Lactifluus luteolus – Paslıbeyaz Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Russulales
Aile: Russulaceae
Cins: Lactifluus
Tür: Lactifluus luteolus
Lactifluus luteolus, eski adıyla Lactarius luteolus, Russulaceae familyasına ait, bol miktarda yapışkanımsı lateks yani süt salgılayan ve kahverengimsi lekelenme özelliğiyle tanınan belirgin bir mantar türüdür.
Şapka: L. luteolus şapkası mantar gençken dışbükey olup, olgunlaştıkça düzleşen veya hafif huni şeklini alan bir yapıya sahiptir. Ortalama 3-8 cm çapındadır. Şapka yüzeyi kuru, kadifemsi veya hafif unumsudur. Rengi krem, kirli beyaz veya soluk sarımsıdır. Mantar dokunulduğunda veya zedelendiğinde belirgin şekilde kahverengi veya siyahımsı lekelenir. Bu mantarın en karakteristik özelliklerinden biridir.
Lameller: Sap ile birleşen veya hafifçe aşağıya uzanan (decurrent) yapıdadır. Başlangıçta beyaz-krem rengindedir, zedelendiğinde süt sızıntısı nedeniyle kahverengiye döner.
Kesildiğinde bol miktarda, beyaz renkte ve yapışkanımsı bir sıvı salgılar. Bu süt / lateks havayla temas ettiğinde veya yüzeylerde kuruduğunda kahverengimsi-siyahımsı bir leke bırakır.
Gövde-Sap: 2-6 cm uzunluğunda olan sapı, 0.5-1.5 cm kalınlığındadır. Şapka ile benzer renkte, yani soluk krem olup silindiriktir. Dokunulduğunda kahverengi lekeler oluşur.
Koku: Ayırt edici derecede bir balık kokusu hakimdir. Oldukça güçlü ve karakteristiktir. Yaşlandıkça veya kurudukça balık kokusu veya ezilmiş kabuklu deniz ürünlerini andıran ağır bir koku yayar.
Hafif ve hoş, acı veya yakıcı değildir.
Spor Baskısı: Spor izi beyaz ila soluk krem arası renklerdedir.
Sporlar 7-9 x 5.5-7 µm boyutlarındadır, eliptik ile geniş eliptik arasındadır. Yüzeylerinde Melzer reaktifi ile amiloid (mavi/siyah) reaksiyon gösteren ağsı (retikülat) siğil ve sırt desenleri bulunur.
Basidia yani sporları taşıyan koruyan keseler 4 sporludur.
Pleurocystidia ve cheilocystidia (lamel yüzeyi ve kenarı sistidleri) ince duvarlı veya hafif kalınlaşmış duvar yapısına sahiptir.
Habitat: Genellikle meşe ağacı türleri (Quercus sp.) başta olmak üzere yaprak döken geniş yapraklı ağaçlar ile mikorizaldır. Yaprak döküntülerinin üzerinde veya açık orman tabanında yetişir. Kumlu toprakları severler.
2020 Aralık ayı kayıtlarına göre Doğu Karadeniz Bölgemizde resmi kaydı yapılmış, Türkiye’de de bulunan bir mantardır.
Mevsim: Yaz – Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir bir tür olarak kabul edilse de, güçlü balık veya deniz ürünleri kokusu nedeniyle herkesin damak tadına hitap etmeyebilir
Ek bilgiler: Benzer ve karıştırılması olası türler sırasıyla;
Lactifluus volemus (Geyik Sütü Mantarı): En sık karıştırılan akrabasıdır. Her ikisi de bol beyaz süt salgılar, kahverengileşir ve balıksı kokuya sahiptir. Ancak L. volemus belirgin şekilde kadifemsi, turuncu-kahverengi veya kiremit kırmızısı bir şapkaya sahiptir; L. luteolus ise çok daha soluk (krem, açık sarımsı) renktedir.
Lactifluus corrugis: L. volemus ile benzer şekilde koyu koyu turuncu-kahverengi renktedir ve şapka yüzeyi belirgin şekilde kırışıktır ve buruşuktur. L. luteolus kadar soluk renkli değildir.
Lactifluus piperatus – Lactarius piperatus (Biberli Mantar): Dış görünüş olarak soluk krem/beyaz rengiyle L. luteolus‘a benzeyebilir. Ancak L. piperatus‘un sütü son derece acı/yakıcıdır, dokusu temasla kahverengiye dönmez ve balıksı kokusu yoktur.
Lactifluus hygrophoroides: Soluk turuncu veya koyu krem renkte olabilir. Ancak lamelleri (şapka altı ızgaraları) L. luteolus‘a kıyasla belirgin şekilde daha seyrek dizilmiştir ve sütü dokularında hızlı kahverengi lekelenmeye yol açmaz.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.