Connect with us

Fomitopsidaceae

Katmerlice mantarı (Phaeolus schweinitzii)

Published

on

Phaeolus schweinitziiKatmerlice


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Polyporales

Aile: Fomitopsidaceae

Cins: Phaeolus

Tür: Phaeolus schweinitzii

Phaeolus schweinitzii yaygın olarak kadife üstlü mantar (velvet-top fungus), boyacının poliporu (dyer’s polypore), veya boyacının mazegili (dyer’s mazegill) olarak bilinen, Douglas köknarı, ladin, köknar, baldıran otu, çam ve karaçam gibi kozalaklı ağaçlarda çürümeye neden olan bir bitki patojenidir. 

Bitkideki selülozu bozan kahverengi çürümeye neden olur. Bu nedenle, oldukça erken bir çürüme aşamasında bile, gövde tabanının yakınında genellikle gevrek kırılmaya yol açar. Toprak üstünde başlayan bu çürüme, dal kırılmasına veya kopmasına neden olabilir.

Çoğunlukla çam ve ladin ağaçları olmak üzere kozalaklı ağaçların köklerinde, bazen iki veya üç üst üste binen katmanda görülür. Yıllık bir brakettir ve olgunlaştıkça daha kahverengi bir merkez bölgesine, belirgin bir sarı kenara sahip olabilir. Yuvarlak veya yelpaze şeklindedir.

İlk olarak 1821’de İsveçli mikolog Elias Magnus Fries tarafından tanımlanmış ve Polyporus schweinitzii iki terimli bilimsel adı verilmiştir. 1900’de Fransız mikolog Narcisse Theophile Patouillard bu türü Phaeolus cinsine aktarmış ve şu anda kabul edilen bilimsel adı olan  Phaeolus schweinitzii ismini almıştır. Bazı otoriteler Phaeolus cinsini Polyporacea familyası içine yerleştirir. !

Phaeolus genel adı, karanlık veya belirsiz anlamına gelen Phae ve anlamı ‘biraz’ olarak değiştiren olus ön ekinden gelir. Bu cinsteki mantarların koyu renkli olmasından kaynaklanır. Spesifik sıfat schweinitzii , bazıları tarafından Kuzey Amerika mikolojik biliminin kurucusu olarak kabul edilen Amerikalı botanikçi-mikolog Lewis David von Schweinitz’i onurlandırmak içindir.

Şapka: Katmerlice mantarı şapkası, 15 ila 25 cm çapında ve 2 ila 5 cm kalınlığındadır. Genellikle bir kaç tanesi birbirine kaynamış halde büyürler. Şapkalar genişledikçe ince dalları, çam iğnelerini, çimenleri ve diğer nesneleri içine alma eğilimindedirler.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Gözenekler ve tüpler: Gövdeden aşağı inen gözenekler, gençken turuncudan parlak sarıya, yeşilimsi sarıdan zeytine ve sonunda kahverengiye dönüşür. Koyu kahverengiden neredeyse siyaha kadar morarma olabilir. Gözenekler mm başına 1-3 adet olup, açısal veya neredeyse yarık benzeridir. Tüpler 1-7 mm derinliğindedir.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Gövde: Dyer’s polypore gövdesi az ya da çok merkezi bir yapı olarak bulunur. 2,5–5 cm uzunluğunda, 2-2,5 cm kalınlığında, gözenek yüzeyinin altında kahverengi ve kadifemsidir.

Phaeolus schweinitzii
Phaeolus schweinitzii

Koku: Tadı acı olup, ayırt edici bir kokusu yoktur.

Spor Baskısı: Sporlar 7-8 x 2.0-2.5 µm boyutlarında, elipsoidden ovale, hiyalin ve pürüzsüzdür. Spor baskısı beyazımsı ila sarımsıdır.

Hymenial sistidia 40–100 x 5–12,5 µm; yuvarlak ila subklavat uçlara sahip silindirik, ince duvarlı, düz, KOH içinde hiyalin ila kahverengimsidir. Hifal sistem monomitik, bağlamsal hifler ince ila orta kalınlıkta duvarlı, basit bölmeli, ara sıra dallanmalı, KOH’de kırmızımsı kahverengi, 5-15 µm genişliğinde olup dokular genellikle KOH yuvalarında sarı ila turuncumsu pigmentlere sızar.        

Habitat: İğne yapraklı ağaçların, özellikle çam ve ladinlerin köklerinde ve bazen de karaçamlarda parazittir. Bu çok gözenekli mantar konakçısını öldürebilir ve sonrasında saprobik hale gelerek ağaç devrildiğinde veya kesildiğinde ölü kökler ve kütüklerle beslenir. Canlı kozalaklı ağaçların köklerinin kahverengi kübik çürümesine neden olur. Ormancılar tarafından nefret edilse de, boyacılar tarafından ipliği renklendirmek için çok değerlidir.

Mevsim: Yaz ve sonbahar boyunca-bazen yılbaşına kadar devam edebilir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Genç evrelerde çok tüylü, olgun evrelerde çok serttir. Tüketilmez olarak kabul edilir. Toksin içermesi de mümkündür.

Ek bilgiler: Bu boya poliporu kumaşlar için boya hazırlamakta kullanılır ve idealdir. Sarı, turuncu ve kahverenginin çeşitli tonlarında ipliğin boyanmasında kullanılır.
Türkiye’de de resmî kaydı olan Katmerlice mantarının, ülkemizde Çatalca-Kocaeli Bölümü, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Asıl Ege Bölümü ve Akdeniz Bölgesinde kaydı yapılmıştır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri14 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae1 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)