Connect with us

Mantar Türleri

Ağuluhuni mantarı (Paralepistopsis acromelalga)

Ağuluhuni mantarı – Paralepistopsis acromelalga, Tricholomataceae ailesine mensup zehirli bir mantardır. Sinonimi ve yaygın bilinen diğer ismi ise Clitocybe acromelalga’dır.

Published

on

Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalgaAğuluhuni mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Alt Sınıf: Hymenomycotes

Takım: Agaricales

Aile: Tricholomataceae

Cins: Paralepistopsis

Tür: Paralepistopsis acromelalga

Ağuluhuni mantarı – Paralepistopsis acromelalga, Tricholomataceae ailesine mensup zehirli bir mantardır. Sinonimi ve yaygın bilinen diğer ismi ise Clitocybe acromelalga’dır. Sadece Japonya ve Kore’ye özgü bir mantar olup Türkiye’de kaydı yoktur. Lakin benzer bir tür olan Paralepistopsis amoenolens de aynı toksinler içeren yakın bir akrabasıdır. Cüce Bambu Hunisi, Zehirli Bambu Mantarı, Japon Bambu Mantarı gibi isimler ile bilinen bu mantarı biz Mantarlı Yaşam ailesi olarak Ağuluhuni Mantarı olarak inceleyeceğiz.

Şapka: Şapkanın çapı (1.2) 4–7 cm’dir. Genç evrelerde yuvarlatılmış şapka ağzı ile düz dışbükey bir şekle sahiptir, daha sonra sadece geç dönen bir şapka kenarı ile ancak başın ortasından itibaren düz bir içbükey şekle sahiptir. Şapka, düzenli şekilli ve daireselden düzensiz dalgalı ve dalgalı arasında değişir. Şapka derisi nemlidir, nemli, kuru, mat ve biraz kadifemsi olduğunda pürüzsüz ve parlaktır. Şapka parlak sarı-turuncu renktedir, şapkanın ortasında daha kırmızı-turuncu ve özellikle gençken şapka kenarında uzun süre kalan beyaz donla kaplıdır, böylece beyaz görünür. Şapkada ayrıca şapkanın ortasına doğru kahverengimsi su lekeleri görülmektedir. Şapkanın ağzı hafif nervürlüdür. 

Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga
Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga

Lameller: Lameller soluk turuncu renktedir, aşağı doğru eğimlidir, birbirine çok yakındır ve nadiren çatallıdır. Ortalama 2-3 mm genişliğinde olup ve etten ayrılamazlar.  

Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga
Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga

Gövde-Sap: Sap, 3–6.5 × 0.7–1.3 cm boyutlarındadır, tabanda sivriltilmiştir, ancak tek mantar veren gövdelerde de tabana doğru biraz sopa şeklindedir. Gövde yüzeyi, üst kısımdaki şapka gibi buzlu ve daha aşağıya uzunlamasına lifli yapıdadır. Etli kısım ince, şapkada 3 mm kalınlığa kadar, şapka derisinin hemen altında beyaz, kremsi sarı ve lamellerin hemen üzerinde açık kahverengidir (“sütlü kahve”).  Gövde kabuğunun eti şapka etinden daha serttir ve soluk kırmızımsı bir renge sahiptir.

Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga
Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga

Koku: Ayırt edici aromatik ve meyvemsi güzel bir kokusu vardır. Tadı ilk başta biraz mantarımsı ama acıdır, ancak aynı zamanda Shiitake’nin (Lentinula edodes) tadını anımsatır. Kısa süre sonra kokunun meyvemsi bileşenleri tadı maskeler (çok yüksek toksisite nedeniyle, tayin için tat örnekleri kesinlikle tavsiye edilmez! ).

Spor Baskısı: Paralepistopsis acromelalga spor baskısı rengi beyazdır. Sporlar 3.2-4.2-5.1 × 2.6-3.2-3.7 µm boyutlarındadır. Bunlar oval-elipsoidal ila neredeyse küreseldir, ışık mikroskobunda pürüzsüzdür ve 0,5 µm uzunluğa kadar kesik apikülüsler bulunur. Spor duvarı biraz kalın cidarlıdır, optik olarak iki katmanlı, iç cidar katmanı siyanofilik değildir, dış taraf çok ince, zayıf siyanofiliktir, spor plazması da zayıf siyanofiliktir.  Sporlar genellikle sadece bir yağ damlacığı içerir ve renksiz-hiyalin, çoğunlukla tek çekirdekli, daha nadiren de iki çekirdeklidir.

Habitat: Saprofit yani kullandıkları besini, ölü organizmalardan sağlayan ayrıştırıcı (saprofit) mantarlardandır. Bu saprofit yani ayrıştırıcı mantarlar, ölü organik maddelerin parçalanmasına da yardımcı olurlar. Paralepistopsis acromelalga, Japonya’da ve (daha nadir olarak) Kore’de, genellikle bambu ağaçları altında veya yakınında, enderde olsa iğne yapraklı ormanlarda bulunur.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Zehirli bir mantardır. Japonya ve Güney Kore’de Paralepistopsis (Clitocybe) acromelalga ve Fransa,İtalya ve Türkiye’de Paralepistopsis (Clitocybe) amoenolens ile mantar zehirlenmesi vakalarında eritromelalji sendromu bildirilmiştir. Her iki türden de izole edilen akromelik asit zehirlenmelere sebep olan madde için bir aday olarak görülmesine rağmen, asıl sorumlu toksin henüz kesin olarak belirlenememiştir. Bu sendromda, daha iyi bilinen mantar zehirlenmelerinden farklı olarak, mide rahatsızlıkları, kusma ve ishal gibi belirtilere pek rastlanmaz. Bu sendromun en yaygın ve en iyi bilinen belirtileri, özellikle elektrik şoku gibi ağrılı ayaklarda ödem ve deri döküntüsüdür. 

Ek bilgiler: İlk kez 1918 yılında Japonya’da bulunmuştur. Clitocybe cinsinin bir basidiomycete mantarı olan Clitocybe acromelalga 1918’de Paralepista flaccida zannedilerek yenilmesi ve mantar zehirlenmesi semptomlarının, yenilmesinden üç gün sonra ortaya çıkması ile zehirli yeni bir olduğu keşfedildi. 

Zehirli Clitocybe acromelalga , sarımsı kahverengi, huni şapkalı yenilen Paralepista flaccida (eski adıyla Lepista inversa) ile kolayca karıştırılabilir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Ağuluhuni Mantarı
Paralepistopsis acromelalga
Paralepistopsis acromelalga
Clitocybe acromelalga
Clitocybe acromelalga

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Cortinariaceae2 gün ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 gün ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 hafta ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 hafta ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae2 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)