Connect with us

Hymenochaetaceae

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Published

on

Inonotus glomeratus – Küme Kırçıllı Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Hymenochaetales

Aile: Hymenochaetaceae

Cins: Inonotus

Tür: Inonotus glomeratus

Inonotus glomeratus, yaygın bilinen eski adıyla Polyporus glomeratus, Hymenochaetales takımının Hymenochaetaceae familyasında yer alan, çoğunlukla Sugar maple İngilizce, Acer sacchrum Latince isimleri ile bilinen, akçaağacın ve kırmızı akçaağaç, kayın ağaç gibi bazı sert ağaçların önemli bir çürüme organizmasıdır. Ölü bir dal sapının oluşturduğu açıklıklarda siyah, kül benzeri bir mantar kütlesi oluşturur. Bu kütle, Chaga Mantarı – Inonotus obliquus‘un oluşturduğuna benzer şekilde sterildir. Inonotus glomeratus, tıpkı Inonotus obliquus – Chaga mantarının huş ağacında yaptığı gibi, konakçısında pamukçuk çürümesine neden olur. Çürüme genellikle yaygındır ve çürüme, ağacın dal kütüklerinin üzerindeki üst kısımlarında daha fazladır. Mantar ağaç veya kütüklerin alt kısımlarında sarımsı kahverengi kabuklar oluşturur.

Makroskobik (Morfolojik) Özellikler: Bu mantar yaygın olarak, Sugar Maple yani akçaağaçlarının parazitik kanser çürüklüğü olarak bilinir. Ayrıca kırmızı akçaağaç ve kayın ağacında da bulunduğu gözlenmiştir. Inonotus obliquuis yani Chaga mantarından daha uzun, steril siyah, çatlak ve kabuklu bir kütle üretir. I. glomeratus canlı ağaçlarda basidiumlar üretmez, ancak sıklıkla akçaağaçlar ve kayınlar üzerinde kısır kütleler üretir. Öte yandan, basidiomalar kütüklerde ve düşmüş ağaçlarda bol miktarda bulunur ve konakçısının ölümünden sonra da çürüme devam eder.

2-4 cm sarkık, 2-10 cm genişliğinde, tabana doğru 0,3-2 cm kalınlığında, yumru şeklinde, sapsız, tüm genişliği boyunca yapışık, üç parçalı veya bazen spatula şeklinde bir mantardır. Tür, düz, dışbükey veya tabanda çökmüş görünümlüdür. İnce iri yapılı, sonra tüysüz, pürüzlü, zonlu veya eşmerkezlidir. Berrak bantlarla süslenmiş, ilk başlarda, çoğunlukla sarımsı kahverengi ve zeytin renginde, daha sonra kahverengi ve yaşla birlikte kararma eğilimindedir. Poroid yüzey olgunlaştığında parıldar, zeytin-kahverengi veya grimsi ila grimsi kahverengidir.

Inonotus glomeratus

Gözenekler ise köşeli, düzensiz, mm başına 3-5 adettir. İlk başta ince ve iri yapılı lekeleri olan gözenekler, yaşla birlikte yırtılır. Çoğu Inonotus türü gibi, I. glomeratus da gözenek yüzeyinden, mikroskop altında görülebilen küçük bıyıklar gibi dışarı çıkan kıllar geliştirir.

Mantar gençken ve aktif olarak büyüdüğünde, katran benzeri siyah akıntılar (damlalar) üretir. I. glomeratus bu aşamada genellikle beyaz ila çok soluk gri renkte olduğundan, mantardan sızan siyah damlacıklar oldukça şaşırtıcı olabilir. Sızıntı çoğu zaman o kadar bol olur ki, alttaki zeminde siyah katranımsı sıvı birikintileri görülür.

Genellikle 2-20 adet iç içe geçmiş ve yanal olarak biribirine kaynaşmış mantarlardan oluşan gruplar, bazen seri halinde bir metreden uzun bir uzunluğa yayılırlar. Bazen büyük olanların üzerine aşılanan küçük ikincil bir kütle büyüme gösterir.

Inonotus glomeratus

I. glomeratus sadece Terek Reyşi Mantarı – Ganoderma applanatum‘la aynı seviyede inanılmaz miktarda spor üretmekle kalmaz, sporları da alışılmadık derecede parlak sarı veya kükürt rengindedir. Olgunlaşma zamanına yakın çok az hava akımı veya rüzgar olduğunda, bu mütevazi mantar, yakınındaki her şeyi, sanki birisi bir kutu sprey boyayla denize düşmüş gibi görünen sarı bir kaplamayla sarabilir.

Tüp katman(lar), altın kahverengiden koyu sarımsı kahverengiye kadar, arka plandan daha koyu bir bölgeyle ayrılmış olup, 2-7 mm uzunluğundadır.

Inonotus glomeratus

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Sarı veya parlak altın sarısı sporlar üretir. Sporlar oval ila genişçe elipsoid, pürüzsüz ve soluk sarımsı olup, 5-7 x 4-5.5 µm boyutlarındadır. Basidia ise elipsoid, 4 sterigmatalı ve 9-12 x 5-6 µm boyutlarındadır.

Potasyum Hidroksit (KOH) içinde tüm parçalar hızla kararır.

Habitat: Saproparazit yani hem Saprotrof (çürükcül), hem de parazit bir mantardır! Bu mantarlar, hem canlı ve hem de ölü sert ağaçlarda, özellikle akçaağaç, meşe ve kayın, ayrıca dişbudak, karaağaç, kavak ve söğüt üzerinde, nadiren köknarda, devrilen ağaçların kabuklarında büyürler. I. glomeratus en yaygın olarak akçaağaç ve meşe ağacında bulunur. Titrek kavakta da (Populus sp.) sıkça rastlanır. Ayrıca Betula sp. yani huş ağaçları da dahil olmak üzere diğer sert ağaçlarda da (Abies, Acer, Betula, Fagus, Fraxinus, Populus, Quercus, Salix, Tsuga, Ulmus, Viburnum) olabileceği bildirilmiştir. Akçaağaçlara saldırdığında, normalde Chaga Mantarını taklit eden bir kanser (yara) geliştirir, bunun yerine çürük bir düğüm etrafında belirgin bir ağaç kabuğu çıkıntısının büyümesine neden olur. Bu bir akçaağaçta ortaya çıktığında (veya başka bir sert ağaçta topaklı bir pamukçuk oluştuğunda), ağacın içinde 3 ila 4 metre yüksekliğinde bir çürüme sütunu zaten oluşmuş olabilir.

Mevsim: Yaz.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Tüketilmez!

Ek bilgiler: I. glomeratus kılıktan kılığa girebilen bir mantardır. Görünüm itibari ile çok farklılık gösterebilir. Parçaları veya tamamı beyaz, kahverengi, turuncu-sarı, siyah, kükürt sarısı veya gri olabilir. Siyah bağırsakla ya da bu damlaların kalıntılarıyla kaplı olabilir ya da hiç olmayabilir. Üst yüzeyi altın veya kükürt renginde sporlarla kaplanabilir veya hiçbir yerde sarılık belirtisi olmayabilir. Özellikle hiçbir spor veya belirgin siyah bağırsağın olmadığı durumlarda, insanların bu türün tanımlanması konusunda kafaların kaşımasına neden olabilir.

Inonotus glomeratus, gözenek yüzeyi ışığa doğru ve ışıktan uzaklaştığında parıldayan, göz kamaştırma etkisi yaratan bir polipordur. Işığı doğru şekilde yakaladığında gümüşi renkte parlıyor gibi görünür.

I. glomeratus bazı evrelerde Chaga mantarına çok benzediği bildirilmiştir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Makalenin yazılmasındaki yardımlarından dolayı Sinan Çalışkan hocamıza teşekkür ederim.

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Mantar Türleri2 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae1 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri1 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae2 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)