Gibellula attenboroughii örümcek zombi mantarı keşfedildi.
Gibellula attenboroughii örümcek zombi mantarı keşfedildi. Tür, ilk kez 2021 yılında BBC winterwatch programı çekimleri sırasında , Kuzey İrlanda’da terk edilmiş, kullanılmayan eski bir Barut deposunda bulunmuştur. Resmî bilimsel tanımlama 2025’te Fungal Systematics and Evolution dergisinde yayımlanmıştır. Mantarı keşfeden araştırmacılar tarafından bu enteresan mantara Büyük Britanyalı doğa bilimci ve yayıncı Sir David Attenborough’a onuruna Gibellula attenboroughii bilimsel ismi verilmiştir.
Terk edilmiş eski bir barut deposunun tavanında bulunan (Castle Espie, County Down/ Kuzey İrlanda) türün mağara örümcekleri olarak bilinen Metellina merianae ve Meta menardi türlerini enfekte ettiği bilinmektedir.
Gibellula attenboroughii parazitik mantarın enfekte ettiği örümcekler, ölmeden önce daha açık alanlara hareket etmelerine neden olan davranış değişikliklerine uğrar ve mantar sporlarının dağılmasını kolaylaştırır.
Yeni keşfedilen Gibellula attenboroughii türü, konaklarını ölmeden önce ağlarını terk etmeye zorlar. Adını Sir David Attenborough’dan alan bu mantar, mağara ve mahzen gibi karanlık alanlarda yaşayan küre ağ örümceklerini enfekte ederek davranışlarını manipüle eder. Karıncaları kontrol eden Ophiocordyceps mantarına benzer şekilde, örümcekleri sporların en iyi yayılabileceği açık ve yüksek noktalara sürükler. Yapılan araştırmalar, bu türün ekosistemde örümcek popülasyonlarını dengelemek gibi önemli bir role sahip olabileceğini göstermektedir.
G. attenboroughii’nin konak örümceğin sinir sistemini ele geçirip, etkileyerek onun ölümüne neden olur; bu paradoksal davranış “zombi mantar” etkisi olarak tanımlanır — benzer bir mekanizma, Amazon yağmur ormanlarındaki karıncaları etkileyen Ophiocordyceps mantarlarında da görülür. Bazı araştırma kaynakları bu davranışın nörokimyasal metabolitler (örneğin dopamin benzeri bileşikler) aracılığıyla sağlanabileceğini öne sürer, ama bu mekanizmanın detayları hâlâ araştırma konusudur.
Mantar, konakçısı olduğu örümcek cesedi üzerinde yoğun beyaz miselyum (mantar ağ sistemi) ve spor üreten yapılar (synnemata) oluşturur. Bu yapılar, mantarın spor üretmesini sağlar ve gelişim sürecinde konak örümceğin bedeninden dışarı doğru büyür.
Gibellula cinsi mantarlar ekosistemde örümcek popülasyonlarını etkileyen önemli parazitler olarak değerlendirilir. Bilim insanları, bu türün örümcek davranışlarını nasıl değiştirdiğini ve bu etkinin ekolojik etkilerini daha iyi anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
G. attenboroughii yalnızca örümcekleri enfekte ettiği ve bilimsel mevcut verilere göre insan sağlığı için bir risk oluşturmadığı bildirilmiştir.
