Xerocomus subtomentosus – Boletus subtomentosus – Tüylübolet Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm : Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Boletales
Aile: Boletaceae
Cins: Xerocomus
Tür: Xerocomus subtomentosus
Dünyada yaygın olarak suede bolete (süet bolet), brown and yellow bolete (kahverengi-sarı bolet), boring brown bolete (sıkıcı kahverengi bolet) veya yellow-cracked bolete (sarı çatlak bolet) olarak bilinen Xerocomus subtomentosus, Boletaceae familyasından bir mantar türüdür. Mantar ilk olarak 1753 yılında taksonominin babası Carl Linnaeus tarafından Boletus subtomentosus olarak tanımlanmış ve uzun yıllar Boletus subtomentosus olarak bilinmiştir. 1888 yılında Fransız mikolog Lucien Quélet, Xerocomus cinsindeki bir dizi Boletus türünü sınıflandırdı ve Xerocomus subtomentosus türünü bu guruba dahil etti. Yenilebilir bir Bolet türü olan Tüylübolet mantarı diğer Bolet mantarları kadar rağbet görmez.
Genel ad Boletus, ‘kil yumru’ anlamına gelen Yunanca bolos’tan gelirken, belirli epitet subtomentosus Latince bir kelimedir; ‘ince tüylerle kaplı’ anlamına gelir – tüylü, en azından bu boletin taze ve genç şapkalarını tarif ederken en uygun görünen tek kelimedir.
Şapka: Boletus subtomentosus’un şapkaları genç evrelerinde hemisferik ve tüylüdür, mantar veren gövdeler olgunlaştıkça ve kütikülün altındaki sarı eti açığa çıkarıp, pürüzsüz hale gelir ve bazen çatlayabilir. Tamamen genişlediğinde yani olgunlaşma tamamlandığında, Tüylübolet mantarının şapka rengi kahverengi veya zeytin olur. Boletus subtomentosus, çapı 4 ila 10 cm arasında değişir (Max 18cm) ve genellikle düzensiz, biraz dalgalı kenar boşlukları vardır. Şapka yüzeyinin derisinin soyulması zordur.
Gözenekler: Suede Bolete tüpleri ve gözenekleri krom sarısıdır, eskidikçe koyulaşır ve tüpler gövdeye adnate eklidir (Adnate: lamellerin sapa geniş bir şekilde lamel tabanının biraz yukarısında tutturulmuş ve lamellerin çoğu gövdeye kaynaşmış durumudur). Şapka altındaki gözenekler sarıdır ve çürüme olduğunda gözenekler genellikle (ancak tüm örneklerde değil) maviye döner, ancak çürüyen alan sonunda kahverengimsi hale gelir.
Gövde-Sap: Şapkası gibi sapı da soluk veya biraz daha koyu renklidir. Gövdesi bazen tabanda hafifçe soğanlıdır ve genellikle tekrar şapkaya doğru genişler. Şapka rengindeki eti, kesildiğinde ve havaya maruz kaldığında önemli ölçüde renk değiştirmez veya çok hafif kızarır. Gövde-sap çapı 1 ila 2 cm arasında olan Süet Boletin sap boyu, 4 ila 8 cm uzunluğundadır.
Koku: Tat ve koku ayırt edici özellik değildir.
Spor Baskısı: Subfusiform ila elipsoidal ve pürüzsüz olan sporları 10-15 x 4-6µm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi kahverengimsi zeytindir.
Habitat: Avrasya, Kuzey Amerika ve Avustralya’da görülür ve çok çeşitli sert ve kozalaklı ağaçlarla birlikte büyür. Ağacın yeraltı köklerini mantar dokusu kılıflarıyla sararak, yaşayan ağaçlarla simbiyotik ektomikorizal ilişkiler oluştururlar. Bu mikorizal mantarlar, özellikle kalkerli bölgelerde parklarda ve karışık ormanlık alanlarda geniş yapraklı ağaçların altında tek başına veya küçük gruplar halinde bulunabilirler.
Mevsim: Yaz sonundan (Ağustos) Kış ortasına kadar görmek mümkündür.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir, ancak mutfak değeri düşük bir bolet mantarıdır. Hafif tadı onu karışık mantar yemekleri için ideal kılar.
Ek bilgiler: 2007’de bilimde yeni olarak tanımlanan nadir Avrupa türü Xerocomus silwoodensis, görünüş olarak Xerocomus subtomentosus’a benzer. Şapkasındaki daha koyu kırmızımsı-kahverengi tonları ve Populus ağaçlarıyla ilişkili olması ile ayırt edilebilir. Havayla temas ettiğinde sararan beyaz eti vardır.
Xerocomus chrysonemus, parlak sarı ete ve miselyuma sahiptir.
Xerocomus ferrugineus, kozalaklı ağaçların altında bulunur ve ayrıca sarı miselyuma sahiptir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri için Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitemizi de ziyaret edebilirsiniz. Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
Bir yanıt yazın