Geastrum britannicum – Britanya Yeryıldızı Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Geastrales
Aile: Geastraceae
Cins: Geastrum
Tür: Geastrum britannicum
Geastrum britannicum, mikoloji dünyası ile ilk 2015 yılında tanışmış, Geastraceae familyasından bir mantar türüdür. Bu yeni tür için önerilen İngilizce isim “Vaulted earthstar” olarak girmiştir. Diğer Geastrum türleri (yer yıldızları) gibi, bazidiokarplar başlangıçta küreseldir. Kalın dış derileri, dış cildin bölünmüş ışınlarıyla çevrili kabarık top benzeri spor kesesini ortaya çıkarmak için olgunlukta açılır. Vaulted Earthstar yani Tonozlu yer yıldızında ışınlar bölünür ve spor kesesini yukarı doğru kaldıran bir kemer oluşturur. HenüZ bilinen bir Türkçe ismi olmayan bu mantarı sizlere “Britanya Yeryıldızı Mantarı” olarak anlatacağız.
Geastrum britannicum, ilk kez Jonathan Revett tarafından 2000 yılında Norfolk’da (Cockley Cley) çam ağaçlarının altında yol kenarında bulundu. 2015 yılında İspanyol mikolog Juan Carlos Zamora tarafından İngiltere’den tanımlandı. Bu yeni tür, daha önce her ikisi de benzer tonozlu veya kemerli bir görünüme sahip olan G. quadrifidum ve G. fornicatum ile karıştırılmıştı. Geastrum britannicum, DNA dizi analizleri (DNA sequence analysis) neticesinde yeni bir tür olarak kayıtlara geçmiştir.
Makroskobik (Morfolojik) Özellikleri: Geastrum britannicum – Britanya Yeryıldızı Mantarının toprak üstündeki görünümünün bir insan figürüne benzemesi bu yeni türü oldukça enteresan kılan bir özelliğidir. Tipik bir “yeryıldızı” (earthstar) mantarı olan G. britannicum yeterli olgunluğa ulaştığında dış katmanı açılarak yıldız şeklini alır.
Dış Peridyum (Ekzoperidyum) kalın ve sert bir yapıdadır. Genellikle 6–10 (çoğunlukla 7–9) adet ayak-ışın bulunur. Higroskopik değildir yani nemle kapanıp açılmaz. Bu ışınlar yani ayaklar zamanla yere doğru bastırılmış halde kalır.
Dış yüzey kahverengi–kirli bej, iç yüzey daha açık renkli, bazen grimsidir.
Endoperidyum olarak bilinen spor kesesini dış yüzeyi, küresel veya yarı küreseldir. Yaklaşık 10–18 mm çapındadır. Endoperidyum açık gri, kül rengi veya soluk kahverengidir. Mantarın belirgin bir sapı yoktur, “pedisel” olarak bilinen kısa bir uzantı üzerinde durur.
Peristom yani spor çıkış deliği küresel üst kısmın tepesinde yer alır. Belirgin şekilde sınırlı (delimited), Fibrilloz-striatus yani lifli ve çizgilidir. Peristom koyu renkli, genelllkle gri-kahverengidir. Konik ya da hafif sivri çıkıntılıdır.
Koku: Ayırt edici değildir.
Spor Baskısı: Spore baskısı kahverengi tonlardadır. Küresel görünümlü sporlar 4.5–6 µm boyutlarındadır. Kısa ve kalın siğilleri oldukça belirgindir. Işık mikroskobunda kahverengi görünen sporlar, KOH yani Potasyum Hidroksit içinde daha koyu görünür. SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu) altında spor siğilleri düzensiz ve birleşmeye meyillidir.
Olgunlukta koyu kahverengi ve tozumsu sporları rüzgârla veya yağmurla peristomdan çevreye yayılır.
Habitat: Saprotrof yani çürükcül bir mantardır. Çayırlarda, açık alanlarda , humus-kireç yönünden zengin topraklarda büyürler.
Mantar ilk İngiltere’ de bulunmuş ve kayıt altına alınmıştır. İngiltere ve Galler’de çok yaygın olduğu kanıtlanmıştır. Daha sonra, yakın zamanda Çek Cumhuriyeti ve Slovakya’dan bildirilmiştir. Türkiye’de henüz kaydı yoktur.
Mevsim: Genelde bir Sonbahar mantarıdır. Ancak, ılıman iklimlerde uygun şartlar ile Kış aylarında da görülürler.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Tüketilmez. Nadir bulunan bir tür olduğu için araştırma harici toplanmaması gereken bir mantardır.
Ek bilgiler: Geastrum britannicum – Britanya Yeryıldızı Mantarına çok benzeyen birçok tür vardır. Geastrum cinsine mensup türlerin, birbirine en çok bezeyen ve karıştırılması olasılığı yüksek mantarlardır. Başlıca benzer türler: Geastrum triplex, Geastrum saccatum, Geastrum fimbriatum, Geastrum rufescens, Geastrum coronatum, Geastrum minimum ve Geastrum campestre. Bu türlerin bazıları makroskobik bazıları ise mikroskobik özellikleri G.britannicum ile benzerlik gösterirler.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
