Connect with us

Mantar Türleri

Sık Ağulumantar (Omphalotus illudens)

Published

on

Omphalotus illudens – Sık Ağulumantar


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Omphalotaceae

Cins: Omphalotus

Tür: Omphalotus illudens

Omphalotus illudens, dünyada yaygın olarak “eastern jack-o’lantern mushroom” olarak bilinen tür genellikle çürüyen kütüklerdeki kümelerde, gömülü köklerde veya sert ağaçların tabanında bulunan büyük, turuncu bir mantardır. Türkiye Mantarları Listesi adlı kitaptaki Türkçe ismi ise “Sık Ağulumantar”’dır.

1822’de Amerikalı botanikçi-mikolog Lewis David von Schweinitz (1780 – 1834) tarafından tanımlanmış ve ona iki terimli bilimsel isim Agaricus illudens vermiştir. Şu anda kabul edilen bilimsel adı Omphalotus illudens ise, 1979 yılında mikologlar Andreas Bresinsky ve Helmut Besl tarafından verilmiştir.

Cins adı “Omphalotus” göbek (göbek şeklinde) anlamına gelir ve olgun örneklerin şapkalarındaki merkezi çöküntüye atıfta bulunurken, özel sıfat “illudens” aldatma, kandırma anlamına gelir. O. illudens birçok insanı kandırır ve yanlışlıkla, benzer mantarlardan Kazayağı -Sarıkız Mantarı (Cantharellus türleri) zannedilip tüketilir. Mantar avcılarını kandırıp zehirlemeye neden olduklarından bu ismin verilmiş olduğu belirsizliğini hala korumaktadır. Yani kesin bir bilgi değildir.

Şapka: O. illudens şapkası 3-20 cm boyutlarındadır. Şapka ilk başlarda ( mantar genç ve taze iken) içe kıvrılmış bir kenar boşluğu ile dışbükey, düzleşme ve sonunda kalkık dalgalı bir kenar boşluğu geliştirme eğiliminde olur. Şapka yüzeyi düz, parlak turuncudan sarımsı turuncuya renklerdedir.

Omphalotus illudens
Omphalotus illudens

Lameller: Decurrent yani gövdeden aşağı doğru akan lameller, oldukça sık, parlak turuncudan soluk turuncuya renklerdedir. Genç örnekler geceleri, yeşilimsi bir fener gibi ışıldar.

Omphalotus illudens
O. illudens

Gövde-Sap:  Sık Ağulumantar sapı, 3-13 cm uzunluğunda ve 1-2 cm kalınlığında olup, tabana doğru sivrilir. Gövde gayet sağlam, pürüzsüz ve  soluk turuncudan turuncuya renklerde olur. Sap rengi tabana doğru biraz koyulaşır.

Mantarın eti, soluk turuncu olup  dilimlendiğinde rengi değişmez.

Omphalotus illudens
O. illudens

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyaz ile krem veya soluk sarımsıdır. Sporlar elipsoidal ila küresel ve pürüzsüz olup, 3.5-5 x 3.5-5µm boyutlarındadır. KOH çözeltisi içinde hiyalin ila sarımsıdır.

Habitat: Sık Ağulumantar saprofit yani çürükçüldür. B8 mantar, genellikle yaprak döken ağaçların çürüyen yeraltı köklerinde veya ölü kütüklerde ve daha az yaygın olarak düşen dallarda yoğun kümeler halinde büyürler.

Türkiye de, Doğu Karadeniz Bölümü, Asıl Ege Bölümü, Adana Bölümü ve Orta Fırat Bölümünde kaydı vardır.

Mevsim: Yaz – Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Omphalotus cinsinin diğer üyeleri, muskarin toksini içeren ciddi şekilde zehirli mantarlardır;  yenildiğinde birkaç gün sürebilen mide rahatsızlıklarına neden olurlar. Bu tür tarafından zehirlenme genellikle ölümcül değildir, ancak Kazayağı türleri (Chanterelles) gibi yenilebilir turuncu renkli mantarları toplarken Jack o’ Lantern’in yanlışlıkla dahil olmasını önlemek için büyük özen gösterilmelidir (Daha da tehlikelisi, birçok ölümden sorumlu ve yüzeysel olarak benzer olan Ecel Örümcekmantarı – Cortinarius rubellus‘tur).

Ek bilgiler: O. illudens bazen yenilebilir Cantharellus türleri ile karıştırılır, ancak daha kalın, daha etli görünümü, büyük kümeler oluşturma eğilimi ve gençken açıkça ayrılmış şapkaları ile ayırt edilebilir.  Cantharellus cibarius’ tan farklı olarak, East Jack-o’-lantern, ister çiğ ister pişmiş olsun, yenildiğinde insanlar için zehirlidir ve tipik olarak kusmaya, kramplara ve ishale neden olur. Bazı eski kaynaklar, ismin Omphalotus olearius ile eşanlamlı olduğunu iddia etse de, filogenetik analiz, ikisinin farklı türler olduğunu doğrulamaktadır. Ayrıca O.illudens Aynı cinse mensup mantarlar ile (özellikle Ağulumantar – Omphalotus olearius) çok kolay ve sıkça karıştırılır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita1 hafta ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)