Connect with us

Mantar Türleri

Ağulu kirmit mantarı (Russula emetica)

Published

on

Russula emeticaAğulu kirmit mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agarcomycetes

Takım: Russulales

Aile: Russulaceae

Cins: Russula

Tür: Russula emetica

Ağulu Kirmit Mantarı (Russula emetica), ilk olarak 1774 yılında Alman mikolog Jacob Christian Schaeffer tarafından Agaricus emeticus (mantar taksonomisinin ilk günlerinde Agaricus cinsine yerleştirilmiştir) adını veren Alman mikolog Jacob Christian Schaeffer tarafından tanımlanan bu mantar, daha sonra Christian Hendrik Persoon tarafından Russula cinsine aktarılmıştır (1796). Russula emetica’nın eşanlamlıları arasında Agaricus emeticus Schaeff , Russula emetica var . emetica (Schaeff.) Pers. ve Russula emetica var . gregia bulunur. Kırmızı şapkasıyla çok cazip görünen ağulu kirmit mantarı yaygın olarak Acı Kusturan Mantar olarakta bilinmektedir. Dünya literatürlerinde ise the sickeneremetic russula, ve vomiting russula olarak geçer. Parlak ve kırmızı şapkası ve uç kısmındaki tarak gibi görünen kenarı, beyaz sapı ile tanınır. Adını rengi ve tüketildiğinde insan üzerinde oluşturduğu etkiden dolayı alır. Tadı çok acıdır ve kurutulup acı baharat olarak kullanıldığı söylenmektedir. Fakat, tüketildiği takdirde ciddi gastrointestinal sendromdan sorumludur (Mukoza zarlarını tahriş eder). Yiyenlerde uzun süre ağız yanması ve şiddetli kusmalara neden olduğu bilinmektedir. Russula türü mantarları tanımlamak oldukça kolaydır fakat türleri birbirinden ayırt etmek oldukça zordur. Herhangi kırmızı şapkalı bir türün Russula emetica olduğunu anlamız için onun sadece şekli ve rengi yeterli olmayabilir. Bu mantarları tanımlamak için spor baskısı ve mikroskobik ortam gerekebilir. Ülkemizde 115 Russula türünün kayıt altına alındığı bilinmektedir. Acı olmayan türlerin yenildiği bilinsede Japonya da görülen ve acı olmayan bir Russula türünün ölümcül şekilde zehirli olduğu bildirilmiş ve bu tez ortadan kalkmıştır.

Şapka: Çapı 8.5 cm civarında, rengi pembemsi kırmızı olup, dışbükey ile düz şekle sahiptir. Üzerindeki zar kolayca soyulabilir. Şapka rengi yosun ve yaprak altında yetişenlerde açık pembeden beyaza, güneş alan yerlerde ise bayrak kırmızısına kadar değişir. Yağışlı havalarda kırmızı şapka üzeri kaygan ve sümüksü yapıdadır. Kurak dönemlerde ise tamamen kuru ve tebeşir gibi kırılgandır.

Russula emetica
Russula emetica

Lameller: Soluk kremden beyaza kadar değişir.

Russula emetica
Russula emetica

Gövde-Sap: 11 cm uzunluğu ve 2,4 cm çapa kadar gelişebilir. Pürüsüz ve beyaz renktedir. Tebeşir gibi kırılgandır.

Russula emetica
Russula emetica

Koku: Hafif meyveli bir koku vardır. Tadı ise aşırı şekilde acı ve biberlidir.

Spor Baskısı:  Elipsoidal, 8-11 x 7.5-8.5µm boyutlarında, iyi gelişmiş bir retikulum oluşturmak için dar bağlayıcılarla bağlanmıştır. 1.2µm boyunda konik siğilleri bulunur. Spor baskısı rengi beyaz veya çok soluk kremdir.

                   

Habitat: Genel olarak kozalaklı ağaçların altında (özellikle çam ve ladin) ve bazen yosunlu, oldukça ıslak alanlarda bulunur.

Mevsim: Ağustos ayından başlayıp Kasım ayına kadar görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Adından da anlaşılacağı gibi, eğer çiğ yenir veya yetersiz pişirilirse, insanları gerçekten çok hasta edebilir. Zehirlenmenin erken belirtileri mide bulantısı ve kusmadır ve bunlara şiddetli mide ağrıları eşlik eder ve bunu sonunda ishal izler. Güçsüz veya bağışıklığı zayıf insanlar veya çok küçük çocuklar haricinde, bu mantarın neden olduğu zehirlenmenin ölümcül olma ihtimali düşüktür. Kapsamlı pişirmenin toksinlerin tamamı olmasa da çoğunluğunu ortadan kaldırdığı söyleniyor, ancak çoğu yetkili bu türe hala insan tüketimi için toplanmaması gereken toksik bir mantar gibi davranıyor. Sincapların ve bazı hayvanların bu kırılgan mantarları hiçbir belirgin kötü etkisi olmadan yenebildiği gerçeği, yenilebilirliğinin kanıtı olarak görülmemelidir.

Ek bilgiler: Benzer türler kendi ile aynı aileden olan Russula atropurpurea, Russula aurea, Russula caerulea, Russula fragilis, Russula nobilis, Russula paludosa, Russula rosea , Russula rutila, Russula sanguinaria, Russula vesca, gibi genel olarak kırılgan mantarlarla benzer yönleri vardır.

Russula türlerini tanımlamak için dikkat etmemiz gerekin bazı karekterler:

Şapkanın rengi ve boyutu (pileus),

Gövdenin alt kısmı ile üst kısmı arasındaki renk değişiklikleri de dahil olmak üzere gövdenin rengi,

Lamellerin tam rengi,

Spor baskısının tam rengi (saf beyazdan kremaya, taba renginden neredeyse sarıya kadar değişir),

Şapkanın üst derisinin soyulup soyulmadığı ve ne ölçüde soyulabildiği,

Tat (buruk, hafif veya acı),

Gövde veya başlığın morarma üzerine herhangi bir boyama reaksiyonu (genellikle biraz gri veya kahverengi),

Lamellerin çatallanıp çatallanması (nadiren),

Koku (bazıları belli belirsiz balık veya karides kokuyor ve diğerleri badem veya kiraz likörü gibi kokuyor – bazıları tarif edilemeyecek kadar kötü kokuyor),

 Diğer birçok mikroskobik özellikleri (Spor baskısı rengi, spor şekli, boyutları vs).

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Discina15 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae1 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae3 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)