Connect with us

Mantar Türleri

Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)

Published

on

Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)

Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem:  Mantarlar- Fungi

Bölüm : Ascomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phalles

Aile: Phallaceae

Cins: Phallus

Tür: Phallus impudicus

Phallus impudicus-Common Stinkhorn-Pis Kokulu Boynuz Mantarı
Phallus impudicus

Dünyada Common Stinkhorn (Adi Kokuşmuş Boynuz diye tercüme edilebilir) olarak bilinen Phallus impudicus (Pis Kokulu Boynuz Mantarı) kötü kokusu ve olgunlaştığında fallik şekli ile tanınan yaygın bir mantardır. Avrupa ve Kuzey Amerika’da, ormanlar ve malçlı bahçeler gibi odun kalıntıları bakımından zengin habitatları seven bir türdür. Yazdan sonbaharın sonuna kadar görünür. Meyveli yapı uzun ve beyazdır ve sümüksü, koyu zeytin renkli konik başlıdır. Gleba olarak bilinen bu malzeme sporları içerir ve leşe benzeyen koku tarafından çekilen böcekler tarafından taşınır. Çok aşırı kötü kokusu ve olgunluk evresindeki biraz utandıran, biraz güldüren görünümü (Erkeklik organınını andıran yapısı ) ile tanınan, tuhaf bir mantardır! Kötü kokusuna rağmen genellikle zehirli değildir ve olgunlaşmamış mantarlar Fransa ve Almanya’nın bazı bölgelerinde tüketilmektedir. Phallus impudicus fiziksel görünüşü hasebiyle dünyada kendisinden bir hayli söz ettirmiş bir mantardır diyebiliriz! Öyleki, 17.yüzyıl İngiltere’sinde (Mantarın olgunluk evresindeki Penis’e benzer haline atıfta bulunarak ) çok sayıda isim ile anılan bir mantar konumuna gelmiştir!

Şapka: Olgunlaşmamış, yeni yetme hali 4-6 cm boy ve 3-5 cm çapında, olgun yani yetişkin örnekleri ise, 10-25 cm boy, 4-5 cm çapında olabilmektedir. Gövde yapısı uzun boylu ve beyaz, sümüksü, koyu zeytin renklidir, şapkası sivri konik kafalıdır. Gleba (Gleba; puffball veya stinkhorn gibi, belirli bazı mantarların, spor taşıyan iç kütlesidir) olarak bilinen bu yapı, sporları içerir ve bu sporlar, leş kokusunu çağrıştıran bu kötü  kokunun çektiği böcekler tarafından çevreye ve uzaklara taşınır. Bu aşırı kötü kokusuna rağmen zehirli bir mantar türü değildir.

Phallus impudicus Şapkası Koyu renklidir.
Phallus impudicus

Gövde-Sap: Bazı kaynaklarda “cadının yumurtası” olarak adlandırılan olgunlaşmamış, yavru  hali, pis kokulu beyazımsı veya pembemsi bir yumurta şeklindedir.  4 ila 6 cm boyutlarında olabilir.  Dış tarafta, zeytin rengi, jelatinimsi,  Gleba’yı kaplayan peridyum olarak da bilinen kalın beyazımsı bir volva vardır.  Sporları içeren  bu yapı sinekleri de etkiler ve salgıladığı leş kokusu ile üzerine çeker; Bu tabaka içinde genişletilmiş meyve gövdesinin ‘başı’ olan yeşil bir tabaka vardır, ve bunun içinde, hazne (genişlediğinde sap) adı verilen beyaz bir yapıdır. Bu  sap kısmı sık, fakat süngerimsi havadar bir yapıya sahiptir. Yumurtalar bir veya iki gün içinde çok hızlı bir şekilde  kokuşma meydana getirir.  Olgun halde iken, 10 ila 30 cm  uzunluğunda ve 4 ila 5 cm çapında olup, 2 ila 4 cm yüksekliğinde konik bir şapkayla kaplıdır, yeşilimsi kahverengi sümüksü gleba mevcuttur.  

Koku: Çok ağır ve pis, hoş olmayan bir kokusu vardır. Koku ayırt edici özellik değildir.

Spor Baskısı: Sporları ise, 3-5 ile 1.5-2.5 µm boyutlarında ve eliptik ila dikdörtgen bir şekle sahiptir.

P.impudicus

Habitat: Dünya üzerindeki yayılım alanları, Avrupa ,Kuzey Amerika, Günay Amerika, Asya ve Güneydoğu Avusturalya olup, ormanlarda ve odun kalıntıları bakımından zengin habitatlarda kendine yaşama şansı bulmuşlardır. Habitatları, çürüyen ağaçlarla ilişkili olup ( Mikorizal -ortak yaşam ), yaprak döken ağaçların olduğu ormanlarda sıkça rastlanılan bir türdür. Hatta, kozalaklı ağaçların bulunduğu yerlerde, park ve bahçe gibi çimenlik alanların bulunduğu ortamlarda dahi görülebilirler.

Mevsim: Sezonu yaz aylarından başlar, sonbaharın sonlarına kadar sıkça görülür. 

Yenilebilirlik ve Toksisite: Özellikle Fransa’ da ve Almanya’nın bazı bölgelerinde Pis Kokulu Boynuz Mantarı- Phallus impudicus zevk ile yenilen bir mantardır. Taze veya salamura olara yenilir ve satılır. Ayrıca yumurta aşamasında iç tabakanın parçaları bir bıçak yardımı içe kesilip çiğ olarak da yenilebilir. Sosislerde kullanıldığı bilinir.

Çok çeşitli kullanımların tıbbi bir mantarı olarak kabul edilir. Phallus impudicus ekstreleri, Venöz Tromboz ( Toplardamarda kan pıhtılaşması) riskini azaltabilir. Son olarak ilginç bir not düşerek bitirelim; Phallus  impudicus Mantarı, Ortaçağda Aşk iksiri olarak da kullanılmıştır.

Ek bilgiler: Bu tuhaf görünümlü , aşırı kötü kokan mantarın (Phallus impudicus) büyüme hızı saatte 10-15 cm olarak ölçülmüştür.

Kuzey Amerika’da Phallus impudicus, benzer Phallus hadriani türünden , Phallus hadriani türünün mor renkli volvası ile ayırt edilebilir. Phallus hadriani Sadece Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da, çoğunlukla  sahillerde kumlar üzerinde büyürler. Diğer bir benzer tür olan Phallus ravenelii ise Kuzey Amerika’ya özgü, daha küçük boyutlarda, pürüzsüz çan şeklinde bir şapkaya sahip bir türdür. Phalluslarda Sporların dağılımı ve çevreye yayılışı, sporlarını havaya saçan çoğu “tipik” mantardan çok farklı şekilde olmaktadır. Phallus cinsi mantarlar , sporlarını havaya saçmak yerine, uçlarında, sinekleri ve diğer böcekleri çekmek için keskin, hastalıklı tatlı bir leş kokusuna sahip yapışkan bir spor kütlesi üretirler. Bu Gleba adı verdiğimiz spor içeren kitlenin  barındırdığı kokulu kimyasallar arasında, metanetiol, hidrojen sülfür, linalool, trans-okimin, fenilasetaldehid, dimetil sülfür ve dimetil trisülfür bulunmaktadır.

Phallus impudicus
yenilebilir yumurta hali
Phallus impudicus
yenilebilir yumurta hali

Olgunlaşmış büyük bir Phallus, bu kötü kokusunu ormanda çok uzak mesafelere yayabilir ve yakın çevrelerde çoğu insan bu aşırı leş gibi kokuyu alır ve  iğrenç bulur.  Aynı habitattaki Sinekler Gleba’ya (Şapka) konarlar ve konduğunda istemsiz olarak bacakları ile spor kütlesini toplar ve başka yerlere taşırlar. Bir nevi Phallus impudicus’ların çoğalmasına katkıda bulunurlar. Avusturya’da yapılan bir araştırma, sineklerin (Calliphora vicina, Lucilia caesar, Lucilia ampullacea ve Dryomyza anilis türleri) de balçıkla beslendiğini ve meyve gövdesinden ayrıldıktan kısa bir süre sonra, yoğun sporlar süspansiyonu içeren sıvı dışkı bıraktıklarını göstermiştir.  

Aynı çalışma bazı böceklerin türlerinin de (Oecoptoma thoracica ve Meligethes viridescena gibi ) Phallus türlerinin bu kötü kokusuna çekildiğini, ancak meyve veren vücudun hipal dokusunu besleme eğiliminde oldukları için spor yayılmasında daha az rol oynadığını göstermiştir.  

Yaşlı, çok olgunlaşmış Phallus impudicus mantarlarının şapka üzerindeki balçık yapılar kaybolur ve yerini çıplak, sarımsı, çukurlaşmış ve çıkıntılı  bir yüzey alır.  Bu hali ile, bazen yanlışlıkla  bir  Altın Kuzu Göbeği Mantarı olarak tabir ettiğimiz Morel’e  (Morchella esculenta) az da olsa benzetilebilir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur!

GALERİ

Common Stinkhorn -Phallus impudicus- Pis Kokulu Boynuz Mantarı
Pis Kokulu Boynuz Mantarı
Common Stinkhorn -Phallus impudicus
Phallus impudicus-Pis Kokulu Boynuz Mantarı Volvası
Pis Kokulu Boynuz Mantarı Volvası
Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)
Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)
Phallus impudicus - common stinkhorn yumurta hali
Phallus impudicus yumurta hali
Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)
Pis Kokulu Boynuz Mantarı (Phallus impudicus)
Kokulu Boynuz Mantarı ilk evresi
Kokulu Boynuz Mantarı ilk evresi

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
3 Comments

3 Comments

  1. Sema Canat

    02/01/2023 at 04:38

    benim bahcemde çok fazla boynuz mantarı var. yok etmelimiyim veya nasıl değerlendirebilirim.yardımcı olursanız sevinirim teşekkürler

  2. Ali Aydoğdu

    02/01/2023 at 12:35

    Merhaba, sadece yumurta evresinde afrodizyak etkisine inanarak (emin değiliz) tüketenler var. Olgun evrede kötü koktuğu için tüketilmez. Rahatsız etmiyorsa yok etmenize gerek yok. Bahçe için zararlı değil , yararlıdır.

  3. Emre

    31/08/2023 at 16:10

    Merhaba, sadece yumurta evresinde jel kısmını kazıdıktan sonra iç bölümünü afiyetle yiye bilirsiniz.

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Discina5 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae4 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)