Connect with us

MAKALELER

Mantarlarda Üreme-Çoğalma Nasıl Olur?

Published

on

Mantarlarda çoğalma- üreme nasıl olur?

Mantarlarda çoğalma nasıl olur?  Konuyu iyi anlayabilmemiz için öncelikle mantarların gelişimini etkileyen faktörlere bir göz atmak lazımdır. Bunlar şurasıyla:

1- NEM: Mantarlar Için gerekli havadaki nem miktarı %90 altında olmamalıdır. Optimal nem oranı ise %20-30 kadardır.

 2. SICAKLIK: Mantarlarda hayatsal işlev -5 derece celcius da başlar. En iyi gelişimleri ise 15-20 derecede gerçekleşir. 30 derecede işlevleri yavaşlar veya durur, 40 derece ve daha üzeri sıcaklıklarda ise mantarlar yaşayamazlar, mantarlar ölür.

 3. IŞIK: Mantarlarda Misellerin oluşumu ışıksız ortamda gerçekleşir. Direk güneş ışınları ise sporların çimlenmesini düşürür. Ama, ışık mantarların üreme organlarının oluşumuna olumlu etki yapar.

4. OKSİJEN: Saprofit ve yüzeysel miselli mantarlar oksijensiz ortamda ölürler. Ancak bazı parazit mantarlar, oksijensiz ortamda intermoleküler olarak solunum yapabilirler.

 5. BESİN ORTAMI: Tüm mantarlar asidik ortamda gelişebilirler. pH : 3 – 6 mantarların büyüyüp gelişebilmeleri için idealdir.

Mantarlarda sporların yayılması nasıl olur?

1. Rüzgarla yayılma (Anemochorie),

2. Su ile yayılma (Hydrochorie),

3. Hayvanlarla yayılma (Zoochorie),

4. Öteki omurgalı hayvanlarla yayılma (Antropochorie),

5. Çeşitli alet, edevat ve ulaşım araçları ile yayılma şeklinde Mantar sporları çoğalmak üremek için doğaya yayılırlar.


Mantarlarda üreme-çoğalma  sporlanma (sporulasyon) ile gerçekleşir. Sporlarla ise eşeysiz (aseksüel) ve de eşeyli (seksüel) olmak üzere 2 türlü olmaktadır. 

Mantarlarda çoğalmayı iyi anlamak için, mantar anatomisini biraz da olsa bilmek gerekir. Misel (Bir mantarı oluşturan dallanmış ipliklerin (Hiflerin) tümü, bu hiflerin bir araya gelmesiyle oluşmuş yapılara da Misel ağı denir), Hif in çoğulu Hifa’dır ve Hifa (Mantar kolonileri hifa adı verilen, genellikle ince, uzun ve saydam mikroskobik flamentlerden oluşmaktadır. Aynı koloniler içinde bulunan hifalardan bazıları beslenmeyi sağlamak için üzerinde yaşadığı substratların içine doğru uzanırlar.Genelde beslenmeyi sağladıkları için bunlara vejetatif hifa adı verilmektedir) bu terimlerden sadece ikisidir. Mantarda Miselyumlar olgunlaşır ve yeterince besin depolayabilirse ve çevresel koşullar sporulasyona uygun ise, hifalarda, genellikle aerial bölgelerde , çeşitli şekillerde sporlar gelişirler. Sporlar olgunlaştıktan sonra hifadan ayrılarak serbest hale gelir ve uygun ortam ve koşullarda çimlenerek kendi türüne özgü mantarı oluştururlar. Mantar sporları çok değişik biçim ve görünüme sahiptirler. Bu özellik, mantarların sınıflandırılmasında ( Taksonomi) , mantar tanımlama ve tür tayinlerinde bilim insanlarına çok yardımcı olur. Mantar sporları değişen çevre koşullarına çok dayanıklıdırlar. Bu nedenle, doğada uzun yıllar canlı ve infektif olarak kalabilirler.

Sporların içinde, seksüel veya aseksüel reprodüksiyon sonu oluşan bir veya birden fazla çekirdek bulunur. Karada yaşayan mantarların sporları etrafında kalın bir spor muhafazası (epispor) vardır. Bu tabakanın altında protoplasmayı çevreleyen endospor yer alır. Bazı mantar sporlarında da, sporu en dıştan saran, ayrıca  bir tabaka  (perispor) daha bulunabilmektedir. Sporların sitoplasmalarında nukleus, vakuoller, lipid granülleri ve bir mantarın oluşumuna yetecek miktarda diğer inorganik ve organik moleküller vardır. Spordan tallusun ortaya çıkması (germinasyon, çimlenme, filizlenme ) sırasında, sporlar su alarak şişerler, dışardan yeterince su ve gerekli diğer maddeleri alırlar ve sonra buradan dışarı doğru bir jerm tüpü uzanır. Bu tüp uygun ortamlarda hızla gelişerek ve büyüyerek diferensiye olur ve kendi türüne özgü hifaları ve bunlardan da diğer reprodüktif hifaları meydana getirirler.

Sularda yaşayan mantarların sporlarında bulunan flagellumlar, bunları uygun ortamlara taşımakta ve hareketlerini sağlamaktadır. Böyle sporlara zoospor adı verilir.

Mantarlarda başlıca 5 tür Eşeysiz-aseksüel spor oluşumuna rastlanmaktadır. Bunlar:

Mantar sporlarının
mikroskopta görüntüsü

1- Artrosporlar (arthrospore) 

2– Blastosporlar

3- Klamidosporlar (chlamydospore)

4- Konidiosporlar (conidiospore)

5- Sporangiosporlar


Eşeyli üremede, seksüel sporlar, ayrı cins veya karakterde olan iki gametin çekirdeklerinin redüksiyona uğrayarak haploid hale gelmesi ve bu haploid kromozomların birleşmesi sonu meydana gelirler. Mantarların klasifikasyonunda dikkate alınan bu özellikler, mantar türleri arasında oldukça farklılıklar gösterebilmektedirler.

Mantarlarda çoğalma - Spore görüntüsü
Mantarlarda çoğalma
Spore görüntüsü

Eşeyli- Seksüel üremede başlıca dört aşama vardır. Bunlar:

1) Gamet veya seks cinsel organlarının hücrelerin oluşumu, 

2)Bu organların birleşmeleri (plasmogami), hemen veya sonra nükleer bir birleşme (karyogami), 

3) Haploid mantarlarda meiosis, 

4) Sporların meydana gelmesi ve gelişimi.

Mantarlarda seksüel sporlar başlıca 4 tarzda oluşturulurlar.

1- Askosporlar (ascospore),

2- Basidiosporlar,

Mantarlarda Çoğalma - Kanlıca Mantarı
Mantarlarda Çoğalma – Kanlıca Mantarı

3- Oosporlar,

4- Zigosporlar (zygospore).

Mantarlarda Eşeyli (Seksüel) üreme ve Eşeysiz (Aseksüel) üreme başlı başına bir kitap konusudur. Konuya ilgi duyan mantar avcısı dostlarımız, internetten ve konuyla ilgili kitaplardan Mantarlarda üremeyi daha detaylı öğrenebilirler. Alttaki video Toz Mantarı – Lycoperdon sp sporlarının havaya karışıp, uçuşarak doğaya yayılmasını çok kısa olarak izleyeceksiniz. Keyifli seyirler.

Mantarlarda çoğalma – Toz Mantarı Spore Salınımı

 Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel18 saat ago

Çatlakyumurta Mantarı (Gyroporus castaneus)

Boletaceae2 gün ago

Oktavyan Mantarı (Octaviania asterosperma)

Cortinariaceae5 gün ago

Akça Örümcekmantarı (Cortinarius variegatus)

Agaricaceae6 gün ago

Sarıçalan Mantarı (Agaricus iodosmus)

Bankeraceae6 gün ago

Turuncuağlayan Mantar (Hydnellum aurantiacum)

Boletaceae1 hafta ago

Bahçeboleti (Hortiboletus bubalinus)

Genel2 hafta ago

GDPR Gizlilik Politikası

Mantar Türleri2 hafta ago

Gevrek Süngermantarı (Suillus spraguei)

Abortiporus3 hafta ago

Karanfilmantarı (Abortiporus biennis)

Mantar Türleri3 hafta ago

Yer yumurtamantarı (Volvariella surrecta)

Mantar Türleri4 hafta ago

Aslan Çıtkırdı Mantarı (Pluteus leoninus)

Asterophora4 hafta ago

Mantareniği (Asterophora parasitica)

Bondarzewia1 ay ago

Yanıktere Mantarı (Bondarzewia mesenterica)

Boletaceae1 ay ago

Tapa Bolet Mantarı (Boletus barrowsii)

Mantar Türleri1 ay ago

Gölgeli Çıtkırdı Mantarı (Pluteus umbrosus)

Inocybaceae1 ay ago

Utangaçmantar (Inocybe godeyi)

Agaricaceae1 ay ago

Pullu Kızıl Mantarı (Agaricus impudicus)

Amanita1 ay ago

Keseli Peri Mantarı (Amanita alseides)

Lactarius1 ay ago

Kanayan Kanlıca (Lactarius rubrilacteus)

Inocybaceae2 ay ago

Terskümbet Mantarı (Inocybe mixtilis)

Boletaceae2 ay ago

Elma Şekeri Boleti (Exsudoporus frostii)

Mantar Türleri2 ay ago

Orakkarakız Mantarı (Tricholoma focale)

Mantar Türleri2 ay ago

Esmer Bolet (Porphyrellus porphyrosporus)

Mantar Türleri2 ay ago

Beyaz Trappe Trüfü (Tuber oligospermum)

Agaricaceae2 ay ago

Saklı Etlice Mantarı (Leucoagaricus nympharum)

Mantar Türleri2 ay ago

Sapısulu Mantarı (Roridomyces roridus)

Boletaceae2 ay ago

Sarıkızıl Bolet (Neoboletus flavosanguineus)

Cantharellaceae2 ay ago

Düzsarıkız Mantarı (Cantharellus lateritius)

Amanita2 ay ago

Sarkıkkese Mantarı (Amanita decipiens)

Agaricaceae2 ay ago

Kısaşalvarlı Mantar (Leucocoprinus cepistipes)

Agaricaceae2 ay ago

Belkızılı Mantarı (Agaricus bernardii)

Amanita2 ay ago

Gizlikese Mantarı(Amanita abscondita)

Amanita2 ay ago

Yamalıgelin Mantarı (Amanita nivalis)

Boletaceae2 ay ago

Pestifal Mantarı (Tylopilus felleus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kızıl Domalan Mantarı (Terfezia claveryi)

Basında Mantar2 ay ago

Mantar nasıl saklanmalı?

Bolbitiaceae2 ay ago

Kor Tersçanı Mantarı (Panaeolus cinctulus)

Caloscypha2 ay ago

Portakalçanak Mantarı (Caloscypha fulgens)

Mantar Türleri3 ay ago

Anadolu Karasüngeri (Melanogaster anatolicus)

Amanita3 ay ago

Dikenlikese Mantarı (Amanita echinocephala)

Basında Mantar3 ay ago

Kanlıca ve Sahte Kanlıca Mantarı

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar daha keşfedildi (Melanogaster anatolicus – Anadolu Karasüngeri)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni Bir Amanita türü keşfedildi

Mantar Türleri3 ay ago

Eksiketek Mantarı (Rickenella fibula)