Buchwaldoboletus lignicola – Bozsünger Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Boletales
Aile: Boletaceae
Cins: Buchwaldoboletus
Tür: Buchwaldoboletus lignicola
Buchwaldoboletus lignicola, yaygın adıyla “Wood Bolete” (ahşap boleti) Boletaceae familyasına ait son derece nadir bulunan ve biyolojik açıdan da oldukça ilgi çekici bir mantar türüdür. Çoğu bolet türünün aksine, ağaç kökleriyle ortak yaşam (mikorizal ilişki) kurmak yerine, doğrudan çürüyen ağaçlar ve odunlar üzerinde gelişir, yani parazitik bir yaşam sürer.
Tür ilk olarak 1929 yılında Franz Joseph Kallenbach tarafından Boletus lignicola olarak tanımlanmıştır, 1969 yılında mikolog Albert Pilát tarafından mantara bugünkü bilimsel adını verilmiştir. Mantarın diğer Sinonim (Eşanlamlı) isimleri arasında Pulveroboletus lignicola, Phlebopus lignicola, Xerocomus lignicola, Gyrodon lignicola, Pseudoboletus lignicola ve Xerocomus lignicola’dır.
Şapka: Genellikle 2.5 – 10 cm çapında olan şapkasının dış yüzeyi, kadifemsi, kuru ve pas rengi, taba veya sarımsı-kahverengidir. Yaşlandıkça şapka kenarları içe doğru kıvrılabilir. Mantarın gelişim evresine ve çevre koşullarına göre şapka üzeri rengi zaman zaman farklılıklar gösterebilmekte. Genç örneklerde Parlak sarımsı-kahve, hardal sarısı veya koyu sarı tonları hakim iken mantarın gelişimi ve olgunlaşması ile pas rengi, koyu kahverengi, kızıl-kahverengi veya yakın tonlarına dönüşür.
Gözenekler ve Tüpler: Şapkanın alt kısmında lamel bulunmaz, parlak sarı renkte gözenekler bulunur. Yaşlandıkça bu gözenekler zeytin yeşiline döner ve dokunulduğunda hafifçe mavi-yeşil renk alır.
Gövde-Sap: 3–8 cm uzunluğundaki sap, silindirik ve genellikle tabana doğru incelen yapıdadır. Şapka ile benzer renk tonlarındadır, taban kısmında sarımsı bir misel ağı görülebilir.
Mantarın Eti (Dokusu ) oldukça yumuşak olup, sarımsı renktedir. Kesildiğinde veya ezildiğinde yavaşça mavileşir.
Koku: Genç örnekleri hafif tatlımsı, meyvemsi veya hafif portakal benzeri hoş bir kokuya sahiptir. Mantar yaşlandıkça kokusu biraz ağırlaşabilir veya rahatsız edici hale gelebilir. Ayırt edici belirgin bir tadı yoktur (nötr) ya da hafif ekşimsi/hafif tatlı olarak tanımlanır.
Spor Baskısı: Spor izni rengi zeytin kahverengisi ile sarımsı-kahverengi arası tonlardadır.
Sporları pürüzsüz, elipsoid veya hafif iğsi (subfusiform) formdadır. Boyutları genellikle 6–10 × 3–4 µm aralığındadır. Spor üreten hücreler (basidium) 4 sporlu, klavat (topuz) biçimindedir ve yaklaşık 20–30 × 6–8 µm ölçülerindedir. Tüp içlerinde ve ağızlarında yer alan sistitler (cystidia) nadirdir veya silindirik-iğsi yapıdadır. Şapka yüzey dokusu (pileipellis), düzensiz karışmış ve hafifçe jelatinleşmiş hiflerden oluşur. Hif dokularında kelepçe bağlantıları bulunmaz.
Habitat: Parazitik bir mantar olan B. lignicola Avrupa ve Kuzey Amerika’ya özgü nadir bulunan bir türdür. Boletaceae familyasındaki diğer türler gibi mikorizal olmaması mantarın tanımlanmasında çok önemli karakteristik bir özelliğidir. Çam ve kozalaklı ağaç kütükleri dalları üzerinde nadiren görülen, Phaeolus schweinitzii mantarı üzerinde parazit olarak yetişen oldukça farklı ve özel bir mantardır.
Türkiye’de, Doğu Karadeniz Bölümünde resmi kaydı vardır.
Mevsim: Genellikle Yaz ortasından Sonbahar sonuna kadar (Temmuz – Kasım ayları arasında).
Yenilebilirlik ve Toksisite: Phillips, Roger (2006) – Mushrooms: Avrupa ve Kuzey Amerika mantarları üzerine yazılmış temel referans kitabında türün “inedible” yenilmez olduğu ve tüketime uygun olmadığı bildirilmiştir. Nadir bulunan bir tür olması ve de mutfak değerinin olmaması da yenilmez olduğunu doğrular niteliktedir..
Ek bilgiler:
Parazitik İlişki: Genellikle Phaeolus schweinitzii (Katmerlice mantarı) adı verilen başka bir odun çürütücü mantarın miselleri üzerinde veya onun çürüttüğü iğne yapraklı (özellikle çam ve meşe) kütüklerde yetişir.
Nadir Oluşu: Avrupa’nın birçok ülkesinde kırmızı listede koruma altında veya “tehdit altında” kategorisindedir. Doğada görülmesi oldukça zor bir türdür.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
