Fomitopsis quercina – Kenetlabirent Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Polyporales
Aile: Fomitopsidaceae
Cins: Fomitopsis
Tür: Fomitopsis quercina
Fomitopsis quercina yaygın olarak bilinen diğer ismi ile Daedalea quercina, “Oak Mazegill” mantarı (Labirent lamel) olarak adlandırılır, çünkü çok geniş ve lamel benzeri gözenekler bir labirente benzeyen bir desende radyal olarak hizalanır. Bu tür “mazegill” unvanını taşıyan diğer yaygın türlerden (Örnek; Lenzites betulinus – Huş Mazegill) çok daha tıknaz bir mantardır. Türkiye Mantarları Listesinde (Aralık 2020) mantar için uygun görülen Türkçe isim ise “Kenetlabirent” mantarıdır.
Makroskobik (Morfolojik Özellikleri): Mantar 4-20 cm genişliğinde olup, geniş dışbükey ila az çok düzdür. Genel olarak ana hatlarda yelpaze şeklinde, kuru, pürüzsüz veya ince tüylüdür (genellikle kenara doğru daha pürüzsüz). Taze olduğunda beyazımsı, ancak yaş olarak grimsi, kahverengi veya siyah (genellikle birkaç yıllık örneklerde bağlanma noktasına doğru daha koyu olabilir.
Tüpler ve Gözenekler: Tüpler 1 ila 3 cm derinliğinde ve 2 cm genişliğinde büyük yuvalar şeklindedir. Bu yuvalar genellikle radyal olarak hizalanmış labirent benzeri bir yapı oluşturmak için birbirine bağlanırlar. Labirentler soluk okra rengi (sarımsı kahverengi) olup, duvarları bir örnekten diğerine kalınlık olarak büyük ölçüde değişir, ancak tipik olarak yuvalarınkine benzer genişliktedir.
Gözenek yüzeyi, mantarın yaşına bağlı olarak soluk koyu sarı renkte veya yakın tonlarda olur, genellikle yaşla birlikte koyulaşır. Verimli alt yüzey labirent benzeri, kalın duvarlı (yaklaşık 1-3 mm genişliğinde) olup, bazen gözenek benzeri veya lamelimsi alanlar geliştirir. Mantar taze olduğunda beyazımsıdır, olgunlaşma ile pis sarımsı veya soluk ten rengini alır, ama morarmaz.
Mantarın dokusu (eti) oldukça serttir. Genç örneklerde beyazımsı, olgun ve yaşlı örneklerde ise kahverengimsidir.
Koku: Hafif keskin ama ayırt edici olmayan bir kokusu vardır.
Spor Baskısı: Spor baskısı beyazdır. Sporları elipsoidal, pürüzsüz be 5-7 x 2-4 µm boyutlarındadır.
Mantarın tüm kısımları Potasyum Hidroksit (KOH) ile koyu griden siyaha renk verir.
Habitat: Fomitopsis quercina (Daedalea quercina) tür adından da (quercina) anlaşılacağı gibi, meşe ağaçlarıyla ilişkili bir türdür. Saprobik yani çürükcül bir mantardır. Çürüyen meşe ağaçlarında ve bazen de Tatlı Kestane gibi diğer sert ağaçların odunlarında tek başına veya kaynaşmış küçük gruplar halinde büyürler. Tür, yıllık veya çok yıllık olarak öz ağacının kahverengi çürümesine neden olur.
Türkiye’de resmi kaydı olan bir mantar türü olup, bu mantara Karadeniz Bölgemizde ve Çatalca Kocaeli bölümümde rastlanmıştır.
Mevsim: Meşe ağaçlarının bu enteresan şapka altlarına sahip Kenetlabirent mantarlarını yıl boyunca görmek mümkündür, ancak spor dökme zamanı Yaz sonu ve Sonbahardır.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Tüketilmeyen mantarlardandır. Ancak, hassas tenli atları fırçalamak için doğal bir tarak olarak kullanılmıştır. Ayrıca afrodizyak etkisi olduğu bildirilmiştir.
Ek bilgiler: Daha önceleri Daedalea quercina olarak bilinen tür 2024 yılında DNA analizleri neticesinde Fomitopsis cinsine konulmuştur.
Benzer özelliklere sahip mantarlar vardır; Gloeophyllum türleri biraz benzer görünebilir, ancak kahverengi ila paslı kahverengi et ve lamel benzeri alt yüzeylere sahiptir. Daedaleopsis confragosa benzerdir, ancak labirent benzeri gözenek yüzeyi daha az düzenlidir, ince duvarları vardır ve genellikle kırmızımsı morluklar vardır. Lenzites betulinus mantarı da lamel benzeri bir alt yüzeye sahiptir. Ama huş ağaçları ile ilişkilidir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
Güzel görseli ile makalemize renk katarak destek veren İbrahim Keçeli kardeşimize çok teşekkür ederiz.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
