Connect with us

Mantar Türleri

Boncuk Kirmiti (Russula xerampelina)

Published

on

Russula xerampelina – Boncuk Kirmit Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Russulaceae

Cins: Russula

Tür: Russula xerampelina

Russula xerampelina – Boncuk Kirmiti Mantarı, büyük ve koyu kırmızı şapkaları olan, iğne yapraklı ormanların zeminlerini kendine habitat seçmiş ektomikorizal bir Russula türüdür. Tür adı ”xerampelina” mantarların yaydığı, haşlanmış kabuklu deniz hayvanlarına (özellikle karides veya yengeç) benzeyen ve örnekler yaşlandıkça güçlenen kokusuna atıfta bulunur. R. xerampelinq halk arasında yengeç mantarı, karides mantarı gibi çeşitli isimlerle anılmaktadırlar. Mantarliyasam.com olarak biz bu mantardan Türkiye Mantarları Listesi adlı referans aldığımız kitaptaki ismi olan ”Boncuk Kirmiti” olarak sizelere anlatacağız. Boncuk Kirmiti mantarları, Russula mantarı familyasına ait 800 kadar tür içerisindeki en lezzetli mantar türlerinden biridir.

Boncuk Kirmiti- Crab Brittlegill ilk olarak 1770 yılında Alman botanikçi Jacob Christian Schaeffer tarafından bilimsel olarak tanımlandı ve ona Agaricus xerampelina iki terimli bilimsel adı verildi.1838’de büyük üstad, İsveçli mikolog Elias Magnus Fries, bu türü Russula cinsine aktardı ve böylece şu anda kabul edilen bilimsel adı Russula xerampelina’yı oluşturdu.

Russula xerampelina’nın eşanlamlıları arasında Agaricus xerampelina, Russula xerampelina var.  xerampelina, Russula alutacea var.  erythropus, Russula erythropus, Russula xerampelina var.  erythropus ve Russula erythropus var.  ochraceus bulunur.

Şapka: Şapka 6-15 cm çapında, kubbeli, düz veya ortası hafif basıktır. Şapka rengi değişkenlik gösterebilmekte, en yaygın olarak mordan şarap kırmızısına hatta yeşilimsi bile olabilmektedir. Mantar yüzeyi yapışkanımsıdır. Dilimlendiğinde eti yumuşak, beyaz, sarımsı kahverengi ila kahverengimsi veya kahverengidir.

Russula xerampelina
Russula xerampelina

Lameller: Boncuk kirmit lamelleri beyaz, hardal rengi veya krem rengindedir. Sapa bitişik olan lamelleri yoğun ve orta derece aralıklıdır.

R. xerampelina

Gövde-Sap: R. xerampelina sapı 4-10 cm uzunluğunda, 1.5-3 cm kalınlığındadır. Mantar silindirik, beyaz veya bazen beyaz üzeri kırmızımsı bir allık ile kaplı olabilmektedir. Boncuk kirmit mantarı yaşla birlikte koyu sarı veya kahverengimsi olur, yüzey oldukça pürüzsüzdür. Türün sapı kesildiğinde veya berelendiğinde yavaş yavaş kahverengiye döner

Russula xerampelina
R. xerampelina

Koku: Boncuk Kirmiti mantarının tadı ve kokusu haşlanmış kabuklu deniz ürünleri gibidir. Özellikle shrimp yani karides gibi diye de eklemek isteriz. Genç örneklerinin ise balık gibi koktuğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı kremsi sarıdan hardal sarısınadır. Sporları elipsoidal ve 8-11 x 6.5-8 μm boyutlarındadır.

Habitat: Shrimp Mushroom-Karides mantarı, bir ektomikorizal mantardır; İğne yapraklı ormanlarda tek başına veya dağınık gruplar halinde büyür. Doğal ortamı genellikle iğne yapraklı ormanlar olan Boncuk kirmiti, Douglas Köknarı-Pseudotsuga menziesii başta olmak üzere, çam, ladin ve köknar ağaçları ile yakından ilişkilidir. Her zaman kozalaklı ağaçların köklerinin yakınında bulunur, burada iki türün birbirini temel besinleri ile beslediği simbiyotik bir ilişki vardır.

Türkiye’de de resmi kaydı olan bu türe, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümlerinde, Asıl Ege Bölümünde, Konya Bölümünde ve Adana Bölümünde rastlanmıştır. Kuzey Yarımkürenin ılıman ülkelerini habitat seçerler.

Mevsim: Yazdan Kışa, fakat en çok Sonbahar aylarında görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: R. xerampelina çiğ olarak kesinlikle tüketilmemelidir. Russula ailesindeki en lezzetli birkaç mantardan biridir. Boncuk Kirmiti mantarları çok net ve doğru tanımlanmadan asla tüketilmemelidir, nedeni ise Russula familyasının 750 den çok türünün bazıları ciddi derecede zehirli olabilmektedir (Misal Russula emetica). Bu sebepledir ki, doğada bulduğunuz mantarları Boncuk kirmiti olduğundan %100 emin değilseniz asla toplamamanızı, topladıysanız bir mantar uzmanına danışmadan yememenizi Mantarliyasam.com öneririz.

Ek bilgiler: Russula sanguinea ve diğer birkaç kırmızımsı veya morumsu Russula türüne çok benzer görünebilir, ancak bunların hiçbirinde, Bocuk Kirmitinin karakteristik haşlanmış kabuklu deniz ürünleri kokusu yoktur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae2 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae5 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)