Paxillus rubicundulus – Çökük İztutan Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Boletales
Aile: Paxillaceae
Cins: Paxillus
Tür: Paxillus rubicundulus
Paxillus rubicundulus, bazı kaynaklarda Paxillus filamentosus olarak geçer; ancak MycoBank ve Index Fungorum bu iki ismi ayrı türler olarak değerlendirir.
Agaricus filamentosus Scop. (1772) sinonim ismi de mevcuttur.
Şapka: P.rubicundulus şapkası basık veya huni şeklindedir. Şapka yüzeyi kadifemsi, kabuksu veya pürüzlü olabilir. Renk olarak sarımtırak kahverengiden kırmızımsı kahverengiye tonlarda olabilir. Şapka kenarları bazen içe dönük, yani kıvrıktır.
Lameller: V şeklinde çatallanma eğiliminde olan lamelleri, başlangıçta açık sarı olup, olgunlukta daha kahverengi tonlara döner. Lameller recurrent yani sapa doğru akar. Lamellerin dokunulduğunda veya zedelendiğinde kırmızımsı kahverengiye dönüştüğü görülür.
Gövde-Sap: Silindirik sap genellikle ortada yani merkezde yer alır, bazen hafif eksantrik (merkezden biraz kaymış) olabilir. Tabana doğru daralma eğilimi gösterebilir. Sap boyu ortalama 2–6 cm, kalınlığı ise 0.5–1.5 cm civarındadır. Sap rengi şapkası ile benzer tonda, yani sarımsı-kahverengi, kırmızımsı kahverengi veya olgunlaştıkça daha koyu kahverengidir. Çoğu örnekte kırmızımsı tonlarla kaplı olduğu özellikle belirtilir. Sap yüzeyi pürüzsüz ya da hafif liflidir; bazen kadifemsi bir görünüm sergiler.
Koku: Bariz bir kokusu yoktur. “Ayırt edici değildir” demek daha doğru olur.
Spor Baskısı: Kahverengi (soluk pas rengi) sporları ve spor izi vardır. Sporlar silindirik olup, boyutları 5.5–8.5 × 4-5 μm’dir. Hifaların şapka kütikülü çoğunlukla 5 μm’den daha geniştir.
Habitat: Huşgiller (Betulaceae) familyasından Alder yani Kızılağaç (Alnus spp) ile mikorizal bir mantar türüdür. Türe iğne yapraklı ve karışık ormanlarda rastlanır , tipik olarak yerde veya çürüyen odunlar, dallar üzerinde yetişir.
kırmızımsı-kahverengi ila kahverengi bir kapağı, 3-8 cm çapında ve genellikle kavisli veya bükülmüş bir sapı vardır. Sporları kahverengidir ve siğiller veya retikülasyonlarla süslenmiştir.
Türkiye’de resmi kaydı olan bir mantardır; Asıl Ege Bölümü, Doğu Karadeniz Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü, Adana Bölümü ve Yukarı Murat-Van Bölümlerinde resmi kaydı yapılmıştır.
Mevsim: Yaz sonu ve Sonbahar (Ağustos’tan Ekim’e).
Yenilebilirlik ve Toksisite: Muhtemelen zehirlidir. Paxillus cinsine ait bazı türlerin ciddi toksisiteye sahip olması nedeniyle çok dikkatli olunmalıdir. Paxillus sendromuna sebep olur. Hem P. rubicundulus, hem de P. involutus tüketimiyle ilişkili ciddi bir immunolojik reaksiyondur. İlk başta sindirim sistemi belirtileri (kusma, ishal), ardından hemolitik anemiye dönüşebilen, ciddi ve potansiyel olarak ölümcül reaksiyonlar görülebilir.
.
Ek bilgiler: Başta Paxillus olivellus ve Paxillus involutus olmak üzere diğer Paxillus türleri ile morfolojik açıdan benzerlik gösterebilirler. Ancak, oval ve daha küçük sporları ile ve de Kızılağaç (Alnus spp) ile mikorizal ilişkisi olması ile kolayca ayırt edilirler.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
