Connect with us

Mantar Türleri

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Published

on

Pluteus vellingae – Vellinga Çıtkırdısı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Pluteaceae

Cins: Pluteus

Tür: Pluteus vellingae

Pluteus vellingae, ilk olarak 25 Temmuz 2022 tarihinde Journal Of Fungi’de yayımlanan resmî bir makale ile ilgimizi çekti. O gün dünyaya ilk kez tanıtılmış olan bu ilginç türü, araştırma ve sitemizde yazmamız gerektiğini düşündük. Bu bilimsel çalışmada ve makalenin hazırlanmasında dünyanın bir çok ülkesinden mikologlar çalıştı. Bu çok kıymetli mikologlara (Alfredo Justo, Giuliano Ferisin, Hanna Ševčíková, Oğuzhan Kaygusuz, Guilermo Muñoz Gonzales, Renee Lebeuf ve Stephen D. Russell) bilime katkılarından dolayı Mantarlı Yaşam ekibi olarak çok teşekkür ediyoruz. Türk Mikolog ve bilim insanı Dr Oğuzhan Kaygusuz hocamızında bu çalışma grubu içinde olmasından, ayrıca gurur duyduğumuzu da ilave etmek isteriz.

P. vellingae ismi, mikoloji bilimine büyük hizmetler vermiş ve hala vermekte olan, Amerikalı mikolog ve bilim insanı Else C. Vellinga’ya ithafen verilmiştir. Biz de bu mantarı sizlere “Vellinga Çıtkırdısı” olarak anlatacağız.

Şapka: P. vellingae şapkası, 7–40 mm genişliğinde, çan şeklinde-dışbükey veya gençken sadece çan şeklindedir. Mantar olgunlaştıkça şapka düzleşir. Şapkanın merkezinde geniş ve belirgin bir umbo çıkıntısı bulunur. Yüzey rengi mantar ıslak iken hafif bir şekilde renk değiştirebilir. Şapka kenarlarına doğru yarı saydam çizgili olup, merkez çevresinde ve merkezden kenara doğru hafif ila kuvvetli buruşukluk oluşur. Bozulmamış veya eski örneklerde küçük çatlaklar olur. Şapka rengi kahverengi ila sarı-kahverengi renklerde olup, bu renk tonları kenarlara doğru gidildikçe hafifçe soluklaşır.

Pluteus vellingae
Pluteus vellingae

Lameller: Lameller, kalabalık (sık) ila orta derecede kalabalık, ventrikoz ve 2–5 mm genişliğindedir. Lameller başlarda krem veya açık sarı ila sarı, daha sonra pembemsi tonlardadır. Lameller düz veya hafif topaklanmış ve kenarları beyazdır. 

Pluteus vellingae
P. vellingae

Gövde-Sap: Sap, 15–55 1–6 mm boyutlarında olup, silindirik, genellikle hafif geniş tabanlıdır. Sap yüzeyi soluk ila parlak sarı veya yeşilimsi sarı tonlarda, uzunlamasına fibriloz, ve tabanda beyaz tomentumludur.

Pluteus vellingae
P. vellingae

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskı rengi pembemsidir. Bazidiosporlar (4.7–)5.4–7.3(–7.7) x4.3–6.3(–7.2) μm, avl x avw = 5.7–6.2 x 5.1–5.6 μm, Q = 1.00–1.26(–1.50), avQ = 1.05–1.19, küresel ya da geniş elipsoit, nadiren ovoid, sporlar hiyalin ve yüzey şekillenmesi yoktur. Sporlar kalın duvarlıdır.

Habitat: Ciddi bir çalışma sonrası, Temmuz 2022 yılında yayımlanan bilimsel makale (https://www.mdpi.com/2309-608X/8/8/773), türün dünyada yaygın bir dağılımı olduğunu ve yıllarca aynı cinse ait farklı türler ile karıştırıldığını göstermiştir. Türkiye’deki dağılımı, çoğunlukla Isparta ve çevresi olarak bilinmekte olup, Denizli ilimizden de de türün örnekleri toplandığı bildirilmiştir. Genellikle, İğne yapraklı ağaçların (Abies, Picea, Pinus gibi koniferlerde) ve bazen de geniş yapraklı, yaprak döken ağaçların (Quercus, Fagus, Populus gibi Angiospermlerin) odunları veya çürümüş materyalleri arasında küçük gruplar oluşturarak yetişmektedir.

Mevsim: Sonbahar -Kış; Özellikle Ekim sonundan Aralık ortalarına kadar süren periyotta yetiştiği bilinmektedir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilirliği henüz bilinmiyor.

Ek bilgiler: Yakın türlerle olan yakın ilişkileri incelendiğinde, Pluteus vellingae yetişme ortamı, sap ve şapkasının renginden dolayı, yıllarca çok yaygın bir tür olan Pluteus romellii ile karıştırılmıştır. Fakat, son yıllarda yapılan detaylı çalışmalar, morfolojik ve genetik olarak, bu iki türün farklı türler olduğunu ispatlamıştır. Aynı cinse ait (Pluteus sp) başka bazı türlerle de karıştırılması mümkündür.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Makalenin hazırlanmasında bizlerden desteğini esirgemeyen ve mantarın kaşiflerinden biri olan Dr Oğuzhan Kaygusuz hocamıza ve web sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri1 gün ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)