Connect with us

Mantar Türleri

Boncuk Kirmiti (Russula xerampelina)

Published

on

Russula xerampelina – Boncuk Kirmit Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Russulaceae

Cins: Russula

Tür: Russula xerampelina

Russula xerampelina – Boncuk Kirmiti Mantarı, büyük ve koyu kırmızı şapkaları olan, iğne yapraklı ormanların zeminlerini kendine habitat seçmiş ektomikorizal bir Russula türüdür. Tür adı ”xerampelina” mantarların yaydığı, haşlanmış kabuklu deniz hayvanlarına (özellikle karides veya yengeç) benzeyen ve örnekler yaşlandıkça güçlenen kokusuna atıfta bulunur. R. xerampelinq halk arasında yengeç mantarı, karides mantarı gibi çeşitli isimlerle anılmaktadırlar. Mantarliyasam.com olarak biz bu mantardan Türkiye Mantarları Listesi adlı referans aldığımız kitaptaki ismi olan ”Boncuk Kirmiti” olarak sizelere anlatacağız. Boncuk Kirmiti mantarları, Russula mantarı familyasına ait 800 kadar tür içerisindeki en lezzetli mantar türlerinden biridir.

Boncuk Kirmiti- Crab Brittlegill ilk olarak 1770 yılında Alman botanikçi Jacob Christian Schaeffer tarafından bilimsel olarak tanımlandı ve ona Agaricus xerampelina iki terimli bilimsel adı verildi.1838’de büyük üstad, İsveçli mikolog Elias Magnus Fries, bu türü Russula cinsine aktardı ve böylece şu anda kabul edilen bilimsel adı Russula xerampelina’yı oluşturdu.

Russula xerampelina’nın eşanlamlıları arasında Agaricus xerampelina, Russula xerampelina var.  xerampelina, Russula alutacea var.  erythropus, Russula erythropus, Russula xerampelina var.  erythropus ve Russula erythropus var.  ochraceus bulunur.

Şapka: Şapka 6-15 cm çapında, kubbeli, düz veya ortası hafif basıktır. Şapka rengi değişkenlik gösterebilmekte, en yaygın olarak mordan şarap kırmızısına hatta yeşilimsi bile olabilmektedir. Mantar yüzeyi yapışkanımsıdır. Dilimlendiğinde eti yumuşak, beyaz, sarımsı kahverengi ila kahverengimsi veya kahverengidir.

Russula xerampelina
Russula xerampelina

Lameller: Boncuk kirmit lamelleri beyaz, hardal rengi veya krem rengindedir. Sapa bitişik olan lamelleri yoğun ve orta derece aralıklıdır.

R. xerampelina

Gövde-Sap: R. xerampelina sapı 4-10 cm uzunluğunda, 1.5-3 cm kalınlığındadır. Mantar silindirik, beyaz veya bazen beyaz üzeri kırmızımsı bir allık ile kaplı olabilmektedir. Boncuk kirmit mantarı yaşla birlikte koyu sarı veya kahverengimsi olur, yüzey oldukça pürüzsüzdür. Türün sapı kesildiğinde veya berelendiğinde yavaş yavaş kahverengiye döner

Russula xerampelina
R. xerampelina

Koku: Boncuk Kirmiti mantarının tadı ve kokusu haşlanmış kabuklu deniz ürünleri gibidir. Özellikle shrimp yani karides gibi diye de eklemek isteriz. Genç örneklerinin ise balık gibi koktuğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı kremsi sarıdan hardal sarısınadır. Sporları elipsoidal ve 8-11 x 6.5-8 μm boyutlarındadır.

Habitat: Shrimp Mushroom-Karides mantarı, bir ektomikorizal mantardır; İğne yapraklı ormanlarda tek başına veya dağınık gruplar halinde büyür. Doğal ortamı genellikle iğne yapraklı ormanlar olan Boncuk kirmiti, Douglas Köknarı-Pseudotsuga menziesii başta olmak üzere, çam, ladin ve köknar ağaçları ile yakından ilişkilidir. Her zaman kozalaklı ağaçların köklerinin yakınında bulunur, burada iki türün birbirini temel besinleri ile beslediği simbiyotik bir ilişki vardır.

Türkiye’de de resmi kaydı olan bu türe, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümlerinde, Asıl Ege Bölümünde, Konya Bölümünde ve Adana Bölümünde rastlanmıştır. Kuzey Yarımkürenin ılıman ülkelerini habitat seçerler.

Mevsim: Yazdan Kışa, fakat en çok Sonbahar aylarında görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: R. xerampelina çiğ olarak kesinlikle tüketilmemelidir. Russula ailesindeki en lezzetli birkaç mantardan biridir. Boncuk Kirmiti mantarları çok net ve doğru tanımlanmadan asla tüketilmemelidir, nedeni ise Russula familyasının 750 den çok türünün bazıları ciddi derecede zehirli olabilmektedir (Misal Russula emetica). Bu sebepledir ki, doğada bulduğunuz mantarları Boncuk kirmiti olduğundan %100 emin değilseniz asla toplamamanızı, topladıysanız bir mantar uzmanına danışmadan yememenizi Mantarliyasam.com öneririz.

Ek bilgiler: Russula sanguinea ve diğer birkaç kırmızımsı veya morumsu Russula türüne çok benzer görünebilir, ancak bunların hiçbirinde, Bocuk Kirmitinin karakteristik haşlanmış kabuklu deniz ürünleri kokusu yoktur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Discina2 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae4 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)