Tyromyces chioneus – Akdirsek Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Polyporales
Aile: Incrustoporiaceae
Cins: Tyromyces
Tür: Tyromyces chioneus
Tyromyces chioneus, özellikle huş ağaçlarında ve ölü sert ağaçlarda beyaz çürüklere neden olan bir polypore yani ağaç mantarıdır. “White cheese polypore” (Beyaz peynir poliporu) İngilizce ismi ile de tanınan mantara Türkiye’de Asıl Ege Bölümünde rastlanmıştır. Türkiye Matarları Listesindeki Türkçe adı “Akdirsek” mantarıdır.
Türün bilinen sinonim (eşanlamlı) isimleri; Boletus candidus (1801), Polyporus chioneus (1815), Polyporus albellus (1878), Bjerkandera chionea (1881), Leptoporus chioneus (1886), Polystictus chioneus (1890), Ungularia chionea (1916), Leptoporus albellus (1920), Leptoporus albellus subsp. chioneus (1925), Leptoporus lacteus f. albellus (1938) ve Tyromyces albellus (1941)’tur.
Şapka: 12 cm genişliğe ve 8 cm derinliğe kadar büyüyebilir. Görünümü dışbükey, yarı daireden böbrek şekline olabilir. Gençken kadifemsi veya tüylü dokuludur, ancak olgunlaştıkça yavaş yavaş pürüzsüzleşir. Yaşlılıkta, yüzey kabuklu veya buruşuk bir görünüm geliştirebilir. Şapka rengi mantar gençken beyazdan kirli beyaza beyazın tonlarında olup, olgunlaşma ile sarımsı ila kahverengimsi bir renk alır.
Gözenekler ve Tüpler: Gözenek yüzeyi mantar gençken beyazdır, yaşlılıkta veya kuruduğunda sarımsı bir görünüm kazanır. Mantar kayda değer ölçüde morarmaz; mm başına 3-5 dairesel ila açısal gözenekler ve 8 mm derinliğe kadar tüpler mevcuttur.
Gövde-Sap: Belirgin bir sap bulunmaz, mantar konakçısı olan ağaca direk bağlanır.
Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir. Lakin, mantarın aroması, genellikle hafif tatlı veya peyniri anımsatan olarak tanımlanır ve bu da ona ortak adını verir. Bu mantarın tadı ayırt edici değildir ve biraz acı veya belirsiz olabilir.
Spor Baskısı: Beyaz bir spor izi bırakır. Sporlar 4-5 x 1.5-2 µm boyutlarında pürüzsüz ve silindirik ila hafif allantoiddir. KOH’da hiyalindir. Bazidyumlar sopa şeklinde, dört sporlu ve 10-15 re 4-5 μm boyutlarındadır.
Habitat: Tyromyces chioneus saprotrofik (çürükcül) bir mantardır ve ölü sert ağaçlarda beyaz çürüklüğe neden olur. En yaygın konakçısı huş ağaçlarıdır. Tür, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika da dahil olmak üzere yaygın bir dağılıma sahiptir.
Mevsim: Temmuz’dan Aralık ayına kadar uzun bir sezonu vardır.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Bu tür toksik yani zehirli bir mantar olmasa da, süngerimsi dokusu nedeniyle tüketilmez. Mutfak değeri yoktur demek yerinde bir ifade olur.
Araştırmalar, bu mantarın anti-HIV aktivitesine sahip bir seskiterpen içerdiği gösterilmiştir
Ek bilgiler: Benzer türler vardır:
Polyporus badius mantarının şapka şekli ve gözenek yüzeyi Beyaz peynir poliporuna benzese de, kahverengimsi rengi onu ayırt eder.
Ganoderma applanatum, sert, odunsu bir dokuya ve ayırt edici bir böbrek veya toynak şeklinde bir şapkaya sahiptir. Beyaz Peynir poliporunun beyaz şapkasının aksine, şapka yüzeyi kahverengidir.
Laetiporus sulphureus, yaygın olarak ormanın tavuğu olarak bilinen bu mantar, ayırt edici parlak sarı veya turuncu tonlara sahiptir. Beyaz Peynir poliporunun aksine, farklı bir raf benzeri yapı oluşturur ve tamamen farklı bir görünüme sahiptir. Ormanın tavuğu parlak turuncu veya sarıdır. Bazen beyazımsıdır, ancak çok büyür ve üst üste binen raflara sahiptir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
