Connect with us

Hymenogastraceae

Özgürlükşapkası mantarı (Psilocybe semilanceata)

Published

on

Psilocybe semilanceataÖzgürlükşapkası Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Hymenogastraceae

Cins: Psilocybe

Tür: Psilocybe semilanceata

Yaygın olarak Liberty cap- Özgürlük şapkası olarak bilinen Psilocybe semilanceata, psikoaktif bileşikler psilosibin ve baeosistin üreten bir mantar türüdür. Hem doğada en çok yayılmış psilosibin mantarlarından biridir, hem de en güçlülerinden biridir.  “Özgürlük Şapkası” ismi, Fransız devrimini simgeleyen İngilizce isminden [liberty cap (Stamets, 1996)] esinlenilerek önerilmiştir.

Bu psilocybe türünün Sinonimleri yani eşanlamlıları arasında,

  • Agaricus semilanceatus Fr. (1838)
  • Geophila semilanceata (Fr.) (1886)
  • Panaeolus semilanceatus (Fr.)  (1936)
  • Panaeolus semilanceatus (Fr.) (1939) bulunur.

Pek çok ülkede sihirli mantarlar (magic mushrooms) olarak bilinen psilosibin içeren mantarların bulundurulması ve satışı kesinlikle yasaktır. Ülkemizde ise topyekün uyuşturucu maddeleri bulundurmak üretmek ve dağıtmak yasak ve büyük cezaları olduğundan, Psilocybe türlerini üretmek ve bulundurmak yasaktır. Ancak bazı ülkelerde dozajları ayarlanmış şekilde satılmasına ve tüketilmesine izin verilmektedir. Tüketilmesini Mantarlı Yaşam ailesi olarak kesinlikle tavsiye etmediğimiz bu türü, başka türler ile karıştırmamak için detaylı tanımaya devam edelim;

Şapka: Psilocybe semilanceata mantarı çapı 2,5 cm’ye kadar olan, üstte küçük meme ucu benzeri çıkıntı (umbo) bulunan, ayırt edici bir konik veya çan şeklindeki şapkaya sahiptir. Şapka Sarı ila kahverengidir, ıslak-nemli olduklarında radyal oluklarla kaplı, koyu kahverengi ve kuruduğunda ve olgunlaştıkça daha açık bir renge (açık ten rengi) dönüşürler. Yüzeyi ıslak iken yapışkan, şapka derisi jelatinimi bir yapıda olup kolayca soyulabilir.

Psilocybe semilanceata
Psilocybe semilanceata

Lameller: Bu Psilocybe mantarı türününde lameller dar, birbirine yakın, sapla yarımay biçiminde komşu, kahverenginden morumsu kahverengine kadar değişir.

Psilocybe semilanceata
Psilocybe semilanceata

Gövde-Sap: Sap 40−70 mm × 1−3 mm boyutlarda, genellikle eğri, esnek, açık kahverengi veya morumsu kahverengi, ellendiği zaman mavi, yüzeyi düz, içeriği lifsi yapıda, kısmi zar Cortinarius’lara benzer biçimdedir.

Psilocybe semilanceata
Psilocybe semilanceata

Koku: Unumsu bir kokusu ve tadı vardır.

Spor Baskısı: Sporlar kütle olarak koyu morumsu kahverengidir, elipsoid şekildedir ve bazidiosporları 10.5-15 x 6.5-8.5 μm(mikrometre), kalın çeperli ve elipsoid olup belirgin bir çimlenme açıklığına sahiptir. Bazidiyumlar 27−37 × 8−10 μm, çomak şeklinde ve 4 sporludur.

Psilocybe semilanceata
Psilocybe semilanceata

Habitat: Psilocybe semilanceata, otlak habitatlarında, özellikle ıslak alanlarda büyür. Ancak Psilocybe cubensis‘in aksine, mantar doğrudan dışkı üzerinde büyümez. Daha çok, çürüyen ot kökleriyle beslenen saprobik bir türdür. Kuzey Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde, özellikle Avrupa’da yaygın olarak dağılmıştır ve zaman zaman Güney Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde de bildirilmiştir. Psilocybe semilanceata zehirlenmesinin kayıtlara geçmiş en eski bildiler, Londra’da 1799’a dayanır ve 1960’larda mantar, psilosibin içerdiği doğrulanan ilk Avrupalı ​​türdür.

Bu sihirli mantar türleri, dünyanın hemen hemen her yerinde, daha çok yerleşim alanlarına yakın bölgelerde, bazen de ormanlarda yetişirler. Saprofit olduklarından ölü bitki materyalleri üzerinde ve diğer benzer habitatlarda yaşamaya kolayca uyum sağlarlar.

Psilocybe semilanceata, sığır ve koyun otlaklarında çok yaygın olarak görülür. Günümüze kadar dünyanın birçok yerinde (Almanya, Amerika, Avustralya, Belçika, Doğu Avrupa, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Hollanda, İngiltere, İsveç, İsviçre, İtalya, Kanada, Norveç, Rusya, Şili ve Yeni Zelenda) örneklerine rastlanılmış ve kaydı yapılmıştır. Türkiye’de ise sadece Doğu Karadeniz Bölgemizin Trabzon ilinin Hıdırnebi yaylasında görülmüştür. Bu tür ile birlikte günümüze kadar Türkiye’de Psilocybe cinsine bağlı 13 tür kaydedilmiştir.

Mevsim: Ağustos – Ocak arası sezonudur, fakat en çok Sonbahar aylarında yani Ekim- Kasım gibi görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Psilocybe semilanceata, Psikoaktif bir madde olan Psilocybin-Psilosibin (fisilosibin) adlı bir madde içerir ve zehirlidir.

Liberty Cap- Psilocybe semilanceata nın etkisi, zehirlenmeden sonra yaklaşık 4 ila 7 saat kadar sürer. Zehirlenme eyleminin başlangıcı 20 ila 45 dakikadan sonra gözlenir (mantar suyu şeklinde alındığında ise 10 dakika), zirveye çıkış yaklaşık 1 saat sürer ve zirve etkisi 2-3 saat sürer, ardından 1-2 saat içinde bir düşüş olur. Geri döndürülemez olabilen güçlü bir bilinç değişikliği nedeniyle kısmen veya tamamen zihin kaybı (delilik) mümkündür. Ve bu durumdan çıkmak için profesyonel psikiyatristlerin yardımı gerekebilir. Mantarların etkisinin sona ermesinden sonra, bazen “afterglow” olarak adlandırılan bir sonraki etki, yaklaşık birkaç gün kalabilir. Bu mantarların psychedelic etkisine gezi de denir .

Anormal bilinç durumları meydana getiren, fisilosin ve fisilosibin maddelerini içeren mantarlara halüsinojen veya sihirli mantarlar adı verilmiştir. Halüsinojen mantar cinslerinin en önemlilerinden olan Psilocybe cinsine ait türler birçok eski medeniyette, örneğin; Aristo zamanında Yunanistan’da ve daha sonraları diğer Avrupa ülkelerinde çeşitli amaçlar için kullanılmıştır. Tarihi kaynaklar, Aztek ve Maya medeniyetlerinde yaşayan etnomikologların halüsinojen mantarların gücüne inandıklarını, onları kullanarak farklı bir bilinç düzeyine geçtiklerini, tanrılar ve diğer ruhlarla iletişim kurduklarını ortaya koymaktadır.

Ek bilgiler: Türkiye’de ki ilk ve tek Psilocybe semilanceata örneklerine 2015 yılında Hıdırnebi Yaylası’nda yayılış gösteren (Trabzon-Akçaabat) ladin-kayın karışık ormanı kenarındaki çayırlık alanda rastlanmıştır.

Fiziksel görünümdeki benzerlikler nedeniyle Psilocybe semilanceata ile karıştırılabilecek birkaç farklı Psilocybe türü vardır. Psilocybe tightipes, göze çarpan bir papilla olmaması nedeniyle makroskopik olarak Psilocybe semilanceata’dan ayrılan ince bir otlak türüdür. Yaygın olarak “Meksika özgürlük sınırı” olarak bilinen Psilocybe mexicana da görünüş olarak benzerdir, ancak Meksika’daki subtropikal otlaklarda gübre bakımından zengin toprakta bulunur. Psilocybe semilanceata’dan biraz daha küçük sporlara sahiptir. Bir başka benzer tür, Tayland’da bulunan ve iyi gübrelenmiş kil benzeri topraklarda veya çeltik tarlaları arasında yetişen Psilocybe samuiensis‘tir. Bu mantar, Psilocybe semilanceata’dan 1.5 cm’ye kadar daha küçük şapkası ve baklava biçimli sporları ile ayırt edilebilir. Psilocybe pelliculosa, sahada ayırt edilemeyecek kadar fiziksel olarak benzerdir. Psilocybe semilanceata’dan daha küçük sporları nedeniyle farklılık gösterir, 9–13 x 5–7 μm ölçülerindedir.

Psilocybe semilanceata ayrıca toksik muskarin içeren türler Inocybe geophylla, ipeksi şapkası, sarımsı kahverengi ila soluk grimsi lamelleri ve mat sarımsı kahverengi spor baskısı olan beyazımsı bir mantarla karıştırılmıştır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri18 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)