Tricholoma scalpturatum – Yabankarakız Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetees
Takım: Agaricales
Aile: Tricholomataceae
Cins: Tricholoma
Tür: Tricholoma scalpturatum
Tricholoma scalpturatum, Tricholomataceae familyasından agarik yani lamelli bir mantar türüdür. Şapka üzerinin gri tonlarıyla kolayca tanınan, genellikle küçük–orta boyutlu, görece yaygın bir türdür. “Scalpturatum” adı Latince scalptura (kazıma, oymacılık) kelimesinden gelir ve şapka üzerindeki lifli, çizgili görünüşe atıf yapar. Avrupa’da yaygın olarak bulunan bu mantarın, Meşe (Quercus), Kayın (Fagus), Ihlamur (Tilia)ve Kavak (Populus) gibi yaprak döken ağaçlarla ve bazen de iğne yapraklı ağaçlardan Çam (Pinus) ile mikorizal bir ilişki içinde büyüdüğü saptanmıştır.
Bu mantarın sinonimleri yani eşanlamlı ismleri arasında; Agaricus chrysites (1830), Agaricus scalpturatus (1838), Gyrophila argyracea var. chrysites (1886), Tricholoma argyraceum subsp. chrysites (1887), Tricholoma argyraceum var. chrysites (1874) ve Tricholoma chrysites (1874) bulunur.
Şapka: Tamamen olgunlaştığında 4 ila 8 cm çapında olan T. scalpturatum şapkası genellikle gri, merkezde daha koyu ve yaşla birlikte sarımsı olma eğilimindedir. Şapka kenarları merkeze nazaran daha soluktur. . Gri-kahverengi lifli yüzey ölçekleri, şapka merkezine doğru giderek daha yoğun ve daha koyu (bazen neredeyse siyah) olur. Şapka geniş bir şekilde dışbükeydir, genellikle aşağı dönük bir marj ve çok sığ bir umbo korur.
Lameller: Sapa hafifçe yapışık veya tam bitişik (sinüat) olabilen lamelleri başlangıçta beyazdır. Yaşlandıkça kirli beyaz veya sarımsı olur. Zaman zaman lamel uçlarında koyu lekelemelere rastlanır..
Gövde-Sap: Az çok silindirik olan sap beyaz veya soluk gri renkli ve ince liflidir. Sap boyu 4-8 cm boyunda ve 1-2 cm çapındadır. Sap üzerinde genellikle kısacık bir örtü tarafından oluşturulan hafif bir kortina benzeri halka bölgesi vardır. Sap tabanı yaşla birlikte hafifçe sararır. Sap içi katı veya içi boş olabilir.
Koku: Ayırt edici değilde, ancak yaşlandığında kötü koktuğu bilinir.
Spor Baskısı: Spor baskısı beyazdır. Sporları elipsoidal, pürüzsüz, 4-6 x 3-4μm boyutlarımda ve inamiloiddir.
Habitat: Genellikle yaprak döken ağaçlar (Meşe, Kayın , Ihlamur, Kavak gibi) ile mikorizal bir mantardır. Nadiren de olsa Çam altlarında da bulunurlar.
2020 Aralık ayı kayıtlarına göre, Türkiye”de resmi kaydı olan bölgeler arasında Karadeniz Bölgesi, Akdeniz Bölgesi, Yukarı Fırat ve Yukarı Murat – Van Bölümleri ile Orta Fırat Bölümü bulunmaktadır.
Mevsim: Yaz ve Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Tricholoma scalpuratum’un orta kaliteden öte geçmemesine rağmen yenilebilir olduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte, bu cinsin bazı üyeleri zehirli olduğundan, türün %100 doğru tanımlamsı esastır.
Ek bilgiler: Benzer türler genellikle aynı cinsin üyeleridir. Tricholoma sciodes genellikle görünüm olarak daha gridir, genellikle kapak yüzeyinde mor bir renk tonu vardır ve lamellerin kenarlarında siyah benekler gelişir; meşe ormanlık alanda görülür; sporları Tricholoma scalpturatum’dan çok daha büyüktür.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
