Connect with us

Hygrophoraceae

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)

Published

on

Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarı 


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Hygrophoraceae

Cins: Hygrophorus

Tür: Hygrophorus yadigarii

Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarı, şu ana kadar, dünyada sadece ve ilk kez Türkiye’den bildirilmiş endemik bir mantar türüdür. İlk kez Prof. Dr Ertuğrul Sesli ve arkadaşları tarafından, Trabzon ili Maçka ilçesinden toplanan örnekler incelenerek kaydı yapılmıştır. Resmi kayıt 2018 yılı olarak verilmiştir (indeks fungorum.org ).

Tür ismi ”yadigarii” mantarın kaşifi Prof Dr Sesli’nin 2016 yılında kaybettiği babası Yadigar Sesli’nin anısına ve onuruna verilmiştir. Mantarlı Yaşam olarak bu mantarı sizlere Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitaptaki ismine sadık kalarak, ”Baba Gaypaşuk Mantarı” olarak anlatacağız. Değerli hocamız Prof Dr Ertuğrul Sesli ve emeği geçen tüm hocalara, bu mantarı bilime tanıttıkları için çok teşekkür ediyoruz.

Şapka: H.yadigarii şapkası 2-6 cm çapında olup, şapka gençken hemisferik, daha sonra dışbükey ve düze varma eğilimlidir. Şapka, merkezde biraz depresif, biraz düzensiz, bazen yarık ve dalgalıdır. Umbo çok belirgin olmayıp, geniş tepe şeklinde görünür. Şapka mantar ıslak ve nemli olduğunda çok sümüksü-yağlı, kuru olduğunda ise viskozdur. Şapka yüzeyi rengi grimsi, kül renkli, bazı yerlerde hafif sarımsısıdır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii şapkası

Lameller: H.yadigarii lamelleri, adnate yani sapa bitişik, beyazımsı ila kremsi veya biraz mavimsi görünümlü, geniş, kalın ve mumsudur.

Hygrophorus yadigarii
Baba Gaypaşuk Mantarı Lamelleri

Gövde-Sap: 4-7cm uzunluğunda ve 0.5-1 cm genişliğinde olan Baba Gaypaşuk Mantarı sapı, klavat, silindirik, grimsi, boyuna lifli, tabana doğru biraz daha kalın, bazen düzleştirilmiştir. Sapın beyaz miselyum ile kaplanmış tabanı, bazen bükülmüş veya sıkıştırılmış ve yivlidir. Bağlam biraz mavimsi beyaz ve yumuşaktır.

Hygrophorus yadigarii
H.yadigarii

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Basidiosporlar 7.5–8.5 × 4.5– 5.5 μm boyutlarında elipsoid, hiyalin ve pürüzsüzdür. Basidia ince klavat, 55–70 × 8–9 μm boyutlarında ve 2-4-sporludur. Spor baskısı rengi beyazdır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii

Habitat: Gürgen (Hornbeam) ve Ladin (Spruce) ağaçlarının egemen olduğu bir ormanda, toprak üzerinde Carpinus orientalis  (Oriental hornbeam) yani gürgen ağacı (Doğu Gürgeni) altında bulunmuştur.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilirlik ve toksisite ile ilgili veriler henüz bilinmemektedir.

Ek bilgiler: Alttaki çizelgede H.yadigarii türünün aynı aileden ve aynı cinse mensup benzer akrabaları ile kıyaslaması yapılmıştır.

Hygrophorus yadigarii
Hygrophorus yadigarii – Baba Gaypaşuk Mantarının benzer diğer Hygrophorus türleri ile karşılaştırılması

Prof.Dr Ertuğrul Sesli kimdir?
1962 Trabzon Maçka doğumlu olan değerli hocamız, Trabzon Ünivesitesi Fatih Eğitim Fakültesi profösörlerinden olup Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve bölüm başkanıdır. Yüksek lisans ve Doktorasını yöredeki (Maçka ve Trabzon) makromantarlar üzerine yapmış olan hocamız bugüne kadar, 20 mantar türünü dünyayaya ilk kez tanıtmış bir Türk bilim insanı ve mikologdur. İlk kez Türk bilim insanlarının dünyaya tanıttığı mantar sayısı toplamı şimdiye kadar 35 civarındadır. Prof Dr Eruğrul Sesli hocamızın dünyaya tanıttığı türleri şöyle sıralayabiliriz;

Clitocella obscura, Clitolyophyllum akcaabatense (Akçaabatmantarı), Cortinarius conicoumbonatus (Konik örümcekmantarı), Cortinarius gueneri (Gün Mantarı), Cortinarius squamosus (Pullu Örümcekmantarı), Cortinarius talimultiformis (Sade örümcekmantarı), Gymnopus trabzonensis (Trabzon çırpıbacağı), Helvellosebacina granulata (Mimil Mantarı), Hygrophorus agathosmoides (Laz Gaypaşuk), Hygrophorus marcocontui (Eş Gaypaşuk),Hygrophorus pinophilus (Kül Gaypaşuk),Hygrophorus yadigarii (Baba gaypaşuk), Inocybe antoniniana (Yârenkümbeti), Lyophyllum turcicum (Öz karadönek), Marasmiellus istanbulensis (Boğaz başdöndüren), Rhodocybe asanii (Has narinşapka), Rhodocybe asyae (Öz narinşapka), Rhodocybe cistetorum (Güdük Narinşapka), Rhodocybe tugrulii (Bey narinşapka) ve Tricholoma virgatum var. fulvoumbonatum (Şişkarakız).


Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Makalenin yazılmasındaki katkılarından dolayı, başta Prof Dr Ertuğrul Sesli hocamıza ve sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Makalenin yazılmasında Turkish Journal of Botany dergisinden yararlanılmıştır.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hymenochaetaceae2 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae6 gün ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces6 gün ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus1 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae1 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina2 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae3 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae3 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)