Connect with us

Bolbitiaceae

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Published

on

Panaeolina foenisecii – Panaeolus foenisecii – Dönşapka Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Bolbitiaceae

Cins: Panaeolina

Tür: Panaeolina foenisecii

Panaeolina foenisecii, Türkiye Mantarları Listesine “Dönşapka Mantarı” Türkçe ismi ile giren, çok az tür içeren Panaeolina cinsinin yenilmeyen bir mantarıdır. Lawn Mower’s Mushroom, Haymower’s Mushroom ve Brown Mottlegill gibi İngilizce isimlerle de tanınır.

P. Foenisecii ilk kez, 1800 yılında mantarı Agaricus foenisecii olarak adlandırılan Christiaan Hendrick Persoon tarafından tanımlanmıştır. Fransız botanikçi ve mikolog René Charles Joseph Ernest Maire (1878-1949), 1933 yılında türü, günümüzde de geçerli olan, Panaeolina cinsine aktarmıştır.

Sinonim isimleri sırasıyla; Agaricus foenisecii Pers. (1800), Prunulus foenisecii (Pers.) Gray (1821), Psilocybe foenisecii (Pers.) Quél. (1872), Drosophila foenisecii (Pers.) Quél. (1886), Coprinarius foenisecii (Pers.) J.Schröt. (1889), Psathyra foenisecii (Pers.) G.Bertrand (1901), Panaeolina foenisecii(Pers.) Maire (1933), Psathyrella foenisecii (Pers.) A.H.Sm. (1972) olarak sıralanır.

Şapka: 1 ila 3 cm çapında, başlangıçta çan şeklinde veya konik, sonra dışbükey ve geniş dışbükey olur. Şapka üzeri başlangıçta kestane rengi ile ten rengi arası, hygrophanous (mantar dokusunun, özellikle şapka yüzeyinin suyu kaybettikçe veya emdikçe renk değişikliğini ifade eder, bu da şapkasının ıslakken daha şeffaf, kuruduğunda opak olmasına neden olur). Genellikle şapka kenarlarında mantar kurudukça solgunlaşan koyu renkli bir bant oluşumu gözlenir.

Şapka eti ince ve açık kahverengidir.

Panaeolina foenisecii
Panaeolina foenisecii

Lameller: P.foenisecii lamelleri sapa geniş olarak ekli (Adnate), birbirinden ayrık şekilde çıkıntılı, yakın, ilk başta açık kahverengi, olgun örneklerde koyu kahverengidir. Lamellerin uçları daha açık renkli, olgunlukta alacalıdır.

Panaeolina foenisecii
P. foenisecii

Gövde-Sap: Dönşapka Mantarı sapı, 3-7 cm boyunda, 2-3 mm kalınlığında, içi boş ve kırılgandır. Sap rengi şapkaya yakın yerlerde soluk, tabanda daha koyu olup, uzunlamasına çizgilidir. Sap üzerinde yüzük (halka) yoktur.

Panaeolina foenisecii
P. foenisecii

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kahverengi tonlardadır (koyu kahverengiden mor-kahverengiye kadardır). Sporlar 12-14 x 6-7,5 µm boyutlarında olup, eliptik, çok ince siğilli ve apikal gözeneklidir.

Habitat: Saprofit yani çürükçül beslenen bir mantardır. Çimenli alanlarda toplu halde ve dağınık halde büyürler (Örneğin; çimenler, golf sahaları, oyun alanları, parklar vs).

Türkiye’de resmi kaydı yapılmış olan bölgelerimiz, Doğu Karadeniz Bölümü, Asıl Ege Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü, Erzurum-Kars Bölümü, Yukarı Murat – Van Bölümleri, Dicle Bölümü ve Akdeniz Bölgesidir.

Mevsim: Bu mantar ilkbahar sonundan erken sonbahara kadar görülür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Dönşapka Mantarı yenilebilir bir mantar değildir. 1963 yılında Tyler ve Smith bu mantarın serotonin, 5-HTP ve 5-hidroksiindolasetik asit içerdiğini buldular. Birçok alan rehberinde psikoaktif olarak listelenmiştir;  ancak mantarın herhangi bir halüsinojenik etki yaratmadığı bildirilmiştir. Şüpheli bir tür olarak değerlendirilmeli, tüketilmemelidir. Mutfak değeri olamayacak kadar küçük ve önemsiz oldukları da hatırlanmalıdır. Ayrıca, önemsiz miktarlarda halüsinojenik bileşikler (psilosin ve psilosibin) içerdiği bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Yılın sıcak aylarında çimenlerde yaygın olmasına rağmen, Paneolina foenisecii küçücük boyutu ve donuk rengi nedeniyle kolayca gözden kaçar. Genellikle Mıhbaşı Mantarı – Marasmius oreades, Leucoagaricus naucinus, Agaricus californicus, Agaricus campestris ve Agaricus arvensis gibi diğer çimleri, otluk yerleri seven mantarlar ile aynı habitatları paylaşırlar.

Psathyrella gracilis ile karıştırılma olasılığı yüksektir. P.gracilis ile, boyut, şapka rengi, spor rengi bakımından benzerdir ve hatta kırılgan, içi boş bir sapa sahiptir. Bununla birlikte, alacalı lamellerden yoksundur ve tipik olarak çimen yerine, ağaç yongalarında yetişir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri1 gün ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)