Connect with us

Mantar Türleri

Kızaran göbek mantarı (Morchella rufobrunnea)

Published

on

Morchella rufobrunnea – Kızaran göbek mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Ascomycota

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Morchellaceae

Cins: Morchella

Tür: Morchella rufobrunnea

Morchella rufobrunnea, yakın akrabası hatta kızkardeşi diye tabir edilen Anadolu kuzugöbeği – Morchella anatolica (dünyada ilk olarak Türkiye’de bulunmuştur) ile birlikte, Kuzugöbeği (Morel) mantarlarının atası olarak kabul edilen atasal gruba ait 2 türden biridir. DNA testinin ortaya koyduğu genetik olarak farklı morel türlerinin çoğunun aksine, Morchella rufobrunnea morfolojik olarak da farklıdır yani onu diğer morel türlerinden ayıran gözlemlenebilir özelliklere sahiptir. M.rufobrunnea genellikle kızaran morel (The blushing morel) olarak bilinir.

Morchella rufobrunnea ilk olarak 1998 yılında mikologlar Gaston Guzmán ve Fidel Tapia tarafından Meksika’ dan tanımlanmıştır. M. rufobrunnea’ nın başlangıçta Amerika kıtasına özgü endemik bir tür olduğu varsayılmış (Kuo,2008; O’Donnell ve ark. 2011), daha sonra İsrail’ de (Masaphy ve ark. 2009), Kıbrıs (Loizides, 2011) ve Avustralya’ da (Elliott ve ark., 2014) da tespit edilmistir (Loizides ve ark. 2015). ABD, Malta ve İsviçre’den de bildirilmiştir.

Morfolojik Özellikleri: Gençken, şapkası genellikle belirgin bir şekilde bükülür ve sivridir. Koyu çukurlara ve neredeyse beyaz sırtlara sahiptir. Olgunluğa göre, çukurlar ve sırtlar az ya da çok sarımsıdır.  Bununla birlikte, en ayırt edici özellik, somon pembesi ila turuncumsu veya paslı kahverengi morarmadır.

Şapka 6-12 cm boyunda ve 2-5 cm genişliğinde;  özellikle gençlerde konik veya konikten silindirik koniye kadardır. Ancak bazen yumurta şeklinde veya neredeyse yuvarlak görünümlü olabilmektedirler. Şapka çukurlu ve çıkıntılı, çukurlar en azından gençken öncelikle dikey olarak düzenlenmiştir. Şapka yuvarlaktan yassıya, neredeyse beyaz sırtlara ve koyu kahverengi ila siyah çukurlara sahiptir. Mantar gençken genel renk, solgun, kirli krem, soluk gri ila grimsi- kahverengi olup, olgunlaştığında morarmış somondan turuncumsu veya kırmızımsı kahverengiye döner.

Morchella rufobrunnea
Morchella rufobrunnea

Şapka içi boş, kenarları sapa kaynaşmış olup bağlantısı ince ve sağlamdır.

Morchella rufobrunnea
Morchella rufobrunnea

Sap 2-9 cm yükseklik ve 1-2,5 cm genişlikte olup, aşağı yukarı eşit, ancak bazen tabanda şişkin, beyazımsı ila grimsi, sarımsı veya kahverengimsidir. olgunlaştığında turuncumsu ila paslı veya kırmızımsı kahverengi arasında morarma görüler. Sap yüzeyi granüller ile pürüzsüz veya hafif unumsu ve tüylüdür. Sap içi oyuktur.

Morchella rufobrunnea
Morchella rufobrunnea

Koku: Kızaran göbek mantarında koku ve tat ayırt edici değildir

Mikroskopik Özellikleri: Spor Baskısı soluk turuncu veya sarımsı turuncudur. Sporları 20-24 x 12.5-15 µm boyutlarımda olup, geniş ölçüde elipsoid ila oval, pürüzsüz, ince duvarlı, ancak yağ damlacıkları yoktur ve içeriği homojendir. Ascı 8 sporludur.      

Habitat: M.rufobrunnea çok az sayıda saprofit yani kültürü yapılan ilk tür olma özelliğine sahiptir. Dünya’da ilk morel yetiştirme işleminin patentini alan Ronald D. Ower (1985), bu tür üzerinde kültür çalışmalarını yapmıştır. Ağaçsız ortamlarda büyüyebildiği bilindiğinden saprofit bir tür oldupu açıkça söylenebilir, ancak diğer yerlerde potansiyel olarak mikorizal olabilir (Kıbrıs’ta zeytin ağaçları altında bulunmuştur). Tür görünüşe göre Kuzey Amerika’daki bozuk zeminli alanlarla sınırlıdır Aslen Meksika Körfezi kıyısından bir yol kenarlarında kaydedildi. Kaliforniya ve Oregon kıyılarındaki peyzaj alanlarında kışın ve ilkbaharın başlarında, genellikle zemindeki bozulmayı takip eden yıl içinde sıklıkla bulunur. Yeni peyzaj düzenlemelerinin yapııldığı alanlardaki ağaç kabuğu/talaşların içinde veya sürülmüş, karıştırılmış toprak alanlarda (Örneğin kompost yığınları içinde vs) bulunurlar.

Mevsim: Kış sonu ve İlkbahar başları.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Mükemmel yenilebilir, aranan ve tercih edilen bir mantardır. Diğer gerçek moreller gibi iyi pişirilerek tüketilmesi tavsiye edilir.

Ek bilgiler: Atasal türlerden Morchella anatolica’ya görünüşte çok benzer ve kız kardeşidir de denilebilir. Mikroskobik olarak, her iki tür de tarama elektron mikroskobu altında veya uygun boyama ortamında görüldüğünde uzunlamasına yivli askosporlara sahiptir, ancak M. anatolica’nın sporları genellikle ortalama olarak daha büyüktür. Morchella tridentina (= Morchella frustrata)’da M. rufobrunnea’ya çok benzer. Benzer diğer bir türler ise Amerika’da bulunan M. guatemalensis, Morchella americana, Morchella diminutiva, Morchella sceptrifriformis, Morchella elata ve Morchella semilibera’dır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)