Connect with us

Fomitopsidaceae

Katmerlice mantarı (Phaeolus schweinitzii)

Published

on

Phaeolus schweinitziiKatmerlice


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Polyporales

Aile: Fomitopsidaceae

Cins: Phaeolus

Tür: Phaeolus schweinitzii

Phaeolus schweinitzii yaygın olarak kadife üstlü mantar (velvet-top fungus), boyacının poliporu (dyer’s polypore), veya boyacının mazegili (dyer’s mazegill) olarak bilinen, Douglas köknarı, ladin, köknar, baldıran otu, çam ve karaçam gibi kozalaklı ağaçlarda çürümeye neden olan bir bitki patojenidir. 

Bitkideki selülozu bozan kahverengi çürümeye neden olur. Bu nedenle, oldukça erken bir çürüme aşamasında bile, gövde tabanının yakınında genellikle gevrek kırılmaya yol açar. Toprak üstünde başlayan bu çürüme, dal kırılmasına veya kopmasına neden olabilir.

Çoğunlukla çam ve ladin ağaçları olmak üzere kozalaklı ağaçların köklerinde, bazen iki veya üç üst üste binen katmanda görülür. Yıllık bir brakettir ve olgunlaştıkça daha kahverengi bir merkez bölgesine, belirgin bir sarı kenara sahip olabilir. Yuvarlak veya yelpaze şeklindedir.

İlk olarak 1821’de İsveçli mikolog Elias Magnus Fries tarafından tanımlanmış ve Polyporus schweinitzii iki terimli bilimsel adı verilmiştir. 1900’de Fransız mikolog Narcisse Theophile Patouillard bu türü Phaeolus cinsine aktarmış ve şu anda kabul edilen bilimsel adı olan  Phaeolus schweinitzii ismini almıştır. Bazı otoriteler Phaeolus cinsini Polyporacea familyası içine yerleştirir. !

Phaeolus genel adı, karanlık veya belirsiz anlamına gelen Phae ve anlamı ‘biraz’ olarak değiştiren olus ön ekinden gelir. Bu cinsteki mantarların koyu renkli olmasından kaynaklanır. Spesifik sıfat schweinitzii , bazıları tarafından Kuzey Amerika mikolojik biliminin kurucusu olarak kabul edilen Amerikalı botanikçi-mikolog Lewis David von Schweinitz’i onurlandırmak içindir.

Şapka: Katmerlice mantarı şapkası, 15 ila 25 cm çapında ve 2 ila 5 cm kalınlığındadır. Genellikle bir kaç tanesi birbirine kaynamış halde büyürler. Şapkalar genişledikçe ince dalları, çam iğnelerini, çimenleri ve diğer nesneleri içine alma eğilimindedirler.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Gözenekler ve tüpler: Gövdeden aşağı inen gözenekler, gençken turuncudan parlak sarıya, yeşilimsi sarıdan zeytine ve sonunda kahverengiye dönüşür. Koyu kahverengiden neredeyse siyaha kadar morarma olabilir. Gözenekler mm başına 1-3 adet olup, açısal veya neredeyse yarık benzeridir. Tüpler 1-7 mm derinliğindedir.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Gövde: Dyer’s polypore gövdesi az ya da çok merkezi bir yapı olarak bulunur. 2,5–5 cm uzunluğunda, 2-2,5 cm kalınlığında, gözenek yüzeyinin altında kahverengi ve kadifemsidir.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Koku: Tadı acı olup, ayırt edici bir kokusu yoktur.

Spor Baskısı: Sporlar 7-8 x 2.0-2.5 µm boyutlarında, elipsoidden ovale, hiyalin ve pürüzsüzdür. Spor baskısı beyazımsı ila sarımsıdır.

Hymenial sistidia 40–100 x 5–12,5 µm; yuvarlak ila subklavat uçlara sahip silindirik, ince duvarlı, düz, KOH içinde hiyalin ila kahverengimsidir. Hifal sistem monomitik, bağlamsal hifler ince ila orta kalınlıkta duvarlı, basit bölmeli, ara sıra dallanmalı, KOH’de kırmızımsı kahverengi, 5-15 µm genişliğinde olup dokular genellikle KOH yuvalarında sarı ila turuncumsu pigmentlere sızar.        

Habitat: İğne yapraklı ağaçların, özellikle çam ve ladinlerin köklerinde ve bazen de karaçamlarda parazittir. Bu çok gözenekli mantar konakçısını öldürebilir ve sonrasında saprobik hale gelerek ağaç devrildiğinde veya kesildiğinde ölü kökler ve kütüklerle beslenir. Canlı kozalaklı ağaçların köklerinin kahverengi kübik çürümesine neden olur. Ormancılar tarafından nefret edilse de, boyacılar tarafından ipliği renklendirmek için çok değerlidir.

Mevsim: Yaz ve sonbahar boyunca-bazen yılbaşına kadar devam edebilir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Genç evrelerde çok tüylü, olgun evrelerde çok serttir. Tüketilmez olarak kabul edilir. Toksin içermesi de mümkündür.

Ek bilgiler: Bu boya poliporu kumaşlar için boya hazırlamakta kullanılır ve idealdir. Sarı, turuncu ve kahverenginin çeşitli tonlarında ipliğin boyanmasında kullanılır.
Türkiye’de de resmî kaydı olan Katmerlice mantarının, ülkemizde Çatalca-Kocaeli Bölümü, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Asıl Ege Bölümü ve Akdeniz Bölgesinde kaydı yapılmıştır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae2 saat ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae2 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae4 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae6 gün ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)