Spathulariopsis velutipes –
Kadıkaşığı Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Ascomycota
Sınıf: Leotiomycetes
Takım: Rhytismatales
Aile: Cudoniaceae
Cins: Spathulariopsis
Tür: Spathulariopsis velutipes
Spathulariopsis velutipes, Cudoniaceae familyasına mensup adı üstümde spatula/ kaşık benzeri çok farklı görüntüsü ile karakterize bir Ascomycota yani keseli mantardır. Sadece Spathularia flavida – Kaşık Mantarı ile karıştırılır. Spathularia flavida’nın aksine, Spathulariopsis velutipes’in küçük tüylü, koyu kahverengi bir gövdesi ve parlak turuncu miselyumu vardır, Spathularia flavida’nın ise soluk bir sapı ve beyaz miselyumu vardır.
Spathularia velutipes ile sinonim yani eş anlamlıdır.
Makroskobik Özellikleri: Ascomycota (keseli mantarlar) şubesine ait, yelpaze veya spatula benzeri özgün yapısıyla tanınan ve çürükçül (saprobik) bir mantar olan S.velutipes halk arasında kadife saplı yelpaze mantarı (“The velvet-foot fairy fan mushroom”) olarak da bilinir.
Baş yani tepe kısmı, düzleşmiş bir spatula, yelpaze veya kaşık şeklindedir. Kenarları dalgalı, kıvrımlı veya hafif buruşuk olabilir. Baş kısmının dokusu, sapın her iki yanına doğru aşağıya kayarak (decurrent) devam eder.
Kaşık görünümlü tepe kısmının boyutları10–30 mm yüksekliğinde ve 5–25 mm genişliğindedir. Mat yani soluk sarı, devetüyü sarısı veya açık turuncumsu-sarı tonlarında renklerde olabilir.
Gövde-Sap: S. velutipes – Kadıkaşığı Mantarı sapı, 20–40 mm uzunluğunda ve 3–8 mm kalınlığındadır. Sapın üst kısmı yani kaşık görünümlü tepe kısmına yakın yerde soluk renkli ve pürüzsüzdür. Orta ve alt kısımları ise koyu kahverengi ve ince kadifemsi, tüylü bir katmanla kaplıdır. Olgunlaştıkça içi boşalır. Sapın tabanında belirgin, parlak turuncu renkli miselyum iplikçikleri bulunur.
Dokusu (Eti) ince, etli-kıkırdaksı ve kahverengimsi renktedir.
Koku: Ayırt edici bir kokusu veya tadı yoktur.
Spor Baskısı: Beyaz veya soluk sarımsı/devetüyü rengindedir.
Ascosporlar; 40–55 x 1-2 µm boyutlarında, asikülat, genellikle hafif kavisli ve pürüzsüzdür. KOH’da hiyalindir.
Asci; 70–120 x 8–15 µ boyutlarında olup fusiformdur. KOH’da hiyalindir.
Parafizler; 70-150 x 1-4 µm boyutlarında olup, silindirik ve esnektir. Apeksler yuvarlak veya subklavattır. KOH’da hiyalindir.
Habitat: Saprobik yani çürükçül bir mantardır. Yaz ve Sonbahar aylarında, özellikle iyice çürümüş iğne yapraklı ağaç kütükleri (örneğin Hemlock tree= Tsuga / Doğu çamı/ Su Çamı) üzerinde veya etrafındaki humuslu toprakta kümeler halinde büyürler.
Türkiye’de resmi kaydı olan bu mantara Doğu Karadeniz Bölgemizde restlanmıştır.
Mevsim: Yaz sonu ve Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Bazı kaynaklarda, doğrudan zehirli bir tür olarak tanımlanmasa da, sert, kayış gibi yapısı ve tatsız, lezzetsiz olması nedeniyle mutfak değeri yoktur ve yenmez kabul edilir.
Ek bilgiler: Benzer tür Spathularia flavida ile sıkça karıştırılır; Spathulariopsis velutipes ve Spathularia flavida, Ascomycota (keseli mantarlar) şubesi içerisinde yer alan ve dış görünüş olarak birbirine çok benzeyen iki türdür. Her ne kadar uzun yıllar boyunca aynı cins (Spathularia) altında sınıflandırılmış olsalar da, mikroskobik doku yapıları ve sap (stipe) yüzey anatomilerindeki köklü farklar nedeniyle ayrı cinslere ayrılmışlardır.
Spathularia flavida türünün sapı pürüzsüz, krem/sarı renktedir ve tabanındaki miselyum beyaz-sarıdır.
Spathulariopsis velutipes ise koyu kahverengi, kadifemsi tüylü sapı ve tabanındaki parlak turuncu miselyumu ile kolayca ayırt edilir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
