Morchella vulgaris – Yaygın Sarıgöbek Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Ascomycota
Sınıf: Pezizomycetes
Takım: Pezizales
Aile: Morchellaceae
Cins: Morchella
Tür: Morchella vulgaris
Morchella vulgaris, Türkiye’de resmi kaydı olan 40 kadar türden biridir. Morchellaceae familyasının yaygın bir türüdür. İlk olarak 1801 yılında Mikolog Christiaan Hendrik Persoon tarafından Common Yellow Morel yani Sarı Kuzu Göbeklerden Morchella esculenta’nın bir formu, alt türü olarak tanımlanmıştır, ancak daha sonra (1821) Samuel Gray tarafından ayrı bir tür olduğu kesinleşmiştir.
Avrupa ve Akdeniz’de yaygın “Sarı morel (Eaculenta clade-Eskulenta kladı)” türüdür. Bu grup genellikle sarı veya açık kahverengi kuzugöbeği mantarlarını içerir.Türkiye’de bu türün varlığı hem klasik mikoloji çalışmalar, hem de kimyasal ve moleküler (DNA) araştırmalarla belgelenmiştir.
Makroskobik (Morfolojik) Özellikleri: Şapka konik ya da oval yapılıdır, yüksekliği 3-8 cm kadardır. Mantarın tüm boyu (sap dahil) 5-12 cm’dir. Şapka yüzeyi bal peteği şeklinde çukurlu ve kabartılıdır. Çukurlara alveol, kabartılı kısımlara rid denir. Renk genellikle sarımsı kahverengi, zeytinimsi kahverengi ve koyu kahverengidir. Ama mantar olgunlaştıkça rengi koyulaşabilir. Şapka sap ile birleşik olup içi boştur.
Eti yani dokusu ince ve kırılgan yapıdadır. Doku rengi beyazımsı veya kremdir..
Gövde-Sap: Silindirik yapılı sap kısmı yaklaşık 2-6 cm boyundadır. Beyazdan krem rengine kadar değişen bir rengi vardır. Sap yüzeyi genellikle düz veya hafif granüllüdür. Sap içi tamamen boş (hollow) yapıdadır.
Koku: Hafif ama hoş mantarımsı bir kokusu vardır.
Spor Baskısı: Askuslar silindirik yapıdadır. Her askus içinde 8 adet askospor bulunur. Boyutları yaklaşık 200–300 × 12–20 µm civarındadır. Askosporlar elipsoidal (oval), pürüzsüz yüzeyli ve hiyalin (renksiz) olup, yaklaşık 18–24 × 10–14 µm boyutlarındadır.
Habitat: Genellikle İlkbahar aylarında (Nisan – Mayıs) ormanlık alanlarda veya çalılar arasında yetişen, polimorfik (farklı formları olabilen) bir türdür.
Türkiye’de yaygın bulunan Kuzugöbeklerinden biri olup, Akdeniz bölümünde ve Karadeniz bölgesinde varlığı bilinmektedir.
Mevsim: Diğer Kuzugöbekleri gibi bu tür de bir İlkbahar mantarıdır. Nisan başından Mayıs sonuna kadar habitatlarında bulunurlar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: M.vulgaris diğer morel yani kuzugöbeği türleri gibi yenilebilir ve yüksek gastronomik değere sahip bir mantardır. Ancak çiğ tüketilmemelidir, çiğ hali toksik bileşikler içerir. İyi pişirildiğinde bu toksik bileşenler parçalanır ve tüketeni zehirlemez!
Ek bilgiler: Morchella vulgaris, Sarı moreller (Esculenta clade) grubundan Morchella esculenta ile çok aşırı benzerlik gösterir ve bu iki mantar en çok karıştırılan 2 Morel türüdür; Modern DNA çalışmalarında M. vulgaris ve M. esculenta aslında bir tür kompleksi olarak kabul edilir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
