Connect with us

Boletaceae

Kızılgürbüz mantarı (Imperator rhodopurpureus)

Imperator rhodopurpureus

Published

on

Imperator rhodopurpureus – Kızılgürbüz mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Boletales

Aile: Boleteceae

Cins: Imperator

Tür: Imperator rhodopurpureus

Kızılgürbüz mantarı- Imperator rhodopurpureus genellikle meşe ve kayın gibi yaprak döken ağaçların altında yetişen, Imperator cinsinin yenmeyen bir mantarıdır. Önceleri Boletus rhodopurpureus olarak tanımlanan bu cins, 2015 yılında Imperator cinsine aktarıldı. Avrupa’da soyu tükenmekte olan ve çok ender bulunan bu mantar, Çek Cumhuriyeti’nde türü tükenmekte olan mantarlardan olarak kabul edilmiştir. Türkiye’de de, Orta Kızılırmak Bölümü ve Konya Bölümünde kaydı yapılmış bir türdür.

Sinonimleri: Boletus rhodopurpureus (1952) hala daha bazı kaynaklarda kullanılmaktadır. Diğer bir sinonimi ise Boletus purpureus ‘tur (2005).

Şapka: Yeni çıkan örneklerde ince kadifemsi, sonra pürüzsüz, kirli pembe, pembe, koyu pembe, pembemsi kırmızı veya pembemsi renkler alabilen şapka, gençken ise bazen pembemsi bir tonda veya tamamen sarı olabilmektedir. Şapka çapı 15cm’ye kadar ulaşabilir. İlk başlarda yarım küre, daha sonra dışbükeyden düz dışbükey veya neredeyse düz olan şapkasının çürük olduğunda üst yüzeyi mavileşir. 

Imperator rhodopurpureus
Imperator rhodopurpureus

Lameller: Lamellerin yerini süngerimsi, tüplü gözenekli bir yapı almıştır. Tüpler ilk evrelerde sarı olup, daha sonraları ise güzel ve parlak kırmızı bir renk almaktadır. Berelendiğinde ve kesildiğinde renk değiştirerek morumsu mavi bir renk alır.

Imperator rhodopurpureus
Imperator rhodopurpureus

Gövde-Sap: Sap kısmı club (sopa, değnek) şekilli, kısa, tabanda şişmiş veya silindirik, en üstte parlaktan koyu sarıya, aşağıya doğru genellikle turuncu kırmızıdan kırmızıya veya pembemsi kırmızıya, bazen tamamen pembe, ince turuncu kırmızı veya kırmızı ağa sahip, alt kısımda genellikle ince kırmızı veya pembemsi kırmızı granüller, işlendiğinde ince yüzey mavileşmesi bariz görülmektedir.

Etli kısım, soluk sarı renktedir. Kimi zaman kordon tabanında kırmızımsı lekeler oluşur, havaya maruz kaldığında (oksidasyon) ise mavileşir.  

Imperator rhodopurpureus
Imperator rhodopurpureus

Koku: Ayırt edici bir kokusu yoktur. Bazı kaynaklarda hafif meyvemsi bir kokusu olduğu yazar. Tadının hafif asidik (ekşi) olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Sporları fuziform, eliptik, pürüzsüz görünümlü olup, 10.5–15 × 4.5–7 μm boyutlarındadır. Spor baskı rengi kahverengi-zeytin’dir.

Imperator rhodopurpureus
Imperator rhodopurpureus

Habitat: Ilıman iklimli bölgelerdeki, geniş yapraklı ve yaprak döken Meşe (Quercus) ve Kayın (Fagus) ağaçlarının olduğu ormanlar habitatıdır. Meşe ve Kayın ağaçları ile mikorizal ilişki içersindedir. Avrupa’da yaygın fakat nadir bulunan bir mantar türüdür. Güney Avrupa’da daha sık rastlanmaktadır.

Mevsim: Yaz sonu ve Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Çiğ olduğunda kesinlikle çok zehirlidir, ancak iyi pişirilse bile bazı hassas kişilerde gastrointestinal rahatsızlıklara neden olabilir. Bazı yazarlar, uzun bir ön kaynatmadan sonra yenilebilir olarak bildirmişlerdir.Ancak, tüketilmemesi tavsiye edilir. Çünkü uzun süreli pişirme dahi, kesinlikle gastronomik niteliklerini azaltmaya katkıda bulunmaz. Her zaman güçlü toksikolojik risk şüphesiyle bakılması gereken bir mantar olmalıdır. Mantarlı Yaşam ailesi olarak bizlerde bu türden kesinlikle uzak durulmasını tavsiye ediyoruz.

Ek bilgiler: Geçmişte Boletus purpureus adı bu tür için çok sık kullanılmıştır. Ancak, bu isim aynı zamanda, pembemsi şapkası olan diğer benzer boletlere de uygulanmıştır.  Bu, bu ismin kullanılmasında çok fazla kafa karışıklığına yol açmıştır ve herhangi bir bolete için asla kullanılmamalıdır.

Benzer türler:  Boletus rubrosanguineus ve Boletus legaliae çok benzerdir, ancak Boletus rubrosanguineus kozalaklı ağaçların altında bulunur ve bu iki türün şapkası, Imperator rhodopurpureus’un kuvvetli mavileşen şapkasına kıyasla, çürük olduğunda değişmez.  Boletus rhodoxanthus ile de biraz benzerdir, lakin morarma, şapkada değişmeyen daha az pembemsi renk ve çoğunlukla şapkada mavileşen ve şeritte değişmeden kalan sarı eti nedeniyle ayırt edilir.  Boletus satanas ile de karıştıranlar olabilir, ancak çürük olduğunda değişmeyen, farklı bir şapka ( beyaz, krem gibi açık renklerde) rengi vardır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz. Ayrıca, Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook gurup üyesi Lucia Scala’ya kapak fotoğrafı için çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae1 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae3 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae5 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)