Connect with us

Mantar Türleri

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Published

on

Sarcomyxa serotina- Yoz Cüceyelpaze Mantarı – Zeytin İstiridyesi


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Sarcomyxaceae

Cins: Sarcomyxa

Tür: Sarcomyxa serotina

Sarcomyxa serotina, Panellus serotinus yaygın Latince adı ile de tanınan Sarcomyxaceae familyasından bir mantardır. Mantarın Türkiye Mantarları Listesindeki Türkçe ismi “Yoz Cüceyelpaze” Mantarıdır. İngilizce ismi ise, “Olive Oyster Mushroom” yani Zeytin istiridyesidir.

Tür, ilk kez 1793 yılında ona Agaricus serotinus iki terimli bilimsel adını veren Christiaan Hendrik Persoon tarafından geçerli bir şekilde tanımlanmıştır. Finli mikolog Petter Adolf Karsten (1834 – 1917) 1891 yılında bu türü Sarcomyxaceae (daha önceleri Marasmiaceae familyasına mensup idi) familyasının Sarcomyxa cinsine aktarmış ve böylece şu anda kabul edilen (tüm otoriteler tarafından olmasa da, çoğunluk tarafından) bilimsel adı Sarcomyxa serotina ismi mantara verilmiştir.

Birçok sinonim ismi vardır. Bunlar arasında, Acanthocystis serotinus, Agaricus almenii, Agaricus serotinus, Crepidopus serotinus, Dendrosarcus almenii, Dendrosarcus serotinus, Hohenbuehelia serotina, Panellus serotinus, Panus mollis, Panus serotinus, Pleuropus serotinus, Pleurotus almenii, Pleurotus sauteri, Pleurotus serotinusPleurotus serotinus f. flaccida, Pleurotus serotinus f. sauteri, Pleurotus serotinus var. almeniiPleurotus serotinus var. flaccidus bulunur.

Sarcomyxa cins adı, Yunanca et anlamına gelen särkō- ve mukus veya balçık anlamına gelen -myxa (yine Eski Yunancadan Latince yoluyla) kelimesinden gelir. Sümüksü ete benzeyen mantarlar için bu tanımlama oldukça uygun görülmektedir. Serotina özel sıfatı ise “geç” anlamına gelen serotin’den gelir ve bu mantarların sonbaharın çok sonlarında, genellikle kışın ilk donlarından sonra ortaya çıkmasına bir göndermedir.

Şapka: Şapkasının rengi yaşla birlikte önemli ölçüde değişir, ancak genellikle kolay tanımlanmasına dair bir ipucu olarak, çok dikkat çekici bir zeytin rengi tonu vardır. Mantar üst üste binen yelpazeleri andıran katmanlar şeklinde şapkalar geliştirirler. Şapka ortalan 3 – 10 cm çapındadır. Yarım daire veya böbrek şeklinde olup, genellikle kavisli kenarlara sahip ve dışbükeydir. Genç örneklerde biraz tüylü, yaşlandıkça daha pürüzsüz hale gelir. Mantar ıslandığında şapka yüzeyi sümüksü ve kaygan bir görünüm kazanır. Zeytin yeşili, menekşe ve kahverenginin tonlarında olan şapkası, sonunda açık kahverengiye döner.

Sarcomyxa serotina

Lameller: Şapka altındaki lameller birbirine yakın aralıklı ve parlak turuncu sarı renktedir. Başlangıçta sarımsı olan lameller yaşlandıkça kahverengiye değişir. Lameller adnate yani sapa bitişiktir.

Sarcomyxa serotina

Gövde-Sap: Max 2 cm uzunluğa kadar olabilen, belli belirsiz yanal bir sap bulunur ancak çoğunlukla da yok hükmündedir.. Bu belli belirsiz olan sap, genellikle sarımsı ama bazen kahverengimsidir.

Sarcomyxa serotina

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyazımsı veya sarımsı olup, sporlar pürüzsüz, amiloid ve 4–6 x 1–2 µm boyutlarındadır.        

Habitat: Sarcomyxa serotina saprotrof yani çürükçül bir mantardır. Zeytin İstiridyesi, hem iğne yapraklı hem de yaprak döken, geniş yapraklı ağaçların odunları üzerinde üst üste binmiş yelpazeler halinde büyürler. Genellikle yaprak döken ağaçları tercih ederler. Türkiye’de kaydı olan bölgeler arasında Batı Karadeniz Bölümü ve Asıl Ege Bölümü bulunur.

Mevsim: Sonbahar sonları ve kış ayları mantarın sezonudur.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bazı kaynaklarda bu mantarın yenilebilir olduğu, ancak tadının hafif veya biraz acımsı olduğu ve pek de iyi yenilebilir bir mantar olmadığı belirtilmiştir. Alman mikolog Andreas Gminder ise, mantarın kanserojen madde içerebileceğini bildirmiştir. Bu bulgu son yollarda yapılan çalışmalar ile desteklenememiş, yapılan en son çalışmalar neticesinde Sarcomyxa serotina’nın zehirli veya kanserojen maddeler içermediği ve bu nedenle artık zehirli olarak görülmediği ve mantarın yenilebilir olduğu kanıtlanmıştır. Alman mikolog da bunu sonradan kabul etmiştir.

Ek bilgiler: İstiridye Mantarı – Pleurotus ostreatus ile benzerlik gösterir. Bilindiği üzere istiridye mantarının şapka rengi çok değişkendir, bazen zeytin renginde de olabilir, ancak genç ve tazeyken lamelleri oldukça beyazdır ve sporları Zeytin İstiridyesine nazaran çok daha büyüktür.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Clitocybaceae2 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae4 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)