Collybia rivulosa – Yetim Hunimantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Clitocybaceae
Cins: Collybia
Tür: Collybia rivulosa
Collybia rivulosa, 2023 yılına kadar Clitocybe rivulosa yaygın ismi ile bilinen bu zehirli mantar , son yıllarda yapılan moleküler (DNA) analizlerine dayanarak Collybia cinsine taşınmıştır (Collybia rivulosa (Pers.) Z.M. He & Zhu L. Yang, in He, Chen, Bau, Wang & Yang, Fungal Diversity123: 33 (2023)). Türün yeni ve geçerli bilimsel ismi Collybia rivulosa olmuştur. Clitocybe rivulosa ise sinonim ismi olarak literatürlerde yerini almıştır.
Collybia rivulosa yaygın olarak Sahte Champignon ve Aptal hunisi olarak bilinen Basidiomycota bülümünde ki bir çok Clitocybe türüyle benzerlik gösteren mantardır ve ciddi şekilde zehirlidir. Ülkemizde, Avrupa ve Kuzey Amerika’da çimler, çayırlar ve diğer çimenlik ve otlak alanlarda yaygın bulunan , küçük beyaz huni şeklinde bir mantardır. Terleyen mantar olarakta bilinir. Bu ismi zehirlenme semptomlarından olan SLUDGE sendromundan dolayı alır. Potansiyel olarak ölümcül şekilde muskarin içerir. Aynı şekilde, hem makroskobik, hemde mikroskobik olarak birbirine çok benzeyen Clitocybe dealbata ile kolay şekilde birbirinden ayırt edilemezler ve bir çok kişi tarafından aynı mantar olarak değerlendirilirler. Bu çok zehirli mantarlar, toksin muskarin içerir ve bu sebeple tüketilmek için toplanan, Calocybe gambosa gibi mantarlarla karıştırılır ve toplayıcıların bu mantara çok dikkat etmesi gerekir. Biz bu mantarı Türkçe ismi ile yani “Yetim Hunimantarı” olarak sizlere anlatacağız.
Şapka: Yetim Hunimantarı şapkası 1 ila 6 cm arasında, dışbükey, genellikle içe kıvrılmış dalgalı bir kenar boşluğu ile düzleşen, bazen sığ bir merkezi çöküntü geliştiren veya sığ huni hale gelen; kuruyken pürüzsüz ve unlu veya ipeksi, beyaz, genellikle yaşlandıkça hafif bir devetüyü renklendirir. Yaşla birlikte soluk eş merkezli halkalar, çok kuru havalarda çatlama eğiliminde olan şapka yüzeyinde sıklıkla görünür hale gelir.
Lameller: Sık veya biraz seyrektir. Lamel rengi beyaz, yaşla birlikte grimsi pembe bir belirti gösterir.
Gövde-Sap: 3 ila 4 cm uzunluğunda ve 0,4 ile 1 cm çapındadır. Sap, pürüzsüz ve unlu veya ipeksi, beyaz; merkezde tüylü, sapta halkası yoktur.
Koku: Ayırt edici bir kokusu yoktur.
Spor Baskısı: Beyaz. Elipsoidal, düz, 4-5,5 x 2-4,5 μm boyutlarındadır.
Habitat: Sürülmemiş ve düzenlenmemiş otlaklarda, yol kenarlarında, park alanlarında ve kıyı kesimlerde kumlu arazilerde, tek tek ve peri halkalarında, toplu şekilde görülmektedir.
Mevsim: Haziran başlarından Aralık ayına kadar görülebilirler.
Yenilebilirlik ve Toksisite: C. rivulosa, insanların yenilebilir mantar bulmayı bekledikleri habitatlarda yetişen ölümcül zehirli ve oldukça yaygın bir türdür. Bu onu gerçekten çok tehlikeli kılar. Bunun ve birkaç benzer beyaz şapkalı Collybia (Clitocybe) türünün neden olduğu zehirlenme semptomları, muskarin zehirlenmesiyle ilişkili olanlardır. Bu mantarları yedikten sonraki yarım saat içinde aşırı tükürük ve terleme başlar. Kurbanlar tüketilen miktara bağlı olarak, bulanık görme ve nefes darlığı ile birlikte karın ağrısı, hastalık ve ishalden de muzdarip olabilir. Aksi takdirde sağlıklı olan kişilerin bu mantarları yemesinden ölmeleri çok nadirdir, ancak kalbi zayıflamış veya solunum problemleri olan herkes çok daha fazla risk altındadır.
Ek bilgiler: Benzer türler Calocybe gambosa – Kokulu beyaz cincile mantarı , daha kalın bir ete ve etli bir kokuya sahiptir. Benzer habitatlarda, ancak esas olarak Nisan sonu ile Temmuz başı arasında ortaya çıkar. Bununla birlikte kendi türünde olan ve birbirine çok fazla benzeyen Collybia (Clitocybe) dealbata türü ve başka Collybia ve Clitocybe türleriyle benzerlik gösterirler.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.