Connect with us

Mantar Türleri

Ağulu hayalet mantarı (Omphalotus nidiformis)

Published

on

Omphalotus nidiformis – Ağulu hayalet


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Marasmiaceae

Cins: Omphalotus

Tür: Omphalotus nidiformis

Omphalotus nidiformis, biyolüminesan yani ışıldayan-ışık saçan özellikleriyle çok dikkat çeken lamelli bir basidiomycota mantarıdır. Öncelikle güney Avustralya ve Tazmanya’da bulunduğu bilinmektedir, ancak 2012 ve 2018’de Hindistan’dan rapor edilmiştir. Yelpaze veya huni şeklinde görünümlü bu mantar 30 cm çapa kadar büyür ve şapka krem ​​renginin  turuncu, kahverengi, mor veya mavimsi-siyah tonları ile bezenmiştir. Beyaz veya krem ​​renkli lamelleri vardır. 8 cm uzunluğa kadar olan ve tabana doğru daralarak incelen bir sap mevcuttur. Yenilmeyen zehirli bir türdür. Mantar hem saprotrofik hem de parazitiktir ve mantar genellikle çok çeşitli ölü veya ölmekte olan ağaçlarda üst üste binen kümeler de büyürken bulunur. Mantar ilk olarak 1844’te İngiliz doğa bilimci Miles Joseph Berkeley tarafından Agaricus nidiformis olarak tanımlanmıştır. Şu anki adı ise, 1994 yılında Orson K. Miller, Jr. tarafından verilmiştir.

Geçmişten bugüne birçok sinonim isimle anılmıştır. Bunlar; Agaricus nidiformis (1844), Agaricus lampas (1845), Agaricus phosphorus(1848), Agaricus noctilucus (1872), Panus incandescens (1883), Pleurotus lampas (1887), Pleurotus nidiformis (1887), Pleurotus phosphorus (1887), Dendrosarcus lampas (1898), Dendrosarcus berkeleyi (1898), Dendrosarcus nidiformis (1898), Lentinus incandescens  (1898), Pocillaria incandescens (1898).

Şapka: Şapkanın rengi çok değişkendir, bazen krem ​​olsa da genellikle turuncu, kahverengimsi, grimsi, mor ve hatta mavimsi-siyah tonlarla renklendirilmiştir. Kenarlar daha açık renklidir, genellikle kremdir, ancak kahverengi formların ten rengi veya kahverengi kenarları vardır. Merkezde genellikle birkaç koyu renk tonu vardır ve daha genç örnekler genellikle daha koyudur. Çapı 30 cm’ye kadar büyüyen şapkası bazen huni veya yelpaze şeklinde ve kenarları yuvarlatılmış görünümdedir. 

Omphalotus nidiformis
Omphalotus nidiformis

Lameller: Krem beyazı lamelleri düzensizdir ve sıklıkla nem damlar. 13 mm’ye kadar derinliğe sahiptirler, biraz uzak veya yakın aralıklıdırlar ve olgunlukta aşınıncaya kadar pürüzsüz bir kenara sahiptirler.

Omphalotus nidiformis
Omphalotus nidiformis

Gövde-Sap: Sap, şapka ekinde merkezden laterale doğru olabilir, 8 cm uzunluğa kadardır ve tabana doğru incelir. İnce eti genellikle kremsi beyaz renktedir, ancak sapın tabana yakın kısımları kırmızımsı tonlara sahip olabilir. 

Omphalotus nidiformis
Omphalotus nidiformis

Koku: Belirgin bir koku veya tat yoktur. 

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyazdır.  Sporlar kabaca eliptik veya daha az yaygın olarak bir şekilde küreseldir ve 7.5-9.5 x 5-7 um boyutlarındadır. İnce duvarlı, inamiloid ve pürüzsüz bir yüzeye sahiptirler. 32-42 x 6-9 μm boyutlarındaki basidia (spor taşıyan hücreler), kulüp şeklinde ve 7 μm uzunluğa kadar sterigmata sahip dört sporludur.  

Habitat: Çürükçül veya parazit olarak, canlı veya ölü Okaliptüs (Eucalyptus – Okaliptus) ve Çam (Pinus) gövdelerinin tabanında veya bu konukçu türlerin düşmüş kütüklerinde kompakt kümeler halinde büyürler. Bu ikonik tür Avustralya’ya özgüdür ve “muhteşem” güzelliği ve biyolüminesansı nedeniyle oldukça değerlidir. Güneybatı Batı Avustralya’da ve Doğu Avustralya’da, Güney Avustralya’daki Eyre Yarımadası ve Kanguru Adası’ndan kuzey Queensland’e ve Tazmanya’da görülür. 2012 ve 2018’de Hindistan’dan da rapor edilmiştir.

Mevsim: Avustralya’ya özgü olan bu büyüleyici biyolüminesan ve zehirli mantarlar genellikle Sonbahar mevsiminde yağmurlardan sonra yaşayan veya ölü okaliptüsün tabanında yoğun kümeler halinde büyürken bulunurlar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Görünüş olarak yenilebilir istiridye mantarlarına (Pleurotus sp.) benzese de, İstiridye mantarlarının aksine, O. nidiformis zehirlidir;  öldürücü olmasa da tüketimi şiddetli kramplara ve kusmaya neden olur. Mantarın toksik özellikleri, illudin adı verilen toksik bileşiklere atfedilir. 

Ek bilgiler: Dünyada biyolüminesans özelliklerine sahip birden çok Omphalotus türü vardır ve bunların hepsinin zehirli olduğu varsayılır. En iyi bilinenleri, Ağulu mantar – Jack’ o’lantern (Omphalotus olearius) ve tsukiyotake (Omphalotus japonicus, eski adıyla Lampteromyces japonicus). Japonya ve Doğu Asya 2004 yılında yapılan bir moleküler çalışma, Ağulu hayalet mantarın Güney ve Orta Kaliforniya’da bol miktarda bulunan batı jack o’lantern mantarı (Omphalotus olivascens) ile en yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Ağulu hayalet mantarının renk ve tonları en çok bu türe benzediği bildirilmiştir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri9 saat ago

Ala Süngermantarı (Suillus variegatus)

Amanita1 gün ago

Kocakese Mantarı (Amanita amplivelata)

Basında Mantar3 gün ago

Yeni bir Amanita mantari daha bulundu

Mantar Türleri5 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita2 hafta ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar2 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae4 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae1 ay ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae4 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces4 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus4 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri5 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)