Connect with us

Pezizaceae

Dolaman-Keme Mantarı (Terfezia arenaria)

Published

on

Dolaman-Keme Mantarı (Terfezia arenaria)

Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem:  Mantarlar- Fungi

Bölüm : Ascomycota

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Pezizaceae

Cins: Terfezia

Tür: Terfezia arenaria

Terfezia arenaria, Dolaman-Keme mantarı, Pezizaceae familyasındaki “Yer Mantarları” olarak adlandırılan bir mantar türüdür. Terfezia türleri genellikle çöl yer mantarı olarak bilinir. Bazı otoriteler, bunu Terfeziaceae familyasının tip cinsi olarak kabul eder, filogenetik analiz, Pezizaceae içinde yuva yaptığını öne sürer.

Dolaman, Keme mantarı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında yarı kurak bölgelerde, otlaklarda ve kumlu topraklarda sarı renkli çiçek açan Tubaria guttata bitkisinin kökleri ile ectendomikorhizal bağlar oluşturan mikorizal bir mantardır. Toprak altında yumru şeklinde yetişir, büyümesi ile toprağı hafif kabarır. Bağımlı olduğu Tubaria guttata bitkisinin yanında kabarmış bir toprak görüldüğü zaman tornavida gibi bir alet ile mantar toprak altından çıkarılır. Dış kabuğu kırmızısı kahverengidir, iç kısmı damarlı yapıda krem renktedir.

Dolaman - Keme mantarı ve Tubaria guttata bitkisi
Dolaman – Keme mantarı ve Tubaria guttata bitkisi

Koku: Ayırt edici bir kokusu yoktur.

Mikroskopi: Asci globose’dan subglobose’a, 8-sporludur. Ascospores sarı hardal sarısı, küresel, 25–30 µm çapında (süsleme dahil) ve 7 µm boyuna kadar kesik siğillerle süslüdür.

Habitat: Dolaman, Keme mantarı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında yarı kurak bölgelerde, otlaklarda ve kumlu topraklarda sarı renkli çiçek açan Tubaria guttata bitkisinin kökleri ile ectendomikorhizal bağlar oluşturan mikorizal bir mantardır.

Mevsim: Bu mantar özellikle Nisan – Mayıs aylarında yağmurlarla beraber kumsal topraklarda nadiren bulunmaktadır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Dolaman-Keme Mantarı mutfak değeri bakımından iyi yenilebilir mantarlar arasındadır. Ekonomik değeri oldukça yüksektir. Ülkemizden Arap ülkelerine ihracatı yapılmaktadır.

Terfezia arenaria
Terfezia arenaria

Ek bilgiler: Yer mantarları olarak bilinen mantarların ülkemizdeki en belirgin temsilcileri Terfezia cinsi içerisinde yer almaktadır ve yetiştiği bölgeye göre “Keme” ya da“Domalan” olarak adlandırılmaktadır. Literatürde cinse ait 40 civarında tür bulunmaktadır. Bu mantarlar toprak altında askokarplar üretirler. Askokarplar hipogeus ya da yarı epigeus, armut ya da yumru şeklinde, yaklaşık 10 cm büyüklüğündedir. Topraktaki miseller yumuşak, beyazımsı veya sarı- kahverengi, siyahımsı sarı renkte olabilir. Antik çağdan bu yana yenilebilir mevsimlik bozkır mantarı olarak bilinmektedir. Çok eski kaynaklarda, İbn-i Baytar gibi bazı eski yazarlarca “keme” mantarının sıkılması ile elde edilen usarenin göz hastalıklarına bilhassa mikrobik olanlarına karşı iyi gelmekte olduğunun kaydedildiği bildirilmiştir. Ayrıca Peygamber (s.a.v) Efendimiz bir hadisi şerifte “Keme yiyiniz. Onun suyu göze şifadır” buyurmaktadır(Mollaahmetoğlu, 1981). Gerçekten de bugün Terfezia cinsine çok yakın özelliklere sahip olan ve Arap Yarımadasında “Beyaz Keme” diye anılan Tirmania cinsine ait türlerin bedevilerce bazı oftalmatik hastalıkların tedavisinde kullanıldığı bilinmektedir. Cinse ait türler genellikle bozkırlarda ve işlenmemiş arazilerde askokarp oluşturmakta olup, Kuveyt, İran, Suudi Arabistan ve Güney Avrupa’nın Akdeniz ülkeleri ve diğer Akdeniz ülkelerinde; Suriye, Kıbrıs, Tunus, Cezayir, İtalya, İspanya, Fransa, Libya’da yetişmektedir. Ülkemizde İç ve Güneydoğu Anadolu’da yayılış gösterir. Yetiştiği ülkelerde ve ülkemizde ilkbahar mevsiminde pazar yerleri ve marketlerde mevsimlik bir sebze gibi satılır. Pahalı bir besindir. Mantarın bolluk durumuna göre fiyatı belirlenmektedir. Yaklaşık olarak kültür mantarının fiyatının 3-5 katıdır. Mantarın afrodizyak etkiye sahip olduğuna inanan Araplar tarafından mantarın yetiştiği ülkelerden ithal edilmektedir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur!

Dolaman - Keme mantarı
Dolaman – Keme mantarı
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria

Diğer yazılarım için tıklayınız.

Galerideki fotoğrafların birçoğu Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitesinden alınmıştır. Emeği geçen herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri14 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae1 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)