, düzleşmeden önce derin bir fincan şeklinde soluk turuncu ila sarımsı bir görünüme sahiptir ve ezilmiş eti genellikle bir kükürt kokusuna sahiptir. G. carbonaria’nın karakteristiği turuncu-kahverengi granüllerden yoksun olan parafizleri ile mikroskobik olarak ayırt edilebilir. Ayrıca 14–22 ve 8–11 µm ölçülerinde daha büyük sporlara sahiptir. G. carbonaria’nın aksine, yosunlar ve iğne yapraklar dahil olmak üzere yanmış odun dışındaki substratlar üzerinde de büyürler. G. carbonaria’ya benzer habitatlar yetiştiren Tarzetta cupularis, iki yağ damlacığı içeren sporları ile mikroskobik olarak ayırt edilir. Tarzetta catinus ile de biraz benzerdir. G. carbonaria ile karıştırılması muhtemel benzer türlere sahip diğer cinsler arasında Aleuria, Anthracobia, Caloscypha, Melastiza, Pithya ve Sowerbyella bulunur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Boletaceae17 saat ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri4 gün ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora4 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae1 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)