Connect with us

Hygrophoraceae

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)

Published

on

Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarı 


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Hygrophoraceae

Cins: Hygrophorus

Tür: Hygrophorus yadigarii

Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarı, şu ana kadar, dünyada sadece ve ilk kez Türkiye’den bildirilmiş endemik bir mantar türüdür. İlk kez Prof. Dr Ertuğrul Sesli ve arkadaşları tarafından, Trabzon ili Maçka ilçesinden toplanan örnekler incelenerek kaydı yapılmıştır. Resmi kayıt 2018 yılı olarak verilmiştir (indeks fungorum.org ).

Tür ismi ”yadigarii” mantarın kaşifi Prof Dr Sesli’nin 2016 yılında kaybettiği babası Yadigar Sesli’nin anısına ve onuruna verilmiştir. Mantarlı Yaşam olarak bu mantarı sizlere Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitaptaki ismine sadık kalarak, ”Baba Gaypaşuk Mantarı” olarak anlatacağız. Değerli hocamız Prof Dr Ertuğrul Sesli ve emeği geçen tüm hocalara, bu mantarı bilime tanıttıkları için çok teşekkür ediyoruz.

Şapka: H.yadigarii şapkası 2-6 cm çapında olup, şapka gençken hemisferik, daha sonra dışbükey ve düze varma eğilimlidir. Şapka, merkezde biraz depresif, biraz düzensiz, bazen yarık ve dalgalıdır. Umbo çok belirgin olmayıp, geniş tepe şeklinde görünür. Şapka mantar ıslak ve nemli olduğunda çok sümüksü-yağlı, kuru olduğunda ise viskozdur. Şapka yüzeyi rengi grimsi, kül renkli, bazı yerlerde hafif sarımsısıdır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii şapkası

Lameller: H.yadigarii lamelleri, adnate yani sapa bitişik, beyazımsı ila kremsi veya biraz mavimsi görünümlü, geniş, kalın ve mumsudur.

Hygrophorus yadigarii
Baba Gaypaşuk Mantarı Lamelleri

Gövde-Sap: 4-7cm uzunluğunda ve 0.5-1 cm genişliğinde olan Baba Gaypaşuk Mantarı sapı, klavat, silindirik, grimsi, boyuna lifli, tabana doğru biraz daha kalın, bazen düzleştirilmiştir. Sapın beyaz miselyum ile kaplanmış tabanı, bazen bükülmüş veya sıkıştırılmış ve yivlidir. Bağlam biraz mavimsi beyaz ve yumuşaktır.

Hygrophorus yadigarii
H.yadigarii

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Basidiosporlar 7.5–8.5 × 4.5– 5.5 μm boyutlarında elipsoid, hiyalin ve pürüzsüzdür. Basidia ince klavat, 55–70 × 8–9 μm boyutlarında ve 2-4-sporludur. Spor baskısı rengi beyazdır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii

Habitat: Gürgen (Hornbeam) ve Ladin (Spruce) ağaçlarının egemen olduğu bir ormanda, toprak üzerinde Carpinus orientalis  (Oriental hornbeam) yani gürgen ağacı (Doğu Gürgeni) altında bulunmuştur.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilirlik ve toksisite ile ilgili veriler henüz bilinmemektedir.

Ek bilgiler: Alttaki çizelgede H.yadigarii türünün aynı aileden ve aynı cinse mensup benzer akrabaları ile kıyaslaması yapılmıştır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarının benzer diğer Hygrophorus türleri ile karşılaştırılması

Prof.Dr Ertuğrul Sesli kimdir?
1962 Trabzon Maçka doğumlu olan değerli hocamız, Trabzon Ünivesitesi Fatih Eğitim Fakültesi profösörlerinden olup Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve bölüm başkanıdır. Yüksek lisans ve Doktorasını yöredeki (Maçka ve Trabzon) makromantarlar üzerine yapmış olan hocamız bugüne kadar, 20 mantar türünü dünyayaya ilk kez tanıtmış bir Türk bilim insanı ve mikologdur. İlk kez Türk bilim insanlarının dünyaya tanıttığı mantar sayısı toplamı şimdiye kadar 35 civarındadır. Prof Dr Eruğrul Sesli hocamızın dünyaya tanıttığı türleri şöyle sıralayabiliriz;

Clitocella obscura, Clitolyophyllum akcaabatense (Akçaabatmantarı), Cortinarius conicoumbonatus (Konik örümcekmantarı), Cortinarius gueneri (Gün Mantarı), Cortinarius squamosus (Pullu Örümcekmantarı), Cortinarius talimultiformis (Sade örümcekmantarı), Gymnopus trabzonensis (Trabzon çırpıbacağı), Helvellosebacina granulata (Mimil Mantarı), Hygrophorus agathosmoides (Laz Gaypaşuk), Hygrophorus marcocontui (Eş Gaypaşuk),Hygrophorus pinophilus (Kül Gaypaşuk),Hygrophorus yadigarii (Baba gaypaşuk), Inocybe antoniniana (Yârenkümbeti), Lyophyllum turcicum (Öz karadönek), Marasmiellus istanbulensis (Boğaz başdöndüren), Rhodocybe asanii (Has narinşapka), Rhodocybe asyae (Öz narinşapka), Rhodocybe cistetorum (Güdük Narinşapka), Rhodocybe tugrulii (Bey narinşapka) ve Tricholoma virgatum var. fulvoumbonatum (Şişkarakız).


Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Makalenin yazılmasındaki katkılarından dolayı, başta Prof Dr Ertuğrul Sesli hocamıza ve sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Makalenin yazılmasında Turkish Journal of Botany dergisinden yararlanılmıştır.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri23 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)