Connect with us

Mantar Türleri

Kuru onparmak mantarı (Thelephora terrestris)

Published

on

Thelephora terrestrisEarthfan Fungus


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Thelephorales

Aile: Thelephoraceae

Cins: Thelephora

Tür: Thelephora terrestris

Thelephora terrestris, Thelephora cinsinin 50 kadar türünden biridir. Türkiye’de de resmî kaydı olan T. Terrestris, Türkiye Mantarları Listesi adlı kitapta Kuru onparmak mantarı olarak resmî kayıtlara geçmiştir. Biz de bu mantarı bu isimle yani “Kuru onparmak mantarı” olarak işleyeceğiz.

Yer Yelpazesi (Earthfan) ilk kez 1786’da Alman doğa bilimci Jakob Friedrich Ehrhart (1742 – 1795) tarafından tanımlanmış ve ona bugün genel olarak bilinen Thelephora terrestris iki terimli bilimsel adını vermiştir.

Thelephora terrestris birçok sinonim isimle bilinir. Bunlardan bazıları Auricularia phylacteris, Thelephora phylacteris, Phylacteria terrestris, Tomentella phylacteris, Hypochnus phylacteris ve Thelephora phylacteris’tir.

Şapka: Şapka üstü rozet benzeri yelpazemsi fanı andırır. Şapka yüzeyi kırmızımsı kahverengi ila koyu çikolata kahverengisi renklerde olur. Bazen kenarlarda daha soluk ve açık renklerde olur. Şapka üstü kenarda düzensiz ayrılan yaprakları andırır ve radyal liflerle kaplıdır. Genel olarak toplam 6 ila 15 cm genişliğinde, bireysel yaprakları ise 2 ila 6 cm uzunluğundadır.

Thelephora terrestris
Thelephora terrestris

Sporları bünyesinde bulunduran alt yüzey killi kahverengi ila solgun kahverengi veya kırmızımsı kahverengidir. Şapka altı az buruşuk ama üst yüzeyden daha az liflidir.

Thelephora terrestris
Thelephora terrestris

T.terrestris’te tipik olarak 1-2 cm çapında ilkel bir kahverengi sap vardır.

Thelephora terrestris
Thelephora terrestris

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi morumsu- kahverengidir. Sporlar açısal olarak elipsoidal, 8-9 x 6-7um boyutlarında, düzensizdir. Yumrulu siğiller ve tümseklerle süslenmiştir.      

Habitat: Bu “yer yelpazesi (Earthfan)”ismi ile de bilinen garip mantar, iğnelerle kaplı kozalaklı ağaçların zemininde iyi kamufle olur. Neredeyse her zaman, çam ve ladin ağaçlarıyla mikoriza oluşturduğu kuru kumlu toprakta bulunur, ancak belirgin büyük bitki ortaklarının olmadığı yerlerde bile, yosunlu kıyı kumullarında da görülür. T.terrestris en yaygın olarak kozalaklı ağaçlarda bulunur, ancak belirli okaliptüslerle mikorizal ilişkiler oluşturduğu da bildirilmiştir.

Earthfan fungus, anakara Avrupa’nın birçok yerinde de bulunur ve ayrıca Kuzey Amerika’daki iğne yapraklı ormanlarda (özellikle çam ağacının bol olduğu ormanlarda ve koruluklarda) yaygın olarak görülür. 

Türkiye’de kaydı olan bölgeler, Güney Marmara Bölümü, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Ege Bölgesi, Erzurum-Kars Bölümü, Orta Fırat Bölümüdür.

Mevsim: T.terrestris- Kuru onparmak mantarları yıl boyunca bulunurlar, ancak çoğunlukla Temmuz-Aralık arası görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Mantarın yenilebilirliği bilinmemektedir, ancak buna değmeyecek kadar sert olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple yenilmeyen türler kategorisinde düşünülebilir.

Ek bilgiler: Benzer tür olarak aynı cinse mensup Thelephora palmata gösterilebilir, lakin bu nispeten kötü kokan ve daha az yaygın olan benzer bir türdür.

Bu mantarın, ürettiği mikotoksinler nedeniyle çam ağaçlarını, kök patojeni Phytophthora cinnamomi zararlısından koruduğu bildirilmiştir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita7 gün ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)