Connect with us

Lactarius

Fındık Mantarı (Lactarius pyrogalus)

Published

on

Fındık Mantarı-Lactarius pyrogalus


Taksonomi- Bilimsel sınıflandırma:

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm : Basidiomycota 

Sınıf:   Agariccomycetes

Takım: Russulales 

Aile: Russulaceae 

Cins: Lactarius

Tür: Lactarius pyrogalus

Dünyada yaygın olarak “Fire- Milk Lactarius” veya “Fiery Milk Cap” ingilizce isimleri ile bilinen Lactarius pyrogalus, Lactarius cinsinde zehirli olmayan bir mantar türüdür. Dünyada yenilmeyen türler arasında gösterilmesine rağmen, birkaç Doğu Avrupa ülkesi ile birlikte Türkiye’de de sevilerek tüketilen bu mantara, ülkemizde Fındık Kirmiti, Tirmit Mantarı, Fındık Tirmiti gibi isimler verilmiştir. Mantarlı Yaşam ailesi olarak biz bu güzel, ama acı mantara “Fındık Mantarı” diyeceğiz.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Şapka: Lactarius pyrogalus- Fındık mantarı, çapı 5-10 cm, dışbükey sonra düz, huni şeklinde, kirli gri-açık kahverengi, kenarda daha soluk, genellikle eşmerkezli halkalar şeklinde koyu çizgileri olur, ıslakken hafif viskoz yani kaygandır. Etli kısım solgun, açık krem renklidir.

Lameller: Lactarius  pyrogalus – Fındık Mantarında lameller geniş aralıklıdır yani araları oldukça açıktır. Tür tanımlamada bu seyrek lameller önemli bir ayıraç olarak kabul edilmektedir. Fındık mantarının başlarda krem rengi, daha sonraları koyulaşıp sarımsı bir renk alan lamelleri vardır. Bu özelliği  ile de diğer Lactarius türlerinden rahatça ayırt edilebilir. Sütü beyazdır.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Gövde-Sap: Fındık mantarında sap kalınlığı 0.7-1.5 cm, boy 4-6 cm, silindirik, yukarı doğru incelen veya ortada şişkin, şapkadan  daha solgun renktedir.

Koku: Fındık mantarı, hafif meyvemsi kokar. Tadı (çiğ iken) oldukça acıdır.

Spor Baskısı: Lactarius pyrogalus-Fındık mantarı sporları, soluk kil rengindedir. 

Habitat: Karışık ormanlarda, orman tabanında ve özellikle fındıklıklarda, fındık ağaçlarının dibinde bulunurlar. Hemen hemen tüm Avrupa’da, Kuzey Amerika’da ve Türkiye de Karadeniz bölgemizde( Özellikle Orta Karadeniz’de) yaygın olarak görülen bir mantar türüdür. Ülkemizde sevenleri çoktur. Bazı bölgelerimizde en az Kanlıca Mantarı (Lactarius deliciosus) kadar rağbet görür.

Mevsim:  Findık mantarı sezonu Yaz sonu ve Sonbahar’dır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Fındık Kirmiti asidik, çok acı ve buruk bir tada sahiptir. Hem İngilizce adı olan ateş sütlü lakterus’u, hem de bilimsel adını “ateş sütü” olarak tercüme edilen “pyrogalus” ile almış olması, bu acılıktan kaynaklanmaktadır. Zehirli bir tür olmamasına rağmen, birçok ülkede yenilebilir bir mantar olarak kabul edilmez. çok acı, buruk ve asidik tadı nedeniyle tüketmezler. Buna rağmen, Bazı Doğu Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’ de sevilerek yenilen bir mantar türüdür.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Dip not: Fındık tarımının yaygın yapıldığı Karadeniz Bölgemizde , fındık bahçelerinden toplanan Lactarius pyrogalus türü halkın en sevdiği mantar türlerden biridir. Pazarlarda taze satışı dışında turşu/salamura olarak da satılmaktadır. Bu mantarın sadece pazarda değil, yol kenarlarına kurulan tezgâhlarda da cüzi ücretler karşılığında  satıldığı tespit edilmiştir. Lactarius türleri salgıladıkları süt benzeri sıvı ile tanınırlar. Karadeniz Bölgesinde her süt çıkaran mantar yenir gibi yanlış bir algı vardır, bilinmelidir ki, bazı Lactarius türleri (hepsinde süt vardır) midenizi bozacak kadar acı , bazıları da zehirlidir (Lactarius helvus). Mantar toplayıcılarının bunlara çok dikkat etmesi gerekir.

Ek bilgiler: Coconut milkcap olarak bilinen, “Dağ Tirmidi” Lactarius glyciosmus ile görünüm itibari ile sıkça karıştırılır. Fakat, tad olarak iki tür tamamen farklıdır. Ayrıca Lactarius glyciosmus’un belirgin Coconut kokusu da bu türün için ayırt edici bir özelliğidir. Lactarius circellatus ile de sıkça karıştırılırlar. Lakin bu benzer türler zehirli türler değildirler.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri18 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)