Connect with us

Mantar Türleri

Beneklisünger Mantarı (Suillus collinitus)

Published

on

Suillus collinitus – Beneklisünger Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Boletales

Aile: Suillaceae

Cins: Suillus

Tür: Suillus collinitus

Suillus collinitus- Beneklisünger mantarı, genellikle çam ağaçlarını kendine habitat olarak seçmiş ve en yaygın olarak Güney Avrupa ülkelerinde bulunan, Suillaceae ailesine mensup bir Bolet türüdür. Bazen kuru kumlu toprakların gölgeli kısımlarında yaygın olarak bulunabilir.  Bu yenilebilir Bolet türü genellikle büyük gruplar halinde ortaya çıkar.  Çeşitli kaynaklar, Suillus collinitus’u ekşi bir koku ve tarifsiz bir tada sahip yenilebilir bir Suillus olarak kabul ederler. Tüm Suillus türlerinde olduğu gibi, hazırlamadan önce sadece genç örneklerin alınması ve kütikülün soyulması tavsiye edilir. 

Beneklisünger Mantarı ilk olarak 1838’de Elias Magnus Fries tarafından tanımladığında ona Boletus collinitus adını verdi ve 1898’de Alman botanikçi Otto Kuntze (1843 – 1907) tarafından mevcut cinsi Suillus’a aktarıldı.  Bu türün diğer eşanlamlıları arasında Boletus collinitus Fr. ve Suillus fluryi Huijsman bulunur. Ayrıca, kaydı yapılmış 2 türü vardır. Bunlar Suillus collinitus var.  aureus (Huijsman) ve Suillus collinitus var.  velatipes (Contu, Lavorato ve Simonini (1998)) olarak rapor edilmiştir.

Şapka: Başlangıçta yarı küresel, dışbükey ve sonunda düz olan Suillus collinitus’un şapkası, tamamen genişlediğinde 4 ila 12 cm arasında değişir, ancak bazen iyi gölgeli alanlarda büyük çamların altında 18 cm’ye kadar olabilen istisnai örneklere de rastlanılmıştır. Yuvarlakça başlasa da, çoğu şapka biraz düzensiz veya loblu hale gelir ve kenar boşluğu genellikle dalgalıdır. Mantar gövdelerinden oluşan kümeler kaçınılmaz olarak çarpık şapkalar geliştirir, bazen bir tarafta gözenekler yukarı doğru genişlerken, diğer tarafta yer seviyesinin altında kalırlar. Islak havalarda çok yapışkan olan soyulabilir şapka kütikülleri, sarımsı kahverenginin çeşitli tonlarındadır.

Suillus collinitus
Suillus collinitus

Tüpler ve Gözenekler: Şapkanın altındaki verimli yüzey, kısa tüpler içerir ve sapa (gövdeye) bağlı veya çok hafif eğimli, başlangıçta kremsi sarı olan sonradan parlak sarıya dönüşen ve yaşlandıkça kahverengimsi bir renk alan küçük açısal gözeneklerle son bulur. İyi gölgeli alanlarda, genç örneklerin gözenek yüzeyinde berrak bir sıvı damlacıkları görülür (Kuzey Avrupa’da daha yaygın olan benzer Suillus granulatus’un gözeneklerinden sütlü bir sıvı sızar). Şapka altı genelde sarı olan bu mantar kesildiğinde veya berelendiğinde renk değiştirmez.

Suillus collinitus
Suillus collinitus

Gövde-Sap: Suillus collinitus’un gövdeleri silindirik ve kısadır (3 ila 7 cm uzunluğunda ve tipik olarak 1 ila 1.8 cm çapında), uzunluklarının çoğu boyunca soluk ila orta sarıdır, ancak belirgin pembemsi sarı olan yuvarlak tabanları vardır, köke yakın olan bölgelerdeki pembemsi ton miselyumdan gelir. Diğer Suillus türlerinin çoğunda sapın köke yakın bölgelerindeki renk beyazdır (Bu özellik, Suillus collinitus ile çok benzer olan Suillus granulatus’u ayırt etmede önemli bir ayıraçtır).

 Küçük kırmızımsı kahverengi granüller, iç eti kremsi sarı olan halkasız (yüzüksüz) gövdenin yüzeyini süsler.

Suillus collinitus
Suillus collinitus

Koku: Mantarımsı bir kokusu ve hafif bir tadı olmasına karşın, bunlar ayırt edici özellik olarak kabul edilmezler.

Spor Baskısı: Sporlar, kütle olarak koyu sarı-kahverengi, ancak ışık mikroskobu ile bakıldığında soluk sarı olarak görülür. 8–10.5 x 3-4.5 μm boyutlarında iğ şeklindedirler (her iki ucunda da sivrilen). Basidia (hymenium’un spor taşıyan hücreleri) dört sporludur.         

Habitat: Halep çamı (Pinus halepensis), Suillus collinitus’un mikoriza oluşturduğu birkaç türden biridir. Suillus collinitus hemen hemen tüm Avrupa’da bulunur. Birkaç çam türü (Pinus) ile karşılıklı olarak yararlı simbiyotik ilişkiler oluşturan bir ektomikorizal mantardır. Bunlara iki iğneli Avrupa çamı türleri dahildir: Halep çamı (P. halepensis) Avrupa karaçamı (P. nigra), fıstık çamı (P. pinea) ve Sarıçam (P. sylvestris). Mantar kireçtaşı toprakları tercih eder. Suillus collinitus, Güney Avrupa’da yaygın olarak görülen termofiliktir. Britanya Adaları ve Polonya gibi daha kuzey bölgelerde nadiren görülür. Danimarka’da neredeyse tehdit altındadır ve Estonya’da da tehlikede olarak kırmızı listeye alınmıştır. Türkiye’de ve İran’da da kaydı yapılmıştır. Ülkemizde kaydı yapılan bölge ve bölümler arasında, Güney Marmara Bölümü, Karadeniz Bölgesi, Ege Bölgesi, Akdeniz Bölgesi, Yukarı Fırat ve Yukarı Murat -Van Bölümleri ile Orta Fırat Bölümü bulunmaktadır.

Mevsim: Sonbahar ve Kış aylarının bir mantarıdır..

Yenilebilirlik ve Toksisite: Suillus collinitus zehirli bir tür değildir. Çok tutulan bir mantar olmamasına rağmen, iyi pişirildiğinde yenilebilir olduğu bildirilmektedir.  Bu mantarlara karşı olumsuz reaksiyon riskini azaltmak için, bazı mantar avcıları , pişirmeden evvel bu Suillus cinsinden tüm türlerin şapka üzerindeki ince zarını atmayı uygun bulmuşlardır. Beneklisünger mantarı, topluca E vitamini olarak bilinen ve antioksidan aktivite sağlayan bir kimyasal bileşik sınıfından olan birkaç tokoferol içerir. Ayrıca, toplam organik asitlerin sırasıyla %42 ve %30’unu oluşturan malik ve kinik asit çiftleri ve sitrik ve ketoglutarik asit olmak üzere birçok organik asit içerirler. Mantarlardaki organik asitlerin bileşimi ve konsantrasyonu, lezzetlerini etkileyen başlıca faktörlerdir. Bazı organik asitler antioksidan aktiviteye katkıda bulunur.

Ek bilgiler: Benzer türler vardır; Suillus collinitus, özellikle Akdeniz havzasında, Suillus mediterraneensis ve Suillus bellinii dahil olmak üzere diğer termofilik türlerle sıklıkla aynı habitatta bulunur. Avrupa’nın çoğunda görülen ve aynı zamanda iğneli yapraklı ağaçlarla (özellikle Pinus=Çam) ilişkilendirilen yaygın türlerden Suillus luteus ve Suillus granulatus ile de benzerlikler gösterdiği bildirilmiştir. Beneklisünger Mantarını Suillus granulatus gibi benzer Suillus türlerinden ayırt etmeye yardımcı olan karakteristik bir özellik, gövdenin tabanındaki pembemsi miseldir. Suillus luteus ile genel görünüm ve tercih edilen habitat olarak benzerdir ancak büyük beyaz bir gövde halkasına sahiptir. Suillus collinitus da ise yüzük bulunmaz. 

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri için  Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitemizi de ziyaret edebilirsiniz. Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Cortinariaceae2 gün ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 gün ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 hafta ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 hafta ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae2 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)