Connect with us

Mantar Türleri

Sünger Mantarı-Slippery Jack (Suillus luteus)

Published

on

Sünger Mantarı (Suillus luteus)


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Boletales

Aile: Suillaceae

Cins: Suillus

Tür: Suillus luteus

Türkiye’de yaygın olarak Kaypak Mantarı (Benzer birçok mantar aynı adla anıldığı için, bir nevi ortak ad gibi düşünülebilir) olarak bilinen, ülkemizde de kaydı bulunan Suillus luteus- Sünger Mantarı, Suillaceae (Süngermantarıgiller’den) familyasına mensup yenilebilir bir mantar türüdür. İlk olarak 1753 yılında İsveçli mantar bilimci Carl Linnaeus tarafından tespit edilmiş ve tanımlanmıştır.

Dünyada yaygın olarak bilinen genel adı “Slippery Jack”, bu mantarın yağmurlu havalarda şapka üzerindeki kaygan sümüksü yapısına atıfta bulunur. Bu mantar sıcak kuru dönemlerde yapışkan değildir, kuru ve pürüzsüz bir yapıda olur.

Şapka: Sünger Mantarı olarak Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabına girmiş olan bu mantarın şapkasının rengi kestane renginden koyu morumtrak kahverengiye kadar değişilebilir, nadiren de olsa koyu sarı olabilir. Gençken sapa zar gibi bir örtü ile bağlıdır, bu zarın kalıntısı önce beyaz, sonraları ise morumsu kahverengi bir yüzük halinde sapın üzerinde kalır. Koni şeklinde tümsek görünümlüdür. Şapka çapı 5-10 cm kadar büyüyebilir.

Suillus luteus
Suillus luteus

Gözenekler: Genç Slippery Jack şapkasının altındaki limon sarısı olan gözenekli yapıyı beyaz bir peçe örter. Bu peçe, gövdede düzensiz bir halka (yüzük) ve genellikle şapka kenarından sarkan peçe parçaları bırakacak şekilde yırtılır. Başlangıçta limon sarısı, orta büyüklükteki yuvarlak gözenekler, yaşla birlikte sienna sarısı rengine döner.

Suillus luteus
Suillus luteus

Gövde-Sap: Sünger Mantarında sap 2 ila 3 cm çapında ve 5 ila 10 cm uzunluğunda, ilk başta soluk saman-sarısıdır, halkanın üzerinde bir nokta deseni ile koyulaşır ve tabanın yakınında kahverengi uzunlamasına liflerle düzensiz bir kaplama bulunur. Büyük, sarkık gövde halkası (yüzük) başlangıçta beyazdır, ancak genellikle mantar gövdesi olgunlaştıkça, alt yüzeyinde morumsu bir belirti oluşturur.

Suillus luteus
Suillus luteus

Koku: Sünger Mantarında koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Alt fusiform, pürüzsüz ve 8-10.5 x 3-3.5μm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi Ochraceous (sarımsı kahverengi) veya devetüyü rengindedir.      

Habitat: Kuzey yarım kürenin hemen hemen her yerinde bulunur. Güney Amerika, Güney Avustralya ve Yeni Zelanda da kaydı yapılmıştır. Çam ormanlarında yaygındır. Genelde toprak seçmez ancak görünüşte asidik ve besin eksikliği olan toprakları tercih eder. Çam (Pinus sp) türleri ile mikorizal ilişkiler oluşturan bir mantar türüdür.

Mevsim: İlkbahar – Yaz- Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Düşük kalitede yenilebilir bir mantar olarak bilinir. Fakat şapka üzerindeki kaygan, sümüksü mukozanın bazı insanlarda ters reaksiyonlara (alerjik reaksiyonlara) neden olabileceği bildirilmiştir. Bu nedenle en iyi yöntem, pişirmeden önce bu sümüksü zarın çıkarılmasıdır. Rusya’da genç örneklerden yapılan turşusu çok sevilir ve de meşhurdur. Çorbalarda, soslarda ve garnitürlerde sıklıkla tüketilir. Ayrıca kızartılabilir, tuzlanabilir, salamura veya haşlanabilir (10-15 dakika kaynatıldıktan sonra). Şapka üzerindeki zarı önceden soyulmalıdır. Tuzlanmış veya salamura edilmiş genç örnekler en lezzetli olarak kabul edilir. Ayrıca kurutulabilir, ancak kurutma o kadar popüler değildir.

Ek bilgiler: Benzer tür olan Suillus grevillei parlak sarı-turuncu bir başlığa ve köşeli gözeneklere sahiptir. Suillus grevillei mantarları genellikle karaçam altında büyürler. Suillus luteus, aynı habitatta büyüyen, ancak sarı etli olan, gençken lateks damlacıkları salgılayan ve ne kısmi peçe, ne de halka taşıyan Suillus granulatus ile de karıştırılır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri için  Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitemizi de ziyaret edebilirsiniz. Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Cortinariaceae2 gün ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 gün ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 hafta ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 hafta ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae2 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)