Connect with us

Lactarius

Fındık Mantarı (Lactarius pyrogalus)

Published

on

Fındık Mantarı-Lactarius pyrogalus


Taksonomi- Bilimsel sınıflandırma:

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm : Basidiomycota 

Sınıf:   Agariccomycetes

Takım: Russulales 

Aile: Russulaceae 

Cins: Lactarius

Tür: Lactarius pyrogalus

Dünyada yaygın olarak “Fire- Milk Lactarius” veya “Fiery Milk Cap” ingilizce isimleri ile bilinen Lactarius pyrogalus, Lactarius cinsinde zehirli olmayan bir mantar türüdür. Dünyada yenilmeyen türler arasında gösterilmesine rağmen, birkaç Doğu Avrupa ülkesi ile birlikte Türkiye’de de sevilerek tüketilen bu mantara, ülkemizde Fındık Kirmiti, Tirmit Mantarı, Fındık Tirmiti gibi isimler verilmiştir. Mantarlı Yaşam ailesi olarak biz bu güzel, ama acı mantara “Fındık Mantarı” diyeceğiz.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Şapka: Lactarius pyrogalus- Fındık mantarı, çapı 5-10 cm, dışbükey sonra düz, huni şeklinde, kirli gri-açık kahverengi, kenarda daha soluk, genellikle eşmerkezli halkalar şeklinde koyu çizgileri olur, ıslakken hafif viskoz yani kaygandır. Etli kısım solgun, açık krem renklidir.

Lameller: Lactarius  pyrogalus – Fındık Mantarında lameller geniş aralıklıdır yani araları oldukça açıktır. Tür tanımlamada bu seyrek lameller önemli bir ayıraç olarak kabul edilmektedir. Fındık mantarının başlarda krem rengi, daha sonraları koyulaşıp sarımsı bir renk alan lamelleri vardır. Bu özelliği  ile de diğer Lactarius türlerinden rahatça ayırt edilebilir. Sütü beyazdır.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Gövde-Sap: Fındık mantarında sap kalınlığı 0.7-1.5 cm, boy 4-6 cm, silindirik, yukarı doğru incelen veya ortada şişkin, şapkadan  daha solgun renktedir.

Koku: Fındık mantarı, hafif meyvemsi kokar. Tadı (çiğ iken) oldukça acıdır.

Spor Baskısı: Lactarius pyrogalus-Fındık mantarı sporları, soluk kil rengindedir. 

Habitat: Karışık ormanlarda, orman tabanında ve özellikle fındıklıklarda, fındık ağaçlarının dibinde bulunurlar. Hemen hemen tüm Avrupa’da, Kuzey Amerika’da ve Türkiye de Karadeniz bölgemizde( Özellikle Orta Karadeniz’de) yaygın olarak görülen bir mantar türüdür. Ülkemizde sevenleri çoktur. Bazı bölgelerimizde en az Kanlıca Mantarı (Lactarius deliciosus) kadar rağbet görür.

Mevsim:  Findık mantarı sezonu Yaz sonu ve Sonbahar’dır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Fındık Kirmiti asidik, çok acı ve buruk bir tada sahiptir. Hem İngilizce adı olan ateş sütlü lakterus’u, hem de bilimsel adını “ateş sütü” olarak tercüme edilen “pyrogalus” ile almış olması, bu acılıktan kaynaklanmaktadır. Zehirli bir tür olmamasına rağmen, birçok ülkede yenilebilir bir mantar olarak kabul edilmez. çok acı, buruk ve asidik tadı nedeniyle tüketmezler. Buna rağmen, Bazı Doğu Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’ de sevilerek yenilen bir mantar türüdür.

Lactarius pyrogalus
Lactarius pyrogalus

Dip not: Fındık tarımının yaygın yapıldığı Karadeniz Bölgemizde , fındık bahçelerinden toplanan Lactarius pyrogalus türü halkın en sevdiği mantar türlerden biridir. Pazarlarda taze satışı dışında turşu/salamura olarak da satılmaktadır. Bu mantarın sadece pazarda değil, yol kenarlarına kurulan tezgâhlarda da cüzi ücretler karşılığında  satıldığı tespit edilmiştir. Lactarius türleri salgıladıkları süt benzeri sıvı ile tanınırlar. Karadeniz Bölgesinde her süt çıkaran mantar yenir gibi yanlış bir algı vardır, bilinmelidir ki, bazı Lactarius türleri (hepsinde süt vardır) midenizi bozacak kadar acı , bazıları da zehirlidir (Lactarius helvus). Mantar toplayıcılarının bunlara çok dikkat etmesi gerekir.

Ek bilgiler: Coconut milkcap olarak bilinen, “Dağ Tirmidi” Lactarius glyciosmus ile görünüm itibari ile sıkça karıştırılır. Fakat, tad olarak iki tür tamamen farklıdır. Ayrıca Lactarius glyciosmus’un belirgin Coconut kokusu da bu türün için ayırt edici bir özelliğidir. Lactarius circellatus ile de sıkça karıştırılırlar. Lakin bu benzer türler zehirli türler değildirler.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)