Pseudocolus fusiformis – Üçbacak Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Phallales
Aile: Phallaceae
Cins: Pseudocolus
Tür: Pseudocolus fusiformis
Pseudocolus fusiformis, Stinky squid (Kokuşmuş Kalamar) ingilizce ismi ile bilinen bu enteresan görünümlü mantara Türkiye Mantarları Listesinde (Aralık 2020) akademisyenlerimizin uygun gördüğü isim ““Üçbacak” Mantarıdır.
Pseudocolus fusiformis, çok aşırı kötü kokusu ve üstte bağlı üç veya dört dik “kolu” ile karakterize bir türdür. Aşırı kötü kokusu, kolların iç yüzlerini kaplayan koyu yeşilimsi sümüksü gleba isimli verimli bölgeden gelir. Gleba sporların dağılmasına yardımcı olan böcekleri çeker.
Tür, dünyada ilk kez 1890 yılında, Eduard Fischer tarafından tanımlandı ve mantara ilk Colus fusiformis ismi verildi. 1907 yılında ise Curtis Gates Lloyd, yeni Pseudocolus cinsini tanımladı ve tür bu cinse aktarıldı.
Makroskobik (Morfolojik) Özellikleri: Phallaceae familyasına mensup aşırı kötü kokulu, parlak renkli, kafes görünümlü yapısı ile dikkat çekten ilginç bir mantardır. Yumurta evresi veya genç evre olarak bilinen dönemde mantar 2–4 cm çapında, beyaz, krem veya açık kahverengimsi renklerde olabilen jelatinimsi bir yüzele kaplı yumurta içinde olgunlaşma eğiliminde olan receptaculum (kollu yapı) bulunur. Yumurtanın iç zarı jelatinimsi ve kaygandır.
Oldun gövde olarak tabir edebileceğimiz Receptaculum genellikle 3 bazen 4 koldan oluşur. Bu özellik ayırt edici olup, türü tanımada çok yardımcıdır. Kollu yapılar İnce, uzun, füsiform (iğ şeklinde), yukarı doğru birleşmiştır. 6–12 cm uzunluğundadır.Taban kısmı açık turuncu / somon olup, üst kısımlar parlak turuncu – kırmızıdır.
Bu ahtapot kollarını anımsatan uzantıalr, genellikle tepede birleşerek çatalsı bir yapı oluşturur.
Yüzey, süngerimsi ve hafif pütürlüdür.
Gleba (Sporlu Tabaka) Zeytin-kahverengimsi, yapışkanımsı ve sümüksüdür. Glens konum olarak bu kolların birleştiği üst bölgede, bazen ise iç yüzeydedir.
Gövde-Sap: Genellikle sap yoktur veya çok kısa bir yalancı sap (pseudo stipe) bulunur. Yumurta formunun zarımsı kalıntıları dipte kalır.
Koku: Çok yoğun ve güçlü hoş olmayan kötü bir kokusu vardır. Koku ayırt edici olup, leş, dışkı veya lahım kadar kötüdür. Bu kötü koku mantarın sinekleri ve diğer böcekleri çekmek için ürettiği “gleba” adlı sümüksü spor tabakasından gelir. Bu nedenle bulunur bulunmaz çevreye çok belirgin bir koku yayar.
Spor Baskısı: Zeyin kahverengisi spor izi bırakır. Sporlar Silindirin veya oval olup, 3-5,5 x 1-2 µm boyutlarında ve pürüzsüzdür.
Habitat: Pseudocolus fusiformis tipik olarak besin açısından zengin, nemli ortamlarda gelişir ve genellikle bahçe yataklarında, çimlerde, malç yığınlarında ve odun yongaları kaplı patikalarda ortaya çıkar. Organik maddeyi parçalamaktan yararlanır ve genellikle saprotrofik olarak sınıflandırılır, yani besinlerini çürüyen bitki materyalini parçalayarak elde eder. Diğer stinkhornlar gibi, toprak ekosistemlerinde besin geri dönüşümünde önemli bir ekolojik rol oynar.
Pseudocolus cinsinin en yaygın üyesidir ve Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Asya’da bulunmuştur. Türkiye’de Doğu Karadeniz Bölümünde resmi kaydı yapılmış bir mantarımızdır.
Mevsim: Bazı kaynaklara göre, iklim uygun olduğunda yıl boyunca da görülebilir. Ancak, Yaz ve Sonbaharda sık ve yoğun görülür.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Pseudocolus fusiformis’in zehirli bir mantar olduğunu doğrulayan kesin bir toksikolojik rapor yoktur. Aşırı kötü kokusu (leş, dışkı veya kanalizasyon benzeri) insanları bu mantarı tüketmekten alıkoyacak derecede etkilidir. Bu mantarı yenilmeyen mantarlar grubunda kabul etmek ve mümkün olduğunca doğada ona zarar vermeden, fotoğraflayıp geçmek, türün devamlılığı için de büyük önem arz eder.
Ek bilgiler: Bener türler olarak Clathrus columnatus, Clathrus archeri, Mutinus elegans, Phallus impudicus, Lysurus cruciatusilk akla gelenlerdir; Clathrus columnatus, Pseudocolus fusiformis’e en yakın görsel benzerlerden biridir. Clathrus columnatus benzer şekilde sütunlu kollar ve turuncu ila kırmızı bir renk gösterir. Bununla birlikte, Clathrus’un tipik olarak tepede birleşmeyen dört farklı bağımsız sütunu vardır. Genellikle odun yongaları gibi benzer substratlarda yaşarlar ve eşit derecede körtü kokurlar. İkisi arasında ayrım yapmak genellikle kolların sayısına ve şekline ve taban yapısına dayanır. Clathrus archeri ile de çok benzer, ancak bu türün daha çok dokunaç benzeri kolları vardır.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
