Connect with us

Inocybaceae

Ağlak Kümbet Mantarı (Inocybe erubescens)

Published

on

Inocybe erubescens – Ağlak Kümbet Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Inocybaceae

Cins: Inocybe

Tür: Inocybe erubescens

Türkiye’de de kaydı olan bu zehirli mantara (Inocybe erubescens) memleketimizde Batı Karadeniz Bölümü, Konya Bölümü, Akdeniz Bölgesi ve Yukarı Murat-Van Bölümünde rastlanmıştır. Bilinen değer isimleri (Sinonimler), Inosperma erubescens ve Inocybe pataouillardii. Dünya mantar literatürlerinde deadly fibrecapbrick-red tear mushroom veya red-staining Inocybe olarak da geçer.

Tür ilk olarak 1904’te Norveçli doğa bilimci Axel Gudbrand Blytt tarafından Inocybe erubescens olarak tanımlandı. Bununla birlikte, 1905 yılında Fransız botanikçi Narcisse Théophile Patouillard’ın onuruna İtalyan mikolog Giacomo Bresadola tarafından Inocybe patouillardii olarak adlandırıldı. Ve uzun yıllar boyunca yaygın olarak Inocybe patouillardii olarak bilindi.  2019 yılında Matheny ve meslektaşları tarafından yapılan bir multigen filogenetik çalışması sonrası, Inocybe erubescens ve Inosperma alt türündeki akrabalarının Inocybe cinsinin diğer üyeleriyle yalnızca uzaktan akraba olduğunu buldu.  Inosperma cins sıralamasına yükseltildi ve tür Inosperma erubescens olarak yeniden adlandırıldı.

Şapka: Ağlak Kümbet Mantarı-Inocybe erubescens’in ipeksi şapkasının çapı 3 ila 7 cm arasındadır. Başlangıçta konik olan şapka, olgunlaştıkça düzleşir, sivri bir umbo ve iç içe kenardan yavaş yavaş kızaran çizgili radyal lifleri korur. Şapka yüzeyinde kırmızı çürükler görülür. Özellikle kuru havalarda kapaklar marjinal loblu hale gelir ve kenardan radyal olarak ayrılma eğilimi gösterir.

Inocybe erubescens
Inocybe erubescens

Lameller: Sık ve eklenmiş veya çıkıntılı, solungaçlar beyazımsı başlar ve kenardan içeriye doğru yavaş yavaş pembemsi-kahverengiye döner.  Lameller dokunulduğunda, kesildiğinde ve berelendiğinde kızarır.

Inocybe erubescens
Inocybe erubescens

Gövde-Sap: 8–10 cm uzunluğunda ve 1-2 cm çapında olan gövdesi (sap), kırmızı lekeli uzunlamasına beyaz fibrillerle (lifli yapı) kaplıdır.  Gövde tabanı genellikle hafif şişkindir. Kesildiğinde, berelendiğinde veya kırıldığında, beyazımsı gövde eti ilk etapta önemli ölçüde renk değiştirmez, sonra yavaş yavaş kızarır.

Inocybe erubescens
Inocybe erubescens

Koku: Genç ve tazeyken az veya hiç koku olmazken, yaşlanmış örneklerde mantar gövdelerinin hoş olmayan bir kokusu vardır. Hafif bir tada sahip olduğu rapor edilmiştir, ancak bu ölümcül zehirli bir mantardır ve ufacık bir tadı bile tehlikelidir. Koku ve Tat güçlü ve keskindir dememiz doğru olur. Ama tam olarak tasviri zordur.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi donuk kahverengidir. Sporlar Fasulye şeklinde, pürüzsüz 10-13 x 5.5-7µm boyutlarındadır.      

Habitat: Inocybe erubescens, yaz ve sonbaharda geniş yapraklı ağaçların altında görülen mikorizal bir türdür. Yaprak döken ağaçların altında tek başına veya küçük gruplar halinde, özellikle Kayın ve Gürgenler hemen hemen her zaman alkali veya en azından nötr topraklarda büyürler. Bu mikorizal mantarı ormanlık alanların kenarlarında ve de ormanlık içlerinde her zaman görmek mümkündür. Bu Ağlak Kümbet Mantarı tehlikeli zehirli muskarin maddesi içerir ve bu nedenle yemek için mantar toplarken ne pahasına olursa olsun kaçınılmalıdır. Inocybe türleri, çıplak gözle hemen hemen aynı gibi görünen çok sayıda türü olan zor bir cinstir; Ayırt edici özellikler ancak mikroskopla incelenebilir. Ama o zaman bile bazı Inocybe türlerini ayırmak çok zordur.

Mevsim: Yaz ve Sonbahar. Özellikle Haziran – Eylül arası yukardan habitat kısmında verilen bölgelerde bolca görülür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Inocybe erubescens öldürücü konsantrasyonlarda toksin muskarini içeren çok zehirli bir mantardır. Bu yaz mevsimi mantarı, her tarafı parlak kırmızıya boyanmasıyla ün salmıştır ve bir zamanlar Kırmızıya Boyayan Inocybe olarak bilinirdi. Bu ve buna benzer tüm türler ( tüm Inocybe türlerini dahil edebiliriz) kesinlikle uzak durulması gereken mantarlardandır.

Ek bilgiler: Inocybe erubescens, Amanita muscaria’dan çok daha yüksek dozlarda muskarin toksini içerir ve ölüme neden olduğu bilinmektedir. 1937’de Güney İngiltere’deki Surrey’de bir ölüm vakası kaydedildi. Deadly Fibrecap Mantarı benzer habitatlarda yetişen Tricholoma cinsinin yenilebilir mantarları ile ve de özellikle Tricholoma terreum ve Suillus granulatus ile karıştırılır. Ayrıca, Inocybe geophylla ile benzerlik gösterir lakin bu türün beyaz çeşidi daha küçüktür ve kızarmaz. Inocybe rimosa dahil olmak üzere Inocybe cinsinin diğer birçok türü Inocybe erubescens’e oldukça benzerlik gösterebilir, Tür teşhisi için özel anahtarların kullanımı, mikroskobik incelemeler ve bazen de kimyasal testler gerekli olabilir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Discina14 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae1 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae3 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)