Connect with us

Mantar Türleri

Boğaz başdöndüren (Marasmiellus istanbulensis)

Published

on

Marasmiellus istanbulensis – Boğaz başdöndüren


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Omphalotaceae

Cins: Marasmiellus

Tür: Marasmiellus istanbulensis

Marasmiellus istanbulensis (E.Sesli, V.Antonin& K.W.Hughes), dünyada ilk kez 2018 yılında Prof Dr. Ertuğrul Sesli ve ark. tarafından resmî kaydı yapılmış Omphalotaceae familyasına mensup Türkiye’ye özgü (endemik) bir mantardır. M. İstanbulensis Türkiye’nin Maramara Bölgesinde (Istranca bölümü) yer alan Belgrad ormanlarında bulunmuştur. M.istanbulensis bilimsel ismi Ertuğrul Sesli ve ark. tarafından bulunduğu bölge olan (Belgrad ormanları) İstanbul’a istinaden verilmiştir.

Boğaz başdöndüren mantarı,soluk sarı kahverengi ila deri renginde tüylü şapkası, beyazımsı ila krem ​​renkli lameller, ince tüylü, sivri uçlu, uçuk krem ​​rengi ila kahverengi-kırmızımsı tepe noktası ile karakterizedir.

Marasmiellus, Omphalotaceae familyasından bir mantar cinsidir. 1915’te Amerikalı mikolog William Murrill tarafından sınıflandırılan bu yaygın cins, 250’den fazla tür içerir. Cins adı “Marasmiellus”, israf anlamına gelen Yunanca marasmus’tan gelmektedir.

Marasmiellus geleneksel olarak Tricholomataceae familyasına dahil edilmişti, ancak daha sonraki DNA çalışmaları, cinsin bazı bölümlerinin Omphalotaceae’ye ait olduğunu göstermiştir.

Şapka: Şapka (Pileus) 20~45 mm çapında, yarım küre veya çan şeklindedir. Genç örnekler dışbükey, olgunlukta marjı (kenarlar) kalkık ve merkezde hafif umboludur. Şapka bastırılmış düz, yüzeyi pürüzsüz, donuk, yarıçapın yarısına kadar yarı saydam çizgili, higrofanlı ve turuncu-kokrasisidir. Krem renginde olan şapka nemliyken parlak, soluk sarı kahverengi ila soluk deri renginde, ve kuruyken mat, kenarlar keskin, yaş olarak tırtıklıdır.

Marasmiellus istanbulensis
Marasmiellus istanbulensis

Lameller: M.istanbulensis lamelleri eklenmiş (adnate), dalgalı, geniş, beyazımsı ila krem ​​rengidir.

Marasmiellus istanbulensis
Marasmiellus istanbulensis

Gövde-Sap: Boğaz başdöndüren mantarı sapı (stipe) 30‒60(90)mm boyunda ve 3‒5 mm kalınlığındadır. Sap silindirik, genellikle apekse doğru genişlemiş ve kavisli, ince tüylü, soluk krem ​​rengi ila kahverengi-kırmızıdır. Sap tabana doğru koyulaşır. .  

Marasmiellus istanbulensis
Marasmiellus istanbulensis

Koku: Hafif kokusunun ve tadının olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Basidiosporlar, 6,0 ‒ 8,0 × 3,5–5,0 μm (ortalama 7,1 × 4,2 μm) boyutlarındadır. Silindirik-elipsoid, subamigdaloid ila boru şeklinde olan basidiosporları vardır. Basidia 29‒33 × 7.0‒8.5 μm boyutlarında, 4 sporlu, klavat (dar), bazen daralmış veya kavislidir.

Habitat: Türkiye’deki resmî kaydı, Istranca bölümünde ve Prof Dr Ertuğrul Sesli hocamız tarafından yapılmıştır. Sadece Türkiye’ye özgü (endemik) bir mantardır. Mantarın dünyada kaydının ilk yapıldığı yer olan Belgrad Ormanı, Türkiye’nin Marmara bölgesinde (Istranca bölümü), İstanbul’un kuzey batısında, Trakya Yarımadası’nın en doğu noktasında (41°11’40”K 28°57’05”D) yer alan karma ağaçlardan oluşan, yaprak döken bir ormandır. Orman, 16. yüzyılda Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman’ın bu çok önemli su kaynaklarını ve doğal kaynakları korumak için Osmanlı döneminde Sırplarla birlikte bölgeye yeniden yerleştiği sırada bu adı almıştır. Belgrad Ormanı, Konstantinopolis’e yüzyıllardır su sağlayan geniş tarihi rezervuarlar içerir ve bunlardan bazıları bugün hala görülebilmektedir. Sarıyer ve Eyüp ilçeleri arasında ikiye ayrılan Belgrad Ormanı, yaklaşık 5500 m2’lik bir alanı kaplar, ortalama 135 m rakıma sahiptir ve birçok bitki, hayvan ve mantar türünü barındırır.  Ormanın baskın ağacı Sessile Oak (Sapsız meşe) yani Quercus petraea’dır. Bolluğa göre Belgrad ormanının diğer yaygın ağaçları sırasıyla Q. frainetto, Quercus cerris Castanea sativa, Carpinus betulus, Tilia argentea, Cerasus avium, Moench ve Laurus nobilis’dir. Bölge koruma altındadır ve İstanbul’un en çok ziyaret edilen mesire alanıdır. Bölgede ziyaret edilecek en iyi yer 2000’den fazla bitki türünün bulunduğu Atatürk Arboretumu’dur. Bölgenin mantar çeşitliliğini belirlemek için daha önce Selik (1964, 1965) ve Akata ve Kumbaslı (2014) tarafından mikolojik çalışmalar yapılmıştır.

Yaprak döken ağaçların (Quercus petraea- Meşe vb) ölü dallarında ve kabuklarında yaşarlar.

Mevsim: Mevsimi Yazdan Sonbahara kadardır. Türün ilk örneklerine Temmuz, Ağustos ve Ekim aylarında rastlanmıştır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilirliği ve toksisitesi üzerine henüz bir kayıt girilmemiştir.

Ek bilgiler: Basidiomatalar, 2014 ve 2015 Temmuz, Ağustos ve Ekim aylarında İstanbul Belgrad Ormanı’nda fotoğraflanmış ve toplanmıştır. Arazide makromorfolojik ve ekolojik özellikler kaydedilmiş ve Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Moravya Müzesi’nin mikoloji laboratuvarlarında mikromorfolojik karakterizasyon yapılmıştır.  

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Makalenin hazırlanmasında, bilgi ve fotoların temininde çok büyük destekleri olan Sayın hocam Prof Dr Ertuğrul Sesli’ye ve Doçent Dr Hakan Allı hocama çok teşekkür ederim.

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Asterophora7 saat ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri6 gün ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 hafta ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 hafta ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae1 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri1 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae1 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae2 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus2 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula2 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri2 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe2 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri2 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae3 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)